Νέο κυβερνητικό φιάσκο με τα ιδιωτικά ΑΕΙ: Η προχειρότητα της κυβέρνησης ΝΔ άφησε φοιτητές και ιδρύματα σε θεσμική αβεβαιότητα

Η παραίτηση του Οδυσσέα Ζώρα από το Keele Greece αναδεικνύει τα κενά μιας εμβληματικής μεταρρύθμισης που προωθήθηκε με ταχύτητα, αλλά χωρίς την αναγκαία νομική και διοικητική θωράκιση.

Σε σοβαρή δοκιμασία βρίσκεται η κυβερνητική πολιτική για τα μη κρατικά πανεπιστήμια, καθώς η παραίτηση του Οδυσσέα Ζώρα από τη θέση του πρύτανη του Keele Greece έρχεται να προστεθεί στις δικαστικές και διοικητικές περιπέτειες που έχουν ήδη σημαδέψει την εφαρμογή του νέου θεσμικού πλαισίου.

Η αποχώρησή του αποκτά ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα, καθώς ο κ. Ζώρας κάθε άλλο παρά πολέμιος της μεταρρύθμισης υπήρξε. Ως πρώην γενικός γραμματέας Ανώτατης Εκπαίδευσης και στη συνέχεια επικεφαλής ενός από τα πρώτα μη κρατικά πανεπιστήμια, αποτέλεσε πρόσωπο άμεσα συνδεδεμένο με την εφαρμογή της κυβερνητικής επιλογής.

Το Keele Greece απέδωσε την παραίτηση σε προσωπικούς λόγους. Ο ίδιος ο Οδυσσέας Ζώρας, ωστόσο, άσκησε δημόσια και ιδιαίτερα σκληρή κριτική στην πολιτική ηγεσία του υπουργείου Παιδείας, κάνοντας λόγο για «διαρκή αδράνεια και παλινωδίες» και υποστηρίζοντας ότι δεν διασφαλίστηκε η θεσμική σταθερότητα που απαιτούσε ένα τόσο σύνθετο εγχείρημα.

«Δεν αρκεί να ψηφίζεται ένας νόμος αν η εφαρμογή του αφήνεται στην τύχη», ανέφερε, μεταξύ άλλων, θέτοντας στο επίκεντρο όχι μόνο τις επενδύσεις που πραγματοποιήθηκαν, αλλά κυρίως τους φοιτητές που εμπιστεύθηκαν το νέο πλαίσιο για τις σπουδές τους.

Άδειες που ακυρώθηκαν και επαναχορηγήθηκαν

Η παραίτηση έρχεται μετά την ακύρωση από το Συμβούλιο της Επικρατείας των αρχικών διοικητικών πράξεων που αφορούσαν τις άδειες λειτουργίας και την πιστοποίηση προγραμμάτων των Keele, York και Ανατόλια. Το υπουργείο Παιδείας προχώρησε στη συνέχεια στην επαναχορήγηση αδειών, δηλώνοντας ότι συμμορφώνεται προς τις δικαστικές αποφάσεις.

Ακριβώς αυτή η αλληλουχία, όμως, αποκάλυψε το πλέον ευάλωτο σημείο μιας μεταρρύθμισης που η κυβέρνηση είχε επενδύσει με τεράστιο πολιτικό και επικοινωνιακό κεφάλαιο: την αντοχή της εφαρμογής της στον δικαστικό και διοικητικό έλεγχο.

Οι νέοι που είχαν ήδη επιλέξει τα συγκεκριμένα ιδρύματα και οι οικογένειές τους βρέθηκαν να παρακολουθούν μια διαδοχή ακυρώσεων, κυβερνητικών διαβεβαιώσεων και νέων διοικητικών πράξεων. Η διαβεβαίωση της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου ότι «δεν θα χαθεί η χρονιά» ήταν αναγκαία για την προστασία των φοιτητών, ταυτόχρονα όμως αποτύπωνε το μέγεθος της αναστάτωσης που είχε ήδη δημιουργηθεί.

Μέχρι σήμερα δεν έχει ανακοινωθεί ότι φοιτητές έχασαν οριστικά εξάμηνο ούτε ότι το Keele Greece διακόπτει τη λειτουργία του. Αντιθέτως, το ίδρυμα έχει γνωστοποιήσει ότι η εκπαιδευτική διαδικασία συνεχίζεται και ότι ο Οδυσσέας Ζώρας θα παραμείνει έως το τέλος Σεπτεμβρίου, προκειμένου να εξασφαλιστεί η ομαλή έναρξη του ακαδημαϊκού έτους.

Αυτό, ωστόσο, δεν εξαφανίζει το ζήτημα της θεσμικής ασφάλειας. Οικογένειες κατέβαλαν δίδακτρα και νέοι σχεδίασαν το ακαδημαϊκό τους μέλλον στηριζόμενοι σε άδειες της Ελληνικής Πολιτείας και στις επίσημες διαβεβαιώσεις ότι το νέο πλαίσιο είχε οικοδομηθεί σε στέρεες βάσεις.

Το πολιτικό αφήγημα προσκρούει στην εφαρμογή

Η κυβέρνηση παρουσίασε την ίδρυση των μη κρατικών πανεπιστημίων ως μία από τις σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις της δεύτερης θητείας της και ως απόδειξη εκσυγχρονισμού της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Η πραγματική δοκιμασία, όμως, δεν ήταν η ψήφιση του νόμου ούτε η επικοινωνιακή προβολή των πρώτων ιδρυμάτων. Ήταν η νομικά ασφαλής και διοικητικά συνεπής εφαρμογή του νέου συστήματος.

Και σε αυτό ακριβώς το πεδίο εμφανίζονται πλέον οι σοβαρότερες ρωγμές. Η δικαστική ακύρωση διοικητικών πράξεων, η επαναχορήγηση αδειών και τώρα η δημόσια καταγγελία ενός ανθρώπου που κλήθηκε να υπηρετήσει τον νέο θεσμό συνθέτουν μια εικόνα που απέχει αισθητά από τη βεβαιότητα με την οποία παρουσιάστηκε αρχικά η μεταρρύθμιση.

Η παραίτηση Ζώρα ασφαλώς δεν συνιστά από μόνη της απόδειξη κατάρρευσης του εγχειρήματος. Συνιστά, όμως, πολιτικό πλήγμα στην αξιοπιστία της εφαρμογής του. Πολύ περισσότερο όταν η κριτική δεν προέρχεται από έναν ιδεολογικό αντίπαλο των μη κρατικών ΑΕΙ, αλλά από ένα πρόσωπο που είχε αναλάβει ενεργό ρόλο στην υλοποίηση του νέου μοντέλου.

Το ουσιαστικό ζήτημα πλέον αφορά τους ίδιους τους φοιτητές: κατά πόσο το κράτος μπορεί να εγγυηθεί ότι οι σπουδές, τα προγράμματα και οι τίτλοι τους διαθέτουν τη θεσμική ασφάλεια που δικαιούνται να απαιτούν όταν επιλέγουν ένα ίδρυμα αδειοδοτημένο από την Ελληνική Πολιτεία.

Η κυβέρνηση καλείται πλέον να αποδείξει στην πράξη ότι μπορεί να εξασφαλίσει αυτή τη σταθερότητα. Διότι πίσω από τη μεγάλη πολιτική αντιπαράθεση για τα μη κρατικά πανεπιστήμια βρίσκονται ήδη φοιτητές και οικογένειες που έχουν λάβει πραγματικές αποφάσεις και έχουν αναλάβει πραγματικό οικονομικό κόστος με βάση το πλαίσιο που η ίδια η Πολιτεία δημιούργησε.