ΓΝΩΜΕΣ
Σερβία: Όταν η δημοκρατική εξέγερση συναντά ξανά το κοινωνικό και ταξικό ζήτημα
Αυτό που συμβαίνει στη Σερβία αγγίζει τον ιστορικό πυρήνα της Αριστεράς, γιατί πίσω από την κρίση των θεσμών βρίσκεται πάντοτε και το ερώτημα του ποιος διαθέτει εξουσία, πλούτο και πραγματικές δυνατότητες ζωής. Μια νέα γενιά που για χρόνια έβλεπε ως μοναδική προοπτική τη μετανάστευση εξεγείρεται απέναντι σε ένα μοντέλο όπου η κοινωνική ανασφάλεια συνυπάρχει με τη συγκέντρωση πολιτικής και οικονομικής ισχύος. Και όταν δίπλα στους φοιτητές εμφανίζονται εργαζόμενοι, εκπαιδευτικοί, αγρότες και άνθρωποι των τοπικών κοινωνιών, η διαμαρτυρία παύει να αφορά μόνο τη λειτουργία των θεσμών. Αποκτά κοινωνική και ταξική διάσταση: γίνεται σύγκρουση ανάμεσα σε εκείνους που διαθέτουν πρόσβαση στα κέντρα αποφάσεων και σε εκείνους που καλούνται να πληρώνουν το κόστος των αποφάσεών τους.
Εδώ βρίσκεται και το κρίσιμο μήνυμα για την ευρωπαϊκή Αριστερά. Η δημοκρατία δεν μπορεί να περιορίζεται στην υπεράσπιση των θεσμών όταν μεγάλα τμήματα της κοινωνίας αισθάνονται οικονομικά αναλώσιμα και πολιτικά αόρατα. Δημοκρατία χωρίς κοινωνική ισότητα κινδυνεύει να μετατραπεί σε προνόμιο εκείνων που διαθέτουν ήδη οικονομική ισχύ, όπως και κοινωνική πολιτική χωρίς δημοκρατικό έλεγχο μπορεί να καταλήξει σε αυταρχισμό. Η ιστορική αποστολή της δημοκρατικής και σοσιαλιστικής Αριστεράς βρίσκεται ακριβώς στη σύνδεση των δύο: ανεξάρτητοι θεσμοί και κοινωνικά δικαιώματα, πολιτική ελευθερία και αξιοπρεπής εργασία, κράτος δικαίου και αναδιανομή ισχύος προς τους πολλούς.
Γι’ αυτό η σερβική εξέγερση αποκτά σημασία πέρα από τα σύνορά της. Το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι απλώς ποιος θα διαδεχθεί τον Βούτσιτς, αλλά ποια Σερβία θα υπάρξει μετά από αυτόν: μια χώρα όπου οι νέοι θα συνεχίσουν να μεταναστεύουν, οι εργαζόμενοι θα αισθάνονται ανίσχυροι και η οικονομική ισχύς θα συνομιλεί προνομιακά με την πολιτική εξουσία ή μια δημοκρατία όπου οι πολίτες θα μπορούν να διεκδικούν αξιοπρεπή εργασία, κοινωνική κινητικότητα, δημόσια αγαθά και πραγματικό έλεγχο πάνω στις αποφάσεις που καθορίζουν τη ζωή τους. Εκεί βρίσκεται η ταξική ουσία της σύγκρουσης — και εκεί αρχίζει η δουλειά μιας σύγχρονης Αριστεράς που θέλει ξανά να εκπροσωπήσει κοινωνικές πλειοψηφίες.
