3 Σεπτέμβρη: Από το 1974 στο σήμερα – Αλήθειες που άντεξαν στο χρόνο και αξίες που παρέμειναν σύγχρονες

Δημήτρης Μακρής – Μέλος του Τομέα Καινοτομίας ΠΑΣΟΚ

Φέτος συμπληρώνονται 51 χρόνια από τη διακήρυξη της 3ης του Σεπτέμβρη. Μισός αιώνας και πλέον. Ιστορικά η ημερομηνία ταυτίζεται με την ίδρυση του ΠΑΣΟΚ. Όμως δεν πρέπει να παραμείνει και δεν είναι απλώς μια ημερομηνία μνήμης. Είναι μια διαχρονική διακήρυξη ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δικαιοσύνης, κοινωνικής ισορροπίας, ευημερίας και ουσιαστικής Εθνικής Ανεξαρτησίας. Είναι ο φάρος μιας πολιτικής παρακαταθήκης που συνεχίζει να εμπνέει σε εποχές απογοητευτικές.

Η Ιδρυτική Διακήρυξη του ΠΑΣΟΚ διατυπώθηκε σε μια Ελλάδα που έβγαινε από τη χούντα, διψώντας για ελευθερία, δημοκρατία και δικαιοσύνη. Σχεδόν μισό αιώνα μετά, τα λόγια εκείνα ηχούν ξανά επίκαιρα, προσφέροντας απαντήσεις στα μεγάλα προβλήματα της εποχής μας. Έλλειψη εμπιστοσύνης στο κράτος, ανισότητες, brain drain, κλιματική αλλαγή και κρίση. 

Υπό ένα διαφορετικό πρίσμα, σύγχρονο, με την ιστορική μνήμη ενεργή, με διάθεση αναστοχασμού αλλά και με την ψύχραιμη δυνατότητα αξιολόγησης του παρελθόντος και την ταυτόχρονη προβολή εκείνων των καταστάσεων στο μέλλον, δεν είναι δύσκολο να αντιληφθεί κανείς πως ακόμα και σήμερα, η 3η Σεπτέμβρη μας δίνει τη διέξοδο σε σύγχρονα προβλήματα. Το παρελθόν διασταυρώνεται με το παρόν και οι διαχρονικές κοινωνικές αδικίες που ήταν σταθερά η ρίζα πολλών κακών εμφανίζονται επίμονα επιβάλλοντας την αναζήτηση διεξόδου σε δίκαιες λύσεις. 

Θεσμική αδυναμία και έλλειψη εμπιστοσύνης στο κράτος
Σήμερα, οι πολίτες ζητούν ένα κράτος που εμπνέει εμπιστοσύνη, που υπηρετεί και δεν καταπιέζει. Η απάντηση βρίσκεται ξανά στη Λαϊκή Κυριαρχία: η δημοκρατία ως βίωμα, ως ενεργή συμμετοχή και οι θεσμοί ισχυροί και διάφανοι, η εξουσία πραγματικά στα χέρια του λαού.

Οικονομική στασιμότητα και ανισότητες
Η κοινωνία μας πληγώνεται από χαμηλή παραγωγικότητα, ανισότητες και την αίσθηση ότι η πρόοδος αφορά λίγους. Η Διακήρυξη μιλά για Σοσιαλιστικό Προσανατολισμό: δίκαιη ανάπτυξη, με το κράτος, όχι να επιβάλλει οριζόντια ισότητα, αλλά εγγυητή ίσων ευκαιριών  που κατανέμει τον πλούτο δίκαια και μεριμνά για τους αδύναμους.

Εκπαίδευση και ανθρώπινο κεφάλαιο
Οι νέοι φεύγουν για να βρουν μέλλον αλλού. Πυρήνας της 3ης Σεπτέμβρη είναι η Κοινωνική Απελευθέρωση: ισότητα στην παιδεία, πρόσβαση στη γνώση και ενδυνάμωση των νέων, ώστε η Ελλάδα να χτίσει το μέλλον της με τα δικά της χέρια.

Υποδομές και περιφερειακές ανισορροπίες
Η χώρα δεν μπορεί να προχωρήσει με δύο ταχύτητες. Μια Αθήνα υπερφορτωμένη με χαμηλή ποιότητα ζωής και μια περιφέρεια εγκαταλειμμένη. Εθνική Ανεξαρτησία και Ισότητα: όχι μόνο απέναντι σε ξένες δυνάμεις, αλλά και στην εσωτερική εξάρτηση κέντρων οικονομικής εξουσίας που κινούνται με μόνο γνώμονα το κέρδος. Ισόρροπη ανάπτυξη, επενδύσεις σε υγεία, μεταφορές, ενέργεια για όλους.

Κλιματική κρίση και βιώσιμη ανάπτυξη
Πυρκαγιές, πλημμύρες, ενεργειακή ανασφάλεια. Στο πολυπλοκότερο ίσως πρόβλημα των καιρών μας η απάντηση είναι συνολική: Εθνική Ανεξαρτησία, Λαϊκή Κυριαρχία, Κοινωνική Απελευθέρωση, Σοσιαλιστικός Προσανατολισμός και Λαϊκή Συμμετοχή. Γιατί η πράσινη μετάβαση δεν είναι μόνο τεχνολογία· είναι υπόθεση δημοκρατίας, δικαιοσύνης και συλλογικής δράσης.

51 χρόνια μετά η 3η Σεπτεμβρίου δεν αποτελεί μια τυπική επέτειο. Παραμένει μια ημέρα αφύπνισης και περισυλλογής. Είναι υπόμνηση ότι οι μεγάλες αξίες δεν γερνούν. Ότι οι λέξεις «Εθνική Ανεξαρτησία, Λαϊκή Κυριαρχία, Κοινωνική Απελευθέρωση» δεν είναι σύνθημα του χθες. Είναι πυξίδα και βάση μια καλύτερη Ελλάδα του αύριο.