200 της Καισαριανής : Παρέμβαση από την Άννα Παπαδοπούλου για την τραγική κατάσταση του Μπλοκ 15

Η ανάρτηση της αναπληρώτριας τομεάρχη Δικαιοσύνης του ΠΑΣΟΚ, Άννα Παπαδοπούλου, έρχεται να ταράξει μια βολική σιωπή. Με αφορμή την πρόθεση του Υπουργείο Πολιτισμού να προχωρήσει στη διαδικασία απόκτησης των φωτογραφιών των 200 εκτελεσθέντων της Καισαριανής, θέτει ένα αυτονόητο αλλά ενοχλητικό ερώτημα: τι γίνεται με τον ίδιο τον τόπο της μαρτυρίας;

Το Μπλοκ 15 στο στρατόπεδο Χαϊδαρίου δεν είναι ένα ακόμη εγκαταλελειμμένο κτήριο. Είναι ο χώρος όπου κρατήθηκαν, βασανίστηκαν και περίμεναν την εκτέλεση οι 200 της Καισαριανής πριν οδηγηθούν στο απόσπασμα. Είναι τόπος ιστορικού βάρους, σύμβολο της Εθνικής Αντίστασης, κομμάτι της συλλογικής μας ταυτότητας. Κι όμως, όπως περιγράφει η Παπαδοπούλου μετά την επίσκεψή της με την Κοινωνική Παρέμβαση – Δυτικά, η εικόνα είναι αποκαρδιωτική: δύο επιγραφές και, από εκεί και πέρα, φθορά, εγκατάλειψη, σιωπή.

Οι σοβάδες πέφτουν. Οι τοίχοι ρημάζουν. Μαζί τους σβήνονται τα ίχνη των ανθρώπων που πέρασαν από εκεί, τα σημάδια που άφησαν, οι χαρακιές της αναμονής πριν από τον θάνατο. Η υλική φθορά γίνεται συμβολική. Όταν αφήνεις έναν τόπο μνήμης να καταρρέει, δεν πρόκειται για τεχνική αμέλεια. Πρόκειται για πολιτική στάση.

Η επίκληση της αρμοδιότητας του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας δεν μπορεί να λειτουργεί ως διαρκές άλλοθι. Το κράτος είναι ενιαίο όταν θέλει να είναι. Όταν πρόκειται για έργα βιτρίνας ή για επενδύσεις με επικοινωνιακό αποτύπωμα, οι συναρμοδιότητες ξεπερνιούνται με ταχύτητα. Όταν όμως πρόκειται για τη μνήμη της Αντίστασης, ξαφνικά κυριαρχεί η γραφειοκρατική αμηχανία.

Η ανάδειξη των φωτογραφιών των εκτελεσθέντων είναι αναμφίβολα θετική πρωτοβουλία. Αλλά η μνήμη δεν εξαντλείται σε αρχεία και κειμήλια. Χρειάζεται τόπο. Χρειάζεται φροντίδα. Χρειάζεται ένα ζωντανό πλαίσιο που να επιτρέπει στις επόμενες γενιές να κατανοήσουν τι συνέβη, πού συνέβη και γιατί συνέβη. Διαφορετικά, η ιστορία μετατρέπεται σε αποστειρωμένο έκθεμα.

Όταν το κράτος δεν προστατεύει ουσιαστικά τους τόπους της Αντίστασης, επιλέγει –συνειδητά ή μη– ποια αφήγηση θα κυριαρχήσει.

Η μνήμη δεν είναι ουδέτερη. Ούτε η λήθη. Κάθε εγκαταλελειμμένος τοίχος στο Μπλοκ 15 είναι μια υπενθύμιση ότι η ιστορική ευθύνη δεν εκπληρώνεται με λόγια και επετείους.

Το Υπουργείο Πολιτισμού οφείλει να αναλάβει πρωτοβουλία για τη διάσωση και την ουσιαστική ανάδειξη του χώρου, σε συνεργασία με κάθε συναρμόδιο φορέα. Όχι αύριο. Τώρα.

Γιατί οι τόποι της θυσίας δεν αντέχουν άλλη καθυστέρηση. Και γιατί μια δημοκρατία που σέβεται τον εαυτό της δεν αφήνει τη μνήμη της να καταρρέει μαζί με τους σοβάδες.