Μπιλ Γκέιτς: Σοβαρότατη απειλή για τις θέσεις εργασίας η Α.Ι.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να οδηγήσει σε μαζική απώλεια θέσεων εργασίας, προειδοποιεί ο συνιδρυτής της Microsoft – Προτείνει ειδικό φόρο στη χρήση της Α.Ι., θέσεις εργασίας αποκλειστικά για ανθρώπους και διεθνείς δικλίδες ασφαλείας απέναντι στους ακραίους κινδύνους

Μια από τις πλέον ηχηρές προειδοποιήσεις για τις επιπτώσεις της Τεχνητής Νοημοσύνης στην παγκόσμια αγορά εργασίας διατυπώνει ο Μπιλ Γκέιτς. Ο άνθρωπος που συνέδεσε όσο λίγοι το όνομά του με την επανάσταση των προσωπικών υπολογιστών υποστηρίζει πλέον ότι η νέα τεχνολογική μετάβαση είναι διαφορετική από όλες τις προηγούμενες και μπορεί να προκαλέσει μαζική απώλεια θέσεων εργασίας, εάν κυβερνήσεις και διεθνείς οργανισμοί δεν παρέμβουν εγκαίρως.

Σε συνέντευξή του στους New York Times, σύμφωνα με όσα μεταδίδει το «Ποντίκι», ο 70χρονος συνιδρυτής της Microsoft εμφανίζεται ιδιαίτερα ανήσυχος τόσο για τις κοινωνικές και εργασιακές συνέπειες της Α.Ι. όσο και για τους δυνητικούς κινδύνους ασφαλείας από την ανεξέλεγκτη ανάπτυξή της.

«Είναι εντελώς διαφορετική αυτή τη φορά»

Ο Γκέιτς αμφισβητεί ευθέως ένα από τα βασικά επιχειρήματα της τεχνολογικής βιομηχανίας: ότι, όπως συνέβη με προηγούμενες τεχνολογικές επαναστάσεις, οι θέσεις εργασίας που θα δημιουργήσει η Α.Ι. θα υπερκαλύψουν εκείνες που θα καταργήσει.

Κατά την εκτίμησή του, η εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης είναι «εντελώς, απολύτως, πλήρως διαφορετική», καθώς η τεχνολογία μπορεί να επεκταθεί σχεδόν ταυτόχρονα σε ολόκληρο το φάσμα της οικονομικής δραστηριότητας.

Αυτό ακριβώς αποτελεί, σύμφωνα με τον ίδιο, τη μεγάλη διαφορά. Σε προηγούμενες τεχνολογικές μεταβάσεις, εργαζόμενοι που έχαναν τη δουλειά τους σε έναν κλάδο μπορούσαν να απορροφηθούν από έναν άλλο. Εάν όμως η αυτοματοποίηση μέσω Α.Ι. εξελιχθεί οριζόντια σε ολόκληρη την οικονομία, οι δυνατότητες αυτής της μετακίνησης περιορίζονται δραματικά.

Ο Γκέιτς εκτιμά ότι, χωρίς παρεμβάσεις, οι μαζικές απώλειες θέσεων εργασίας είναι αναπόφευκτες.

Η προειδοποίηση προς τις Big Tech

Ακόμη μεγαλύτερη αίσθηση προκαλεί η κριτική του προς τον ίδιο τον τεχνολογικό κλάδο από τον οποίο προέρχεται. Ο Γκέιτς υποστηρίζει ότι πολλά στελέχη γνωρίζουν ιδιωτικά πόσο γρήγορα εξελίσσεται η τεχνολογία και ανησυχούν περισσότερο απ’ όσο εμφανίζονται δημοσίως.

Κατά τον ίδιο, η οικονομική κούρσα γύρω από την Α.Ι. δημιουργεί ισχυρά αντικίνητρα για μια ανοιχτή συζήτηση γύρω από τους κινδύνους της.

Οι μεγαλύτεροι τεχνολογικοί όμιλοι επενδύουν πλέον τρισεκατομμύρια δολάρια σε υπολογιστικές υποδομές, data centers και νέα συστήματα, ενώ η εμπορική αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης εξελίσσεται σε έναν από τους μεγαλύτερους επιχειρηματικούς ανταγωνισμούς της εποχής.

Ο Γκέιτς περιγράφει ουσιαστικά μια σύγκρουση ανάμεσα στα κίνητρα της αγοράς και στο ευρύτερο κοινωνικό συμφέρον. Οι εταιρείες έχουν κάθε οικονομικό λόγο να προσφέρουν στους πελάτες τους τεχνολογία που μειώνει το εργατικό κόστος. Το ερώτημα είναι ποιος θα αναλάβει το κοινωνικό κόστος όταν αυτή η διαδικασία οδηγήσει σε μεγάλης κλίμακας αντικατάσταση ανθρώπινης εργασίας.

Ειδικός φόρος στην Τεχνητή Νοημοσύνη

Μπροστά σε αυτόν τον κίνδυνο, ο συνιδρυτής της Microsoft προτείνει μια παρέμβαση που αναμένεται να προκαλέσει μεγάλη συζήτηση: την επιβολή ενός «token tax», ενός ειδικού φόρου δηλαδή στη χρήση υπολογιστικής ισχύος από συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης.

Η λογική είναι ότι η αυτοματοποίηση της ανθρώπινης εργασίας δεν πρέπει να είναι οικονομικά «δωρεάν» για τις επιχειρήσεις. Μέσω της φορολόγησης θα μπορούσε αφενός να περιοριστεί το οικονομικό κίνητρο της άμεσης αντικατάστασης εργαζομένων και αφετέρου να δημιουργηθούν πόροι για τη στήριξη όσων χάσουν την εργασία τους.

Πρόκειται ουσιαστικά για μια νέα εκδοχή της συζήτησης γύρω από τη φορολόγηση της αυτοματοποίησης: εάν η εργασία ενός ανθρώπου φορολογείται και χρηματοδοτεί ασφαλιστικά και κοινωνικά συστήματα, τότε η αντικατάστασή της από έναν αλγόριθμο δημιουργεί ένα νέο δημοσιονομικό και κοινωνικό πρόβλημα.

«Human Reserved»: Επαγγέλματα μόνο για ανθρώπους

Ακόμη πιο ριζοσπαστική είναι η δεύτερη πρότασή του. Ο Γκέιτς θεωρεί ότι πρέπει να υπάρχουν επαγγελματικοί ρόλοι στους οποίους η αντικατάσταση ανθρώπων από Τεχνητή Νοημοσύνη θα απαγορεύεται.

Τη συγκεκριμένη προσέγγιση περιγράφει ως «Human Reserved».

Σε αυτή την κατηγορία θα μπορούσαν να περιλαμβάνονται επαγγέλματα όπου η ανθρώπινη σχέση αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ίδιας της υπηρεσίας, όπως η φροντίδα ανθρώπων, αλλά και περιπτώσεις στις οποίες η πλήρης αυτοματοποίηση θα μπορούσε να οδηγήσει μεγάλες ομάδες εργαζομένων σε μόνιμο αποκλεισμό από την αγορά εργασίας.

Η θέση αυτή μεταφέρει πλέον τη συζήτηση από το «τι μπορεί τεχνικά να κάνει η Α.Ι.» στο πολύ πιο πολιτικό ερώτημα: τι πρέπει μια κοινωνία να επιτρέψει στην Α.Ι. να κάνει.

Η στιγμή που κατάλαβε πόσο γρήγορα αλλάζουν τα πράγματα

Ο Γκέιτς αναφέρει ότι στη μακρά πορεία του στην τεχνολογία υπήρξαν μόλις τρεις στιγμές κατά τις οποίες ένιωσε πραγματικά έκπληκτος από μια τεχνολογική εξέλιξη.

Η πρώτη ήταν το 1980, όταν ήρθε σε επαφή με το γραφικό περιβάλλον χρήστη που θα οδηγούσε στην εποχή του σύγχρονου προσωπικού υπολογιστή. Η δεύτερη ήρθε το 2022, όταν στελέχη της OpenAI τού παρουσίασαν στο σπίτι του την τεχνολογία που λίγο αργότερα θα εξελισσόταν στο ChatGPT.

Η τρίτη αφορά τις πρόσφατες δυνατότητες του Claude Code της Anthropic.

Και αυτή είχε για τον ίδιο ιδιαίτερη βαρύτητα. Ο προγραμματισμός είναι το πεδίο που γνωρίζει καλύτερα από οποιοδήποτε άλλο και, όπως παραδέχθηκε, η διαπίστωση ότι τέτοια συστήματα μπορούν πλέον σε ουσιαστικό επίπεδο να ξεπεράσουν τις δικές του δυνατότητες τον συγκλόνισε.

Ο φόβος δεν περιορίζεται στην εργασία

Οι ανησυχίες του Γκέιτς, ωστόσο, δεν σταματούν στην οικονομία. Θέτει και το ζήτημα της βιοασφάλειας, προειδοποιώντας ότι προηγμένα συστήματα Α.Ι. μπορούν δυνητικά να αξιοποιηθούν από μικρές ομάδες ανθρώπων για την ανάπτυξη επικίνδυνων παθογόνων παραγόντων.

Για τον λόγο αυτό ζητά νέες διεθνείς συμφωνίες, υποχρεωτικούς ελέγχους και σαφή κριτήρια ασφαλείας για συστήματα που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν στην ανάπτυξη βιολογικών όπλων.

Η λογική της αυτορρύθμισης από τις ίδιες τις εταιρείες δεν φαίνεται να τον πείθει.

«Αυτορρύθμιση για το πιο επικίνδυνο εργαλείο που εφευρέθηκε ποτέ; Όχι, ευχαριστώ», είναι η χαρακτηριστική τοποθέτηση που του αποδίδεται.

Από την τεχνολογική ουτοπία στην πολιτική ρύθμιση

Η παρέμβαση αποκτά πρόσθετη σημασία ακριβώς επειδή προέρχεται από έναν άνθρωπο που υπήρξε πρωταγωνιστής της τεχνολογικής επανάστασης των τελευταίων δεκαετιών.

Ο Γκέιτς δεν ζητά να σταματήσει η καινοτομία. Προειδοποιεί, όμως, ότι η αντίληψη σύμφωνα με την οποία κάθε τεχνολογική πρόοδος οδηγεί αυτομάτως και σε κοινωνική πρόοδο δεν μπορεί πλέον να θεωρείται δεδομένη.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει ήδη μετακινηθεί από τα εργαστήρια στην πραγματική οικονομία. Το επόμενο πεδίο αντιπαράθεσης δεν θα είναι μόνο τεχνολογικό. Θα αφορά μισθούς, θέσεις εργασίας, φορολογία, κοινωνική προστασία, ανισότητες και τελικά την ίδια την κατανομή της οικονομικής ισχύος.

Και η προειδοποίηση του Μπιλ Γκέιτς συνοψίζεται σε μια θέση που δύσκολα μπορεί πλέον να αγνοηθεί: εάν η Α.Ι. αφεθεί να αναπτυχθεί αποκλειστικά σύμφωνα με τα κίνητρα της αγοράς, το κόστος της τεχνολογικής επανάστασης ενδέχεται να κληθούν να το πληρώσουν πρώτοι οι εργαζόμενοι.