Χάρης Δούκας: Καθαρές αποφάσεις , κοινωνική πολιτική και ενότητα για την Προοδευτική Αλλαγή

Η συνέντευξη του δημάρχου Αθηναίων Χάρης Δούκας στη Real News δεν είναι μια ακόμη εσωκομματική παρέμβαση. Είναι μια απόπειρα να τεθεί εκ νέου το πολιτικό ερώτημα με όρους σύγκρουσης: ποιο κόμμα θέλει να είναι το ΠΑΣΟΚ σε μια περίοδο κοινωνικής πίεσης, γεωπολιτικής αστάθειας και πολιτικής αποδιάρθρωσης της αντιπολίτευσης.

Στον πυρήνα της τοποθέτησής του βρίσκεται μια απλή αλλά κρίσιμη θέση: δεν υπάρχει «ουδέτερος χώρος» στην πολιτική. Ή θα επιδιώξεις την εξουσία με όρους ανατροπής ή θα διολισθήσεις σε ρόλο συμπληρώματος. Η απόρριψη της λογικής της δεύτερης θέσης δεν είναι απλώς ρητορική. Είναι ευθεία βολή σε μια κουλτούρα χαμηλών προσδοκιών που έχει διαβρώσει τον χώρο της κεντροαριστεράς εδώ και χρόνια.

Η πιο αιχμηρή πλευρά της παρέμβασης αφορά τη σχέση με τη Νέα Δημοκρατία. Ο Δούκας ζητά ρητή, δεσμευτική απόφαση του Συνεδρίου για μη συγκυβέρνηση, ανεξαρτήτως προσώπων. Πρόκειται για μια τομή που, αν υιοθετηθεί, ανατρέπει τη στρατηγική «διαθεσιμότητας» που χαρακτήρισε το ΠΑΣΟΚ σε κρίσιμες περιόδους της μεταπολίτευσης. Δεν πρόκειται για ιδεολογική καθαρότητα· πρόκειται για πολιτική επιβίωση. Σε ένα εκλογικό σώμα που έχει κουραστεί από τις γκρίζες ζώνες, η σαφήνεια γίνεται όρος αξιοπιστίας.

Την ίδια στιγμή, ο δήμαρχος Αθηναίων δεν αγνοεί τις εσωτερικές αντιφάσεις. Η αναφορά του στις διαγραφές δεν είναι τυπική. Αγγίζει τον πυρήνα ενός κόμματος που επιχειρεί να διευρυνθεί, ενώ ταυτόχρονα περιορίζει τη διαφορετική άποψη. Η επισήμανση ότι «οι διαγραφές δεν λύνουν πολιτικά προβλήματα» λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι χωρίς πραγματική εσωτερική δημοκρατία, κάθε αφήγημα ανανέωσης καταρρέει.

Εκεί όμως που η παρέμβαση αποκτά κοινωνικό βάθος είναι στο πεδίο της οικονομίας. Η περιγραφή των αυξημένων κρατικών εσόδων από την ακρίβεια ως «πολεμικών εσόδων» δεν είναι απλώς επικοινωνιακή επιλογή. Είναι πολιτική κατηγορία. Δείχνει μια κυβέρνηση που επωφελείται από την κρίση, μετακυλίοντας το κόστος στους πιο αδύναμους. Η πρόταση για μείωση του ΦΠΑ και του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα δεν παρουσιάζεται ως τεχνικό μέτρο, αλλά ως στοιχειώδης πράξη αναδιανομής σε συνθήκες έκτακτης πίεσης.

Παράλληλα, ο Δούκας δεν υιοθετεί μια αυτάρκη λογική. Μιλά για προγραμματικό διάλογο με άλλες προοδευτικές δυνάμεις, αλλά με όρους που ανατρέπουν τη συνήθη πρακτική των αόριστων συνεργασιών. Πρώτα συμφωνία σε πολιτικές, μετά συμμαχίες. Σε μια περίοδο όπου οι συνεργασίες συχνά λειτουργούν ως πρόσχημα για πολιτική ασάφεια, η αντιστροφή αυτή έχει σημασία.

Το πολιτικό σχέδιο που περιγράφει δεν περιορίζεται στο εθνικό επίπεδο. Στην αναφορά του στον Δήμο Αθηναίων διατυπώνει μια διαφορετική αντίληψη για τη διακυβέρνηση: συμμετοχή, αποκέντρωση, κοινωνική μέριμνα. Όχι ως διαχειριστικό μοντέλο, αλλά ως πολιτική πρακτική που επανασυνδέει τους πολίτες με την έννοια του δημόσιου χώρου.

Η παρέμβαση Δούκα δεν λύνει τις αντιφάσεις του ΠΑΣΟΚ. Τις καθιστά όμως ορατές και, κυρίως, τις μετατρέπει σε πολιτικά διλήμματα.