Η βάση ξεκαθαρίζει: “Ποτέ ξανά με τη Δεξιά” – Το πολιτικό σταυροδρόμι του ΠΑΣΟΚ ενόψει συνεδρίου

Σχόλιο: Γαβρής Άγγελος

Το δημόσιο ερώτημα «μπορεί το ΠΑΣΟΚ να μιλήσει για συνεργασίες;» επανέρχεται με ορμή και φορτίο σε μια πολιτική συγκυρία όπου το κόμμα βρίσκεται σε διαρκή αναζήτηση προσανατολισμού.

Όμως, για πρώτη φορά μετά από χρόνια, η απάντηση δεν έρχεται από τους παλιούς μηχανισμούς, ούτε από ένα επιτελείο που κοιτάζει τα ευρήματα των δημοσκοπήσεων και προσπαθεί να προσαρμόσει τη γραμμή του. Η απάντηση εκφέρεται καθαρά, πολιτικά και ιδεολογικά, από τη νέα αυτοδιοικητική ηγεσία που αναδύεται, με προεξάρχουσα τη φωνή του εκλεγμένου δημάρχου Αθηναίων, Χάρη Δούκα.

Η παρέμβασή του δεν είναι μόνο συμβολική· είναι στρατηγική. Ο Δούκας καταθέτει ένα προγραμματικό κεκτημένο που υπενθυμίζει αυτό που συχνά ξεχνά η κομματική κορυφή: ότι ο πυρήνας του ΠΑΣΟΚ παραμένει προοδευτικός, κοινωνικά ριζωμένος, αντιδεξιός στην ουσία και όχι στην τακτική. Είναι μια γραμμή που δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών: καμία συγκυβέρνηση με τη Δεξιά, κανένα θολό μεσοδιάστημα που να επιτρέπει σε κέντρα ισχύος εντός και εκτός κόμματος να καλλιεργούν «σενάρια σταθερότητας» που οδηγούν τελικά στο αντίθετο.

Απέναντι σε κάθε ασάφεια ο Δούκας προβάλλει όχι ένα σύνθημα, αλλά έναν συνολικό αξιακό προσανατολισμό. Επαναφέρει την ουσία της σοσιαλδημοκρατίας στη δημόσια συζήτηση: δικαιώματα, συμμετοχή, κοινωνικό κράτος, δίκαιη ανάπτυξη, προοδευτικές κυβερνητικές λύσεις που δεν εκχωρούν στον νεοφιλελευθερισμό ούτε την ατζέντα ούτε τον ρυθμό των εξελίξεων. Η πολιτική του παρέμβαση δεν επιτρέπει το «γκρίζο». Εάν κάτι «θα κριθεί από το εκλογικό αποτέλεσμα», όπως αναφέρεται σε δημοσιευμένο άρθρο της εφημερίδας”Ή Καθημερινή”, τότε η γραμμή πρέπει να είναι καθαρή ήδη από σήμερα. Το ΠΑΣΟΚ δεν μπορεί να αλληθωρίζει προς τα δεξιά ελπίζοντας ότι η βάση θα συμβιβαστεί. Η βάση έχει μιλήσει: ζητά προοδευτικό πρόταγμα, όχι τεχνοκρατική διαχείριση και πολιτική συναίρεση με την κυβερνώσα παράταξη.

Στο ίδιο πλαίσιο, ο Δούκας προβάλλει κάτι ακόμη σημαντικότερο: την ανάγκη ενός πραγματικά ανοικτού συνεδρίου, όχι μιας εσωκομματικής εκδήλωσης που θα λειτουργήσει απλώς ως γραμματειακή επικύρωση προειλημμένων αποφάσεων. Το κάλεσμά του αφορά την κοινωνία, τους εργαζόμενους, τη νεολαία, τις προοδευτικές δυνάμεις της χώρας που αναζητούν πολιτική έκφραση πέρα από τη μιζέρια του δικομματισμού. Η πρότασή του συνδέει το κόμμα με την κοινωνική του βάση, όχι με κομματικά δίκτυα εξουσίας. Υποδεικνύει ότι η δημοκρατική ανανέωση δεν είναι υπόθεση επικοινωνίας, αλλά μια βαθιά πολιτική διαδικασία που μπορεί να επαναφέρει στο ΠΑΣΟΚ τον ιστορικό του ρόλο.

Το ρεπορτάζ της «Καθημερινής» αναδεικνύει τον διχασμό μεταξύ μιας ηγεσίας που επιμένει να κρατά ανοιχτές όλες τις χαραμάδες διαπραγμάτευσης και μιας βάσης που ξέρει πολύ καλά τι ΔΕΝ θέλει: συγκυβέρνηση με τη Νέα Δημοκρατία. Αυτό που λείπει –και το φέρνει ο δήμαρχος Αθηναίων– είναι η θετική, συγκροτημένη αφήγηση για το τι θέλει το ΠΑΣΟΚ. Μια πολιτική ταυτότητα που δεν θα αλλάζει ανάλογα με τις δημοσκοπικές ανάγκες, αλλά θα καθορίζεται από την κοινωνική πραγματικότητα.

Σε μια περίοδο όπου η προοδευτική παράταξη αναζητά νέο βηματισμό, η γραμμή Δούκα λειτουργεί ως υπενθύμιση και ως κατεύθυνση: το ΠΑΣΟΚ οφείλει να διαλέξει καθαρά– ή θα γίνει ο πυλώνας μιας ευρύτερης προοδευτικής συμμαχίας με κοινωνική νομιμοποίηση, ή θα διολισθήσει σε μια ζώνη πολιτικής ουδετερότητας που το απομακρύνει από τον ιστορικό του ρόλο.

Το συνέδριο που έρχεται δεν μπορεί να είναι διαδικαστικό. Πρέπει να γίνει ένα δημοκρατικό κάλεσμα προς την κοινωνία και τις προοδευτικές δυνάμεις. Και εκεί, η καθαρή ιδεολογική κατεύθυνση που εκφράζεται από τον Χάρη Δούκα μπορεί να αποδειχθεί όχι μόνο χρήσιμη αλλά και καταλυτική για την ανασυγκρότηση της παράταξης.