Σαξονία-Άνχαλτ: Η AfD στο 42% των νέων – Η γενιά της οργής γυρίζει την πλάτη στο πολιτικό κέντρο

Η εξέλιξη της ψήφου συνολικά και στους νέους 18–25 ετών. Πηγή: Infratest dimap / Europe Elects.

Το κρίσιμο εύρημα των εκλογών στη Σαξονία-Άνχαλτ δεν βρίσκεται μόνο στη συνολική εκλογική επίδοση της AfD. Βρίσκεται κυρίως στην ηλικιακή ακτινογραφία της κάλπης: η γερμανική Ακροδεξιά δεν αντλεί πλέον τη δύναμή της μόνο από μεγαλύτερους ή απογοητευμένους ψηφοφόρους της ανατολικής Γερμανίας. Διεισδύει βαθιά στη νέα γενιά.

Σύμφωνα με το exit poll της Infratest dimap, στους ψηφοφόρους ηλικίας 18–25 ετών η AfD έφτασε το 42%, καταγράφοντας άνοδο 24 ποσοστιαίων μονάδων σε σχέση με την προηγούμενη περιφερειακή εκλογή.

Την ίδια στιγμή, η CDU περιορίστηκε στο 5%, χάνοντας 13 μονάδες, ενώ το FDP κατέρρευσε στο 2%, με απώλειες 10 μονάδων. Η εικόνα παραπέμπει σε δραματική υποχώρηση της παραδοσιακής Κεντροδεξιάς και των Φιλελευθέρων στις νεότερες ηλικίες.

Η ψήφος των νέων σε αριθμούς

Οι μεταβολές αποτυπώνονται σε ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με την προηγούμενη περιφερειακή εκλογή.

Δεν είναι απλώς «στροφή των νέων προς τα δεξιά»

Η εικόνα είναι περισσότερο σύνθετη. Παράλληλα με την AfD ενισχύεται η Die Linke, η οποία φτάνει στο 17%, ενώ οι Πράσινοι διατηρούν ένα υπολογίσιμο 13%. Η νεολαία, επομένως, δεν μετακινείται συλλήβδην προς μία ιδεολογική κατεύθυνση. Απομακρύνεται κυρίως από τις δυνάμεις που ταυτίζει με το παραδοσιακό πολιτικό σύστημα και στρέφεται σε κόμματα που εμφανίζονται ως περισσότερο συγκρουσιακά.

Die Linke, Πράσινοι και SPD συγκεντρώνουν αθροιστικά 38%, ποσοστό που πλησιάζει το 42% της AfD. Η νέα γενιά παραμένει, συνεπώς, βαθιά πολιτικά διχασμένη. Το καθοριστικό στοιχείο δεν είναι κάποια απόλυτη ιδεολογική ομογενοποίηση προς τα δεξιά, αλλά η αποδυνάμωση του πολιτικού κέντρου.

Γιατί η AfD κερδίζει τόσο πολλούς νέους

Για έναν νέο στη Σαξονία-Άνχαλτ, η ενοποίηση της Γερμανίας δεν αποτελεί προσωπική ανάμνηση, αλλά κεφάλαιο της ιστορίας των γονιών του. Η δική του εμπειρία διαμορφώνεται μέσα σε ένα περιβάλλον χαμηλότερων εισοδημάτων, δημογραφικής συρρίκνωσης, φυγής νέων ανθρώπων και περιορισμένων ευκαιριών, μαζί με την αίσθηση ότι οι μεγάλες αποφάσεις λαμβάνονται μακριά από την καθημερινότητά του.

Σε αυτό το έδαφος η AfD επιχειρεί να συνδέσει την κοινωνική και οικονομική ανασφάλεια με τη μετανάστευση, την απόρριψη του ομοσπονδιακού πολιτικού συστήματος και τη δυσπιστία απέναντι στους θεσμούς. Η έντονη παρουσία της στα κοινωνικά δίκτυα λειτουργεί πολλαπλασιαστικά: η αγανάκτηση μετατρέπεται σε σύντομα, επιθετικά και συναισθηματικά πολιτικά μηνύματα. Έτσι, η AfD επιχειρεί να παρουσιαστεί στους νεότερους όχι ως επιστροφή στο παρελθόν, αλλά ως δύναμη ανατροπής του σημερινού συστήματος.

Η μεγάλη αποτυχία της σοσιαλδημοκρατίας

Το 8% του SPD στους νέους αποτελεί ένα από τα πιο ανησυχητικά ευρήματα για τη γερμανική Σοσιαλδημοκρατία. Σε μια περιοχή όπου παραμένουν ισχυρά τα ζητήματα της εργασίας, των χαμηλότερων εισοδημάτων και των κοινωνικών ανισοτήτων, το SPD δυσκολεύεται να μετατρέψει την κοινωνική ανασφάλεια σε προοδευτική πολιτική εκπροσώπηση.

Όταν η Σοσιαλδημοκρατία και συνολικά η δημοκρατική Αριστερά δεν προσφέρουν πειστικές και χειροπιαστές απαντήσεις για τη στέγη, τους μισθούς, την εργασία και την περιφερειακή εγκατάλειψη, δημιουργείται πολιτικό κενό. Και μέσα σε αυτό η Ακροδεξιά μπορεί να εμφανίζεται ως η δύναμη που «ακούει» την οργή, ακόμη και όταν οι προτάσεις της δεν αντιμετωπίζουν τις κοινωνικές αιτίες που την παράγουν.

Το προειδοποιητικό μήνυμα για ολόκληρη την Ευρώπη

Με την AfD να καταγράφει συνολικά περίπου 44%–44,5% και την CDU να υποχωρεί κοντά στο 18%–18,5%, η Σαξονία-Άνχαλτ αποκτά σημασία που υπερβαίνει τα όρια ενός γερμανικού κρατιδίου. Ιδίως καθώς η τοπική οργάνωση της AfD έχει χαρακτηριστεί από την αρμόδια υπηρεσία προστασίας του Συντάγματος ως επιβεβαιωμένα ακροδεξιά εξτρεμιστική, η εκλογική της ισχύς αποκτά πρόσθετο θεσμικό και πολιτικό βάρος.

Το μήνυμα προς την υπόλοιπη Ευρώπη είναι δύσκολο να αγνοηθεί. Η Ακροδεξιά δεν αποτελεί πλέον αποκλειστικά ψήφο νοσταλγίας, φόβου ή διαμαρτυρίας μεγαλύτερων ηλικιών. Μπορεί να μετατραπεί σε πρώτη επιλογή μιας νέας γενιάς που θεωρεί ότι το υπάρχον σύστημα δεν της προσφέρει προοπτική.

Και εκεί ακριβώς μεταφέρεται πλέον η μεγάλη πολιτική σύγκρουση: στο ποιος θα μπορέσει να δώσει δημοκρατικό, κοινωνικό και προοδευτικό περιεχόμενο στην απαίτηση των νέων για αλλαγή, πριν την οργή κεφαλαιοποιήσουν οριστικά οι δυνάμεις του αυταρχικού εθνικισμού.