Άντι Μπέρναμ: Το «φαβορί» για την Πρωθυπουργία του Ηνωμένου Βασιλείου είναι αριστερός, πρώην δήμαρχος Μάντσεστερ και μιλά για αλλαγή μοντέλου διακυβέρνησης

Γράφει ο Γαβρής Άγγελος

Η παραίτηση του Κιρ Στάρμερ άνοιξε τον δρόμο για μια από τις πιο ενδιαφέρουσες πολιτικές μεταβάσεις που έχει γνωρίσει η Βρετανία τα τελευταία χρόνια. Στο επίκεντρο των εξελίξεων βρίσκεται ο Άντι Μπέρναμ, ο μέχρι πρότινος δήμαρχος του Μάντσεστερ, ο οποίος εμφανίζεται ως το ισχυρότερο φαβορί για την ηγεσία των Εργατικών και, κατά συνέπεια, για την πρωθυπουργία της χώρας.

Ο επονομαζόμενος «Βασιλιάς του Βορρά» δεν είναι ένας τυπικός πολιτικός του βρετανικού κατεστημένου. Γεννημένος στο Λίβερπουλ από οικογένεια εργατικής τάξης, με πατέρα τεχνικό τηλεφωνίας και μητέρα γραμματέα, εντάχθηκε στους Εργατικούς μόλις στα 14 του χρόνια. Σπούδασε στο Κέιμπριτζ, εργάστηκε για σύντομο διάστημα ως δημοσιογράφος και στη συνέχεια ακολούθησε πολιτική πορεία ως βουλευτής, υπουργός και τελικά δήμαρχος του ευρύτερου Μάντσεστερ.

Αν και στα πρώτα του βήματα θεωρούνταν πολιτικά κοντά στη σχολή του Τόνι Μπλερ, τα τελευταία χρόνια μετακινήθηκε αισθητά προς πιο προοδευτικές και κοινωνικά παρεμβατικές θέσεις. Ως δήμαρχος κέρδισε αναγνώριση για την επαναφορά των δημόσιων συγκοινωνιών υπό δημόσιο έλεγχο, για τις πρωτοβουλίες καταπολέμησης της αστεγίας και για τις πολιτικές στήριξης νέων και οικογενειών χαμηλού εισοδήματος. Μάλιστα, δώριζε κάθε μήνα μέρος του μισθού του σε οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στην αντιμετώπιση της έλλειψης στέγης.

Το πολιτικό του αφήγημα περιστρέφεται γύρω από μια διαφορετική αντίληψη για το κράτος και τη δημοκρατία. Υποστηρίζει τη μεταφορά εξουσιών από το Λονδίνο προς τις τοπικές κοινωνίες, τη μεγαλύτερη συμμετοχή των πολιτών στη λήψη αποφάσεων και την ενίσχυση των δημόσιων υπηρεσιών. Σε μια περίοδο που μεγάλο μέρος των δυτικών κοινωνιών αναζητά νέα μοντέλα διακυβέρνησης, ο Μπέρναμ επιχειρεί να εμφανιστεί ως εκπρόσωπος μιας προοδευτικής αποκέντρωσης με κοινωνικό πρόσημο.

Δεν είναι τυχαίο ότι αρκετοί πολιτικοί αναλυτές εντοπίζουν ομοιότητες ανάμεσα στο πολιτικό του στίγμα και σε μια νέα γενιά δημάρχων που αναδείχθηκαν μέσα από την τοπική αυτοδιοίκηση και διεκδικούν ευρύτερο πολιτικό ρόλο. Η έμφαση στη στέγαση, στις δημόσιες μεταφορές, στις κοινωνικές ανισότητες, στην αναζωογόνηση των πόλεων και στη συμμετοχική διακυβέρνηση θυμίζει σε αρκετά σημεία το προοδευτικό μοντέλο που εκφράζουν προσωπικότητες όπως ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης Ζόραν Μαμντάνι, αλλά και ο Δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας . Το αφήγημα; Σταθερά ίδιο- απομακρυσμένο από τον εσωκομματικό έλεγχο και τις λογικές κομματικής επετηρίδας – αλλά και πειθαρχίας- μια λογική από κάτω- προς τα πάνω δίχως “διόδια” στο μεταξύ είναι κάτι που κερδίζει έδαφος παγκοσμίως καθώς ως φαίνεται, τα κόμματα, με την υπάρχουσα δομή τους και λειτουργία τους, αποτελούν παρελθόν στην υπό διαμόρφωση κοινή παγκόσμια συνείδηση.

Ωστόσο, η πιθανή μετάβασή του από το δημαρχιακό μέγαρο του Μάντσεστερ στην Ντάουνινγκ Στριτ συνοδεύεται και από κρίσιμα ερωτήματα. Μέχρι σήμερα δεν έχει αναπτύξει ολοκληρωμένα τις θέσεις του για τη διεθνή πολιτική, τις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη στάση απέναντι στο Ισραήλ ή το μέλλον των σχέσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση, την οποία ο ίδιος υποστήριζε διαχρονικά.

Παρ’ όλα αυτά, η πολιτική του δυναμική αποτυπώνει μια ευρύτερη τάση που καταγράφεται σε πολλές δυτικές δημοκρατίες. Την αναζήτηση ηγεσιών που προέρχονται από την αυτοδιοίκηση, γνωρίζουν τις καθημερινές ανάγκες των πολιτών και επιχειρούν να αντιπαρατεθούν στα συγκεντρωτικά μοντέλα εξουσίας που κυριάρχησαν τις τελευταίες δεκαετίες. Η επόμενη περίοδος θα δείξει αν ο Άντι Μπέρναμ μπορεί να μετατρέψει την επιτυχία του στο Μάντσεστερ σε ένα πειστικό εθνικό σχέδιο για ολόκληρη τη Βρετανία.