“Κάντο όπως ο Andy Bernam” – Με το “καλημέρα” καταργεί το ΦΠΑ στην ενέργεια ο νέος Πρωθυπουργός της Βρετανίας

Η πρώτη μεγάλη οικονομική παρέμβαση του νέου πρωθυπουργού της Βρετανίας, Άντι Μπέρναμ, ήταν απολύτως συμβολική αλλά και ουσιαστική: η κατάργηση του ΦΠΑ στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος, με στόχο –όπως ο ίδιος δήλωσε– να δοθεί «ανάσα» στα νοικοκυριά που ασφυκτιούν από το κόστος ζωής. Η ρύθμιση τίθεται σε εφαρμογή από την 1η Οκτωβρίου και αποτελεί το πρώτο μέτρο μιας ευρύτερης πολιτικής για τη μείωση της ενεργειακής επιβάρυνσης των πολιτών.

Η σύγκριση με την Ελλάδα είναι αναπόφευκτη. Εδώ, η κυβερνητική απάντηση στην ενεργειακή κρίση εξαντλήθηκε επί χρόνια σε προσωρινά επιδόματα και κάθε λογής «pass», τα οποία απορροφήθηκαν σχεδόν αμέσως από τις διαρκείς αυξήσεις των τιμών. Αντί για μόνιμες φορολογικές παρεμβάσεις ή ουσιασικά μέτρα ενίσχυσης του ανταγωνισμού στην αγορά ενέργειας, επιλέχθηκαν λύσεις περιορισμένης διάρκειας που δεν αντιμετωπίζουν τις βαθύτερες αιτίες του προβλήματος.

Το αποτέλεσμα είναι ότι η ενεργειακή δαπάνη εξακολουθεί να καταλαμβάνει δυσανάλογα μεγάλο μέρος του οικογενειακού εισοδήματος στην Ελλάδα. Για έναν εργαζόμενο που αμείβεται με τον μέσο ελληνικό μισθό, ο λογαριασμός του ηλεκτρικού αποτελεί πολύ μεγαλύτερη οικονομική επιβάρυνση από ό,τι σε αρκετές άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Το πραγματικό ζήτημα, επομένως, δεν είναι μόνο η ονομαστική τιμή του ρεύματος, αλλά η σχέση της με το διαθέσιμο εισόδημα.

Η επιλογή του Μπέρναμ αναδεικνύει μια διαφορετική πολιτική αντίληψη: όταν το κόστος ζωής πιέζει την κοινωνία, το κράτος μειώνει τη φορολογική επιβάρυνση σε ένα βασικό αγαθό. Στην Ελλάδα, αντίθετα, η κυρίαρχη λογική παραμένει η ανακύκλωση επιδομάτων που χρηματοδοτούνται από τους ίδιους τους φορολογούμενους, χωρίς να αλλάζει ουσιαστικά το πλαίσιο λειτουργίας της αγοράς.

Η πολιτική αντιπαράθεση γύρω από την ενέργεια δεν αφορά μόνο τους αριθμούς των λογαριασμών. Αφορά το μοντέλο διακυβέρνησης. Από τη μία, μόνιμες παρεμβάσεις που μειώνουν το κόστος για όλους. Από την άλλη, αποσπασματικές ενισχύσεις που λειτουργούν ως προσωρινό «παυσίπονο», ενώ η ακρίβεια παραμένει.

Η δημόσια συζήτηση οφείλει πλέον να μετατοπιστεί από το ύψος του επόμενου επιδόματος στο ερώτημα γιατί οι Έλληνες συνεχίζουν να πληρώνουν τόσο ακριβά ένα απολύτως βασικό αγαθό, παρά τις επανειλημμένες κυβερνητικές εξαγγελίες για αποκλιμάκωση των τιμών.