Κοινωνική συνοχή: η ιστορική ευθύνη και η σύγχρονη πρόκληση του ΠΑΣΟΚ

Η κοινωνική συνοχή δεν είναι για το ΠΑΣΟΚ μια αφηρημένη έννοια ούτε ένα εύκολο επικοινωνιακό σύνθημα. Αποτελεί τον πυρήνα της ιστορικής του διαδρομής και της πολιτικής του ταυτότητας. Από τη Μεταπολίτευση και μετά, οι μεγάλες κοινωνικές αλλαγές που διαμόρφωσαν τη σύγχρονη Ελλάδα –το Εθνικό Σύστημα Υγείας, η ενίσχυση του κοινωνικού κράτους, η διεύρυνση των εργασιακών και κοινωνικών δικαιωμάτων– είχαν ξεκάθαρο προοδευτικό και σοσιαλδημοκρατικό αποτύπωμα.

Σήμερα, όμως, η κοινωνική συνοχή στην Ελλάδα βρίσκεται ξανά υπό πίεση. Οι κοινωνικές ανισότητες βαθαίνουν, η εργασία χάνει την αξία και την ασφάλειά της, ενώ η καθημερινότητα για τη μεσαία τάξη και τους πιο αδύναμους γίνεται ολοένα δυσκολότερη. Η ακρίβεια, η στεγαστική κρίση και η αδυναμία πρόσβασης πολλών πολιτών σε ποιοτικές δημόσιες υπηρεσίες δημιουργούν μια κοινωνία δύο ταχυτήτων.

Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας επιλέγει να παρουσιάζει μια εικόνα οικονομικής επιτυχίας που αφορά κυρίως αριθμούς και όχι την πραγματική ζωή των πολιτών. Πίσω από τους δείκτες ανάπτυξης, όμως, κρύβεται μια κοινωνία που πιέζεται. Οι χαμηλοί μισθοί, η αποδυνάμωση των συλλογικών συμβάσεων, η υποστελέχωση του ΕΣΥ και η συνεχής μεταφορά βαρών στα νοικοκυριά υπονομεύουν καθημερινά την κοινωνική συνοχή.

Η κοινωνική πολιτική δεν μπορεί να περιορίζεται σε επιδόματα προσωρινής ανακούφισης ούτε να λειτουργεί ως μηχανισμός επικοινωνιακής διαχείρισης της φτώχειας. Όταν η αγορά εργασίας λειτουργεί χωρίς επαρκή προστασία, όταν οι νέοι αδυνατούν να σχεδιάσουν το μέλλον τους και όταν η κατοικία μετατρέπεται σε άπιαστο στόχο, τότε η ανασφάλεια μετατρέπεται σε κοινωνική απογοήτευση και πολιτική δυσπιστία.

Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα, το ΠΑΣΟΚ οφείλει να εκφράσει μια ξεκάθαρη προοδευτική εναλλακτική. Μια πολιτική που θα επαναφέρει στο επίκεντρο την αξιοπρεπή εργασία, τη δίκαιη ανάπτυξη και το ισχυρό κοινωνικό κράτος. Η προστασία της εργασίας, η ενίσχυση του δημόσιου συστήματος υγείας και παιδείας, η αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης και η μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων δεν αποτελούν ιδεολογικές εμμονές· αποτελούν όρους κοινωνικής σταθερότητας και δημοκρατικής ποιότητας.

Το ΠΑΣΟΚ έχει ιστορική ευθύνη να εκφράσει ξανά την κοινωνική πλειοψηφία που αισθάνεται ότι πιέζεται και δεν ακούγεται. Να αντιπαρατεθεί τόσο με τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές που διευρύνουν τις ανισότητες όσο και με τον λαϊκισμό που επενδύει στον θυμό χωρίς να δίνει λύσεις. Γιατί η κοινωνική συνοχή δεν διασφαλίζεται με επικοινωνιακές καμπάνιες και αριθμούς ευημερίας, αλλά με πραγματική κοινωνική δικαιοσύνη.

Και αυτό είναι σήμερα το μεγάλο πολιτικό διακύβευμα: μια Ελλάδα που θα λειτουργεί για τους πολλούς και όχι για τους λίγους.

Χρηστος Δραγωτης

Οκονομολογος

Δρ.Πανεπιστημιου Αιγαιου