Η Κεντροαριστερά στο σταυροδρόμι: Το κάλεσμα Θ.Μαργαρίτη για μια νέα προοδευτική πλειοψηφία

Με τη χώρα να οδεύει σε ένα πολιτικό τοπίο που θυμίζει τις εκρηκτικές συνθήκες του 2012, τα σημεία της ομιλίας του Θοδωρή Μαργαρίτη, μέλους του Πολιτικού Συμβουλίου του ΠΑΣΟΚ και γραμματέα της Ανανεωτικής Αριστεράς, στην εκδήλωση της Πάτρας, αποκτούν βαρύνουσα σημασία. Δεν μασά τα λόγια του: ο κομματικός κατακερματισμός, η διογκούμενη δυσπιστία προς το πολιτικό σύστημα και η σταδιακή αποσύνθεση της κυβερνώσας ΝΔ –παρά το 41% που ακόμη επικαλείται– συνθέτουν μια ανησυχητική εικόνα. Τα σκάνδαλα, οι αντικοινωνικές πολιτικές και η εμφανής αδυναμία χάραξης πειστικής πορείας έχουν μετατρέψει το κυβερνητικό στρατόπεδο σε έναν βυθιζόμενο μηχανισμό, την ώρα που η «εκλογική απεργία» και οι ψήφοι διαμαρτυρίας διογκώνονται. Η Κεντροαριστερά, λέει ο Μαργαρίτης, μοιάζει αμήχανη μπροστά σε μια κοινωνία που βράζει.

Μέσα σε αυτό το πεδίο, το ΠΑΣΟΚ/ΚΙΝΑΛ καλείται να ξαναχτίσει το ιστορικό του αποτύπωμα. Να αγγίξει ξανά το συναίσθημα των λαϊκών στρωμάτων, να δώσει φωνή σε όσους νιώθουν εγκαταλελειμμένοι και να διαμορφώσει κοινωνικές και πολιτικές συμμαχίες με στόχο μια προοδευτική πλειοψηφία αλλαγής. Ο Μαργαρίτης ξεκαθαρίζει ότι η στρατηγική είναι μία: η ανάδειξη ενός πραγματικού, αξιόπιστου εναλλακτικού πόλου εξουσίας απέναντι στη δεξιά και την ακροδεξιά. Η τακτική επίσης ξεκάθαρη: ενίσχυση του αυτόνομου ρόλου του κόμματος, όχι ως περιχαράκωση, αλλά ως ενεργητική και δημιουργική αυτονομία που επιτρέπει συμμαχίες χωρίς απώλεια πολιτικής ταυτότητας.

Οι κίνδυνοι, ωστόσο, δεν είναι θεωρητικοί. Η ευρωπαϊκή εμπειρία δείχνει ότι όπου αδυνατεί η προοδευτική παράταξη να δώσει καθαρή απάντηση, η ακροδεξιά αναλαμβάνει τον ρόλο του ρυθμιστή. Στην Ελλάδα, προειδοποιεί ο Μαργαρίτης, το πεδίο είναι πρόσφορο: κοινωνική ένταση χωρίς προοδευτική διέξοδο, τυφλές εκρήξεις, απογοήτευση που στρέφεται είτε προς τα άκρα είτε προς την αποχή. Αυτές οι συνθήκες τροφοδοτούν τα πιο συντηρητικά και επικίνδυνα σχέδια. Και όμως, μέσα στην πόλωση ανοίγει και μια δυνατότητα: να ξανατεθούν με δύναμη στο κέντρο της δημόσιας συζήτησης οι προοδευτικές αξίες. Η μάχη κατά των ανισοτήτων, τα δικαιώματα, το κοινωνικό κράτος, η ανοιχτή κοινωνία, οι δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις, η ουσία του σύγχρονου σοσιαλισμού.

Το κάλεσμα του Μαργαρίτη είναι καθαρό, μαχητικό και αναγκαίο: η Κεντροαριστερά οφείλει να διεκδικήσει τον ρόλο της στη Νέα Μεταπολίτευση, όχι ως θεατής, αλλά ως καταλύτης. Αν δεν το πράξει, το κενό θα καλυφθεί από δυνάμεις που θρέφονται από τον φόβο και τη διάλυση. Αν το πράξει, μπορεί ακόμη να εμπνεύσει, να ενώσει και να ανοίξει ξανά τον δρόμο για μια κοινωνία δικαιότερη και πιο δημοκρατική.