Να το χαίρεστε το “Κέντρο” σας

Γράφει ο Γαβρής Αγγελος

Υπάρχουν στιγμές που η πολιτική ρητορική περί «μετριοπάθειας», «σταθερότητας» και «υπευθυνότητας» δοκιμάζεται απέναντι στην κοινωνική πραγματικότητα.

Η περίπτωση του Εμανουέλ Μακρόν στη Γαλλία προσφέρεται για έναν τέτοιο προβληματισμό. Στο διάγγελμα που περιγράφεται, ο Γάλλος πρόεδρος αποδίδει τα επεισόδια σε ομάδες της άκρας Αριστεράς, εκφράζει την υποστήριξή του στην αστυνομία, προειδοποιεί τους βίαιους διαδηλωτές και ταυτόχρονα αναγνωρίζει τη «βαθιά αγωνία» της νεολαίας. Η αντίφαση ανάμεσα στην αναγνώριση της κοινωνικής δυσαρέσκειας και στην προτεραιότητα που δίνεται στην καταστολή βρίσκεται στον πυρήνα της πολιτικής κριτικής που δέχεται.

Η κοινωνική οργή δεν εξηγείται μόνο με την επίκληση των άκρων

Η απόδοση εκτεταμένων επεισοδίων σε μικρές οργανωμένες ομάδες ενδέχεται να εξηγεί συγκεκριμένες πράξεις βίας. Δεν αρκεί, όμως, για να ερμηνεύσει το κοινωνικό υπόβαθρο μιας κινητοποίησης. Η κοινωνική δυσαρέσκεια, η οικονομική ανασφάλεια και η αποξένωση των νέων από τους θεσμούς απαιτούν πολιτικές απαντήσεις, ανεξάρτητα από το ποιος ευθύνεται για τις συγκρούσεις.

Το ίδιο ισχύει για τη στάση απέναντι στην αστυνομία. Η καταδίκη της βίας κατά των αστυνομικών δεν αναιρεί την ανάγκη διερεύνησης καταγγελιών για υπέρμετρη χρήση βίας από τις δυνάμεις ασφαλείας. Το κράτος δικαίου δεν μπορεί να λειτουργεί επιλεκτικά. Η προστασία των πολιτών και η λογοδοσία της αστυνομίας αποτελούν εξίσου θεμελιώδεις δημοκρατικές υποχρεώσεις.

Ακόμη σοβαρότερο είναι το ζήτημα των περιορισμών στις δημόσιες συγκεντρώσεις. Το δικαίωμα στη διαδήλωση δεν παύει να ισχύει επειδή μια κινητοποίηση προκαλεί πολιτική πίεση. Κάθε περιορισμός οφείλει να είναι νόμιμος, αναγκαίος και αναλογικός. Η δημόσια τάξη δεν αποτελεί λευκή επιταγή για τον περιορισμό των δημοκρατικών ελευθεριών.

Το μεγάλο κενό είναι η πολιτική απάντηση

Πέρα από την αντιπαράθεση για τα επεισόδια, παραμένουν τα ουσιαστικά ερωτήματα για το κόστος ζωής, την πρόσβαση στην εκπαίδευση, την ποιότητα των δημόσιων υπηρεσιών και τις προοπτικές της νέας γενιάς. Η συζήτηση για αυτά τα ζητήματα δεν μπορεί να υποκαθίσταται από διακηρύξεις αποφασιστικότητας. Η κοινωνική κρίση δεν αντιμετωπίζεται αποκλειστικά με αστυνομικά μέτρα.

Αυτό είναι και το κρίσιμο πολιτικό ζήτημα για τον μακρονισμό: κατά πόσο η επίκληση του Κέντρου συνοδεύεται από πολιτικές κοινωνικής συνοχής και ουσιαστικό διάλογο ή περιορίζεται στη διαχείριση της δυσαρέσκειας. Οι υποστηρικτές του Μακρόν προβάλλουν την ανάγκη προστασίας της ασφάλειας και των θεσμών. Οι επικριτές του αντιτείνουν ότι η έμφαση στην ασφάλεια αφήνει αναπάντητες τις κοινωνικές αιτίες της αναταραχής.

Το Κέντρο δεν είναι τίτλος ιδιοκτησίας της δημοκρατίας. Δεν αρκεί να αυτοπροσδιορίζεται μια πολιτική ηγεσία ως μετριοπαθής για να απαλλάσσεται από την υποχρέωση λογοδοσίας για τις επιλογές της. Η δημοκρατική ποιότητα μιας διακυβέρνησης κρίνεται και από τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει όσους διαφωνούν μαζί της, ιδίως όταν η διαφωνία εκφράζεται μαζικά στους δρόμους.

Και όταν η πολιτική συζήτηση εξαντλείται στο ποιος θα επιβάλει την τάξη, ενώ τα αιτήματα για αξιοπρεπή ζωή παραμένουν στο περιθώριο, η ειρωνική αποστροφή αποκτά το πραγματικό της περιεχόμενο: «Να το χαίρεστε το Κέντρο σας».