Τι σημαίνει τελικά «προοδευτική πολιτική»;

Γράφει ο Κωνσταντίνος Ταχτσίδης

Ας αρχίσουμε από τα βασικά.
Προοδευτική πολιτική δεν είναι απλά να διακηρύττεις ότι βρίσκεσαι «απέναντι στη Δεξιά και το νεοφιλελευθερισμό».
Είναι να αλλάζεις, προγραμματικά και κυρίως στην πράξη, την κατανομή του πλούτου, της ισχύος και των ευκαιριών μέσα στην κοινωνία.

Αν στο τέλος της ημέρας ο εργαζόμενος συνεχίζει να δουλεύει περισσότερο για να αγοράζει λιγότερα, ο νέος δεν μπορεί να νοικιάσει σπίτι, η υγεία εξαρτάται από το πορτοφόλι και η φορολογία επιβαρύνει δυσανάλογα όσους ζουν από τον μισθό τους, τότε η πολιτική ακόμα και αν είναι λίγο πιο “ευγενική”, λίγο πιο “ανθρώπινη”, ή πιο συμπεριληπτική, αλλά δεν είναι προοδευτική.

Η πρώτη μεγάλη διαχωριστική γραμμή βρίσκεται στη φορολογία.
Μια προοδευτική πολιτική δεν αντιμετωπίζει με τον ίδιο τρόπο και οριζόντια το εισόδημα από εργασία, τη μεγάλη περιουσία και τον συσσωρευμένο πλούτο.
Δεν φορολογεί (άμεσα και έμμεσα) περισσότερο -επειδή είναι ευκολότερο- τον μισθωτό, ενώ αφήνει σχεδόν ανέγγιχτα μεγάλα κέρδη, μερίσματα και τεράστιες περιουσίες. Επιλέγει ταυτοτικά την αναδιανομή.

Το ίδιο ισχύει στην εργασία.
Δεν αρκεί να υπάρχουν θέσεις εργασίας, το ζήτημα είναι τι δουλειές είναι αυτές, με τι μισθό, με τι ωράριο και πόση δύναμη έχει ο εργαζόμενος απέναντι στον εργοδότη. Κατώτατος μισθός, συλλογικές συμβάσεις, ενισχυμένη επιθεώρηση εργασίας και προστασία από την αυθαιρεσία, δεν είναι τεχνικές λεπτομέρειες.
Είναι προοδευτική επιλογή.

Δημόσια αγαθά ή ατομική δυνατότητα πληρωμής

Υγεία, Παιδεία και δημόσια αγαθά είναι ίσως τα πιο κρίσιμα τεστ.
Μια προοδευτική πολιτική δεν θεωρεί “κανονικότητα” να αγοράζει ο ο πολίτης καλύτερη περίθαλψη ή καλύτερη εκπαίδευση ανάλογα με το εισόδημά του.
Επενδύει σε ισχυρές δημόσιες υπηρεσίες, επειδή η ισότητα δεν μπορεί να εξαρτάται από την αγοραστική δύναμη.

Το ίδιο ισχύει πλέον και για τη στέγη.
Όταν το σπίτι αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως επενδυτικό προϊόν, το δικαίωμα στην κατοικία υποχωρεί απέναντι στην απόδοση του κεφαλαίου. Προοδευτική πολιτική σημαίνει κοινωνική κατοικία, προστασία των ενοικιαστών, ρύθμιση της αγοράς και παρέμβαση εκεί όπου η αγορά αποτυγχάνει.

Δικαιώματα χωρίς αστερίσκους

Ο διαρκής αγώνας κατά των ανισοτήτων δεν μπορεί να διαχωριστεί από τα δικαιώματα. Ισότητα φύλου, προστασία των ΛΟΑΤΚΙ+ ανθρώπων, δικαιώματα μεταναστών και προσφύγων, προσβασιμότητα, συμπερίληψη των ανθρώπων με αναπηρία και των νευροδιαφορετικών ανθρώπων δεν είναι «δευτερεύουσα ατζέντα». Είναι μέρος του ίδιου πολιτικού σχεδίου μιας κοινωνίας όπου η αξιοπρέπεια δεν εξαρτάται από το φύλο, την καταγωγή, το σώμα ή την ταυτότητα.
Όσον αφορά στα δικαιώματα όμως, πρέπει να μιλήσουμε με ειλικρίνεια μεταξύ μας για το τον λάκκο που εμείς οι ίδιοι σκάψαμε. Για χρόνια, ένα κομμάτι του προοδευτικού χώρου μιλάει γι’ αυτά σαν να μπορούσαν να υπάρξουν έξω από την οικονομία. Όμως τι αξία έχει η τυπική ισότητα όταν μια γυναίκα αμείβεται λιγότερο, ένας άνθρωπος με αναπηρία αποκλείεται από την εργασία ή ένας μετανάστης δουλεύει χωρίς στοιχειώδη προστασία; Τα δικαιώματα δεν είναι μόνο ζήτημα αναγνώρισης της ταυτότητας, αλλά και ζήτημα μισθού, στέγης, εργασίας, κοινωνικής προστασίας και πρόσβασης στα δημόσια αγαθά.

Από τη Δημοκρατία στην πράσινη μετάβαση – ποιος πληρώνει τον λογαριασμό;

Προοδευτική πολιτική σημαίνει επίσης Δημοκρατία, Κράτος Δικαίου και Πρόνοιας, ανεξάρτητη Δικαιοσύνη, ελεύθερος Τύπος, λογοδοσία, ισχυροί θεσμοί και πραγματικός έλεγχος της εξουσίας. Δεν υπάρχει προοδευτισμός χωρίς δημοκρατικές εγγυήσεις.

Και φυσικά υπάρχει η κλιματική κρίση που και εδώ έγιναν πολλά λάθη. Η πράσινη μετάβαση μπορεί να υλοποιηθεί με δύο τρόπους.
Ο πρώτος είναι αυτός που ζούμε, δηλαδή που φορτώνει το κόστος στα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα, δημιουργώντας στην κοινωνία ένα εχθρικό κλίμα (pun intended).
Ο προοδευτικός τρόπος θα έπρεπε να περιορίζει τις ανισότητες και δημιουργεί νέες δημόσιες υποδομές και αξιοπρεπείς θέσεις εργασίας.

Η προοδευτική πολιτική, τελικά, δεν είναι αισθητική, ούτε αυτοπροσδιορισμός.
Είναι η απάντηση σε ένα πολύ απλό ερώτημα.
Όταν παίρνεις μια πολιτική απόφαση, αυξάνεις ή μειώνεις την ανισότητα;

Αν τη μειώνεις, αν μεταφέρεις δύναμη προς τους πολλούς, αν ενισχύεις τα δημόσια αγαθά, αν προστατεύεις δικαιώματα και διευρύνεις τη δημοκρατία, τότε ναι, μιλάμε για πρόοδο.

Τα υπόλοιπα είναι προοδευτισμός της βιτρίνας και επικοινωνία χωρίς πολιτικό περιεχόμενο.

Ελπίζω να συνεννοηθήκαμε.