Στασιμοπληθωρυσμός: Γιατί ΔΝΤ και ΕΚΤ “αποφεύγουν” να αναφερθούν σε αυτόν; Πως επηρεάζει την Ελλάδα;

Γράφει ο. Γαβρής Άγγελος

Η επιλογή του Βάλντις Ντομπρόβσκις να μιλήσει ανοιχτά για «στασιμοπληθωριστικό σοκ» σε συνέντευξή του στους Financial Times δεν πέρασε απαρατήρητη στους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Πρόκειται για έναν αξιωματούχο με τεχνοκρατικό λόγο και χαμηλούς τόνους, γεγονός που προσδίδει ιδιαίτερο βάρος στη διατύπωση. Όταν η Κομισιόν επιλέγει τέτοια ορολογία, η ανάγνωση της κατάστασης είναι σαφώς πιο ανησυχητική από ό,τι αποτυπώνεται σε επίσημα δελτία.

Στον αντίποδα, η Κριστίν Λαγκάρντ απέφυγε ρητά τον όρο. Μετά τη συνεδρίαση της 30ής Απριλίου, όπου τα επιτόκια διατηρήθηκαν στο 2%, η πρόεδρος της ΕΚΤ αρνήθηκε να περιγράψει την ευρωπαϊκή οικονομία ως στασιμοπληθωριστική. Η διαφοροποίηση δεν αποτελεί απλή επικοινωνιακή απόκλιση.

Αντανακλά διαφορετικές εκτιμήσεις κινδύνου μεταξύ Βρυξελλών και Φρανκφούρτης, με άμεσες επιπτώσεις στην οικονομική πολιτική.

Τα πρόσφατα στοιχεία της Eurostat αποτυπώνουν την πίεση. Η ανάπτυξη της Ευρωζώνης περιορίστηκε στο 0,1% το πρώτο τρίμηνο του 2026, ενώ ο πληθωρισμός επιταχύνθηκε στο 3% τον Απρίλιο, υπερβαίνοντας σαφώς τον στόχο της ΕΚΤ. Η άνοδος τροφοδοτείται κυρίως από την ενέργεια, όπου οι τιμές αυξήθηκαν με διψήφιο ρυθμό, υπό την επίδραση των γεωπολιτικών εξελίξεων στη Μέση Ανατολή και των περιορισμών στη ροή πετρελαίου μέσω του Στενού του Ορμούζ.

Η νομισματική πολιτική βρίσκεται αντιμέτωπη με κλασικό δίλημμα.

Η αυστηροποίηση των επιτοκίων μπορεί να περιορίσει τον πληθωρισμό, αλλά ταυτόχρονα επιβαρύνει μια ήδη αναιμική οικονομία. Από την άλλη, η διατήρηση χαλαρής στάσης ενέχει τον κίνδυνο παγίωσης των πληθωριστικών πιέσεων. Η οριακή αποκλιμάκωση του δομικού πληθωρισμού προσφέρει προσωρινό περιθώριο ελιγμών, χωρίς να αναιρεί τη συνολική εικόνα.

Για την Ελλάδα, το περιβάλλον αυτό δημιουργεί πολλαπλές πιέσεις.

Η επιβράδυνση της ευρωπαϊκής οικονομίας περιορίζει τις εξωτερικές εισροές και τη δυναμική της ανάπτυξης, ενώ η άνοδος του ενεργειακού κόστους συμπιέζει το διαθέσιμο εισόδημα. Τα νοικοκυριά χαμηλών και μεσαίων εισοδημάτων πλήττονται εντονότερα, καθώς η ενέργεια καταλαμβάνει μεγαλύτερο ποσοστό των δαπανών τους. Παράλληλα, οι δήμοι αντιμετωπίζουν αυξημένα λειτουργικά κόστη και διευρυμένες κοινωνικές ανάγκες, χωρίς αντίστοιχη ενίσχυση πόρων.

Η στάση της ΕΚΤ δεν περιορίζεται στη διαχείριση των επιτοκίων.

Η επιλογή λέξεων αποτελεί εργαλείο πολιτικής. Η αποφυγή του όρου «στασιμοπληθωρισμός» λειτουργεί ως ανάχωμα στις προσδοκίες της αγοράς, με στόχο να αποτραπεί η αυτοτροφοδότηση των πληθωριστικών πιέσεων. Ωστόσο, η πραγματική οικονομία δεν επηρεάζεται μόνο από τις λέξεις, αλλά από τις εξελίξεις που αυτές επιχειρούν να περιγράψουν.

Η ευρωπαϊκή οικονομία βρίσκεται σε οριακή ισορροπία. Η διαφορά προσέγγισης μεταξύ Κομισιόν και ΕΚΤ αποτυπώνει την αβεβαιότητα που επικρατεί στους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Σε αυτό το περιβάλλον, η αποφυγή της ορολογίας δεν αναιρεί την πραγματικότητα· απλώς μεταθέτει τη στιγμή της επίσημης παραδοχής.