Στέγη σε τιμές πολυτελείας: η Ελλάδα δεύτερη στην Ε.Ε. στις αυξήσεις ενοικίων και πρώτη στην ασφυξία των νοικοκυριών

Η ελληνική αγορά κατοικίας εξελίσσεται σε πεδίο κοινωνικής πίεσης χωρίς δικλείδες ασφαλείας, την ώρα που τα στοιχεία επιβεβαιώνουν μια πραγματικότητα που βιώνεται καθημερινά στα αστικά κέντρα. Σύμφωνα με έρευνα του ΚΕΦΙΜ, η Ελλάδα καταγράφει τη δεύτερη μεγαλύτερη αύξηση ενοικίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση για το 2025, με άλμα 10,1%, πίσω μόνο από την Κροατία.

Η σύγκριση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο είναι αποκαλυπτική. Την ώρα που στην Ε.Ε. των «27» τα ενοίκια αυξήθηκαν κατά 3,2% και οι τιμές κατοικιών κατά 5,5%, η ελληνική αγορά κινείται σε εντελώς διαφορετική τροχιά, επιβεβαιώνοντας ότι η κρίση στέγης δεν αποτελεί απλώς μια συγκυριακή στρέβλωση, αλλά δομικό πρόβλημα.

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο δεν είναι καν ο ρυθμός αύξησης, αλλά η αναλογία κόστους στέγασης προς εισόδημα. Στην Αθήνα, ένα διαμέρισμα ενός υπνοδωματίου απορροφά το 70,2% του μέσου μηνιαίου εισοδήματος, ενώ για δύο υπνοδωμάτια το ποσοστό εκτοξεύεται στο 93,6%. Στην υπόλοιπη Ευρώπη, τα αντίστοιχα επίπεδα κυμαίνονται έως το 46%. Η απόκλιση δεν είναι απλώς μεγάλη· είναι κοινωνικά εκρηκτική.

Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο βαριά αν εξεταστεί η πορεία της αγοράς σε βάθος χρόνου. Μετά την εκρηκτική άνοδο της περιόδου 2000–2011 και την κατάρρευση της μνημονιακής δεκαετίας, η αγορά κατοικίας πέρασε σε μια νέα φάση από το 2022 και μετά, με τα ενοίκια να αυξάνονται σωρευτικά κατά τουλάχιστον 40% μέσα σε τρία χρόνια. Παράλληλα, οι τιμές αγοράς έχουν ήδη υπερβεί τα προ κρίσης επίπεδα, ιδιαίτερα στην πρωτεύουσα.

Πίσω από τους αριθμούς, αποτυπώνεται μια πολιτική αποτυχία με σαφείς ευθύνες. Η απουσία ουσιαστικής στεγαστικής πολιτικής, η ανεξέλεγκτη εξάπλωση των βραχυχρόνιων μισθώσεων, η έλλειψη κοινωνικής κατοικίας και η αδυναμία ρύθμισης της αγοράς έχουν δημιουργήσει ένα περιβάλλον όπου η στέγη μετατρέπεται από βασικό δικαίωμα σε προνόμιο.

Το αποτέλεσμα είναι μια κοινωνία που πληρώνει ολοένα και περισσότερα για ολοένα και λιγότερα. Νέοι εργαζόμενοι αποκλείονται από την αυτόνομη διαβίωση, οικογένειες συμπιέζουν βασικές ανάγκες για να ανταποκριθούν στο ενοίκιο, και η μεσαία τάξη βλέπει το διαθέσιμο εισόδημά της να εξαϋλώνεται.

Η πραγματικότητα που καταγράφει η Eurostat δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών. Η Ελλάδα δεν ακολουθεί απλώς μια ευρωπαϊκή τάση ακρίβειας στη στέγη· βρίσκεται στην αιχμή της κρίσης, με όρους που απειλούν τη συνοχή της κοινωνίας.

Σε αυτό το περιβάλλον, η κυβερνητική ρητορική περί «ανάπτυξης» μοιάζει ολοένα και πιο αποκομμένη από την καθημερινότητα. Διότι όταν η στέγη κοστίζει σχεδόν όσο ολόκληρος ο μισθός, η ανάπτυξη παύει να είναι δείκτης προόδου και μετατρέπεται σε δείκτη αποκλεισμού.