Παρατηρητήριο Βιώσιμου Τουρισμού: Τα δεδομένα δείχνουν ότι το «φρένο» στις νέες άδειες βραχυχρόνιας μίσθωσης στην Αθήνα αποδίδει

Η Αθήνα δεν μπορεί να γίνει μια πόλη μόνο για επισκέπτες. Χρειάζεται να παραμείνει ζωντανή για τους κατοίκους της. Αυτό είναι το βασικό μήνυμα που εκπέμπει η νέα επικαιροποίηση της Μελέτης Φέρουσας Τουριστικής Ικανότητας του Δήμου Αθηναίων, μέσα από τα στοιχεία του Παρατηρητηρίου Βιώσιμου Τουρισμού που λειτουργεί μέσω της Αναπτυξιακής Αθήνας.

Τα πρώτα δεδομένα μετά την εφαρμογή της αναστολής νέων αδειών βραχυχρόνιας μίσθωσης στις τρεις πρώτες Δημοτικές Κοινότητες της Αθήνας δείχνουν ότι το μέτρο περιορίζει την ανεξέλεγκτη επέκταση των STR καταλυμάτων, λειτουργώντας ως μηχανισμός ανάσχεσης της πίεσης που ασκείται στις γειτονιές.

Ο Δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας υπογραμμίζει ότι η τουριστική ανάπτυξη αποτελεί σημαντικό πυλώνα για την οικονομία της πόλης, όμως δεν μπορεί να γίνεται εις βάρος της καθημερινότητας των κατοίκων.

«Η Αθήνα χρειάζεται τον τουρισμό, αλλά χρειάζεται και γειτονιές που παραμένουν ζωντανές για τους κατοίκους τους», σημειώνει, επισημαίνοντας ότι σήμερα το 60% των τουριστικών κλινών του Δήμου συγκεντρώνεται στην 1η Δημοτική Κοινότητα, γεγονός που αποδεικνύει ότι απαιτούνται στοχευμένες πολιτικές και όχι οριζόντιες λύσεις.

Η τουριστική έκρηξη μετά την πανδημία

Η επικαιροποιημένη μελέτη, που καταγράφει την περίοδο 2018-2025, αποτυπώνει μια Αθήνα που έχει ξεπεράσει πλέον τα προ πανδημίας επίπεδα τουριστικής δραστηριότητας.

Το 2025 καταγράφηκαν στον Δήμο Αθηναίων 19.071 μονάδες τουριστικής διαμονής, έναντι 14.288 το 2018. Οι διαθέσιμες κλίνες ξεπέρασαν τις 105.000, σημειώνοντας αύξηση 24,3%.

Ιδιαίτερα έντονη είναι η ανάπτυξη της βραχυχρόνιας μίσθωσης, με τις μονάδες STR να φτάνουν τις 18.769, αυξημένες κατά 33,5% σε σχέση με το 2018 και σχεδόν 60% σε σχέση με το 2021.

Την ίδια στιγμή, η ξενοδοχειακή αγορά συνεχίζει επίσης να διευρύνεται, με τον αριθμό των ξενοδοχείων να έχει αυξηθεί κατά 29,1% μέσα στην ίδια περίοδο.

Η πραγματική πίεση όμως μετριέται στις γειτονιές

Η μελέτη δεν περιορίζεται στην καταγραφή των καταλυμάτων. Καταγράφει και τις επιπτώσεις που έχει η τουριστική ένταση στον αστικό ιστό.

Οι διανυκτερεύσεις ανά κάτοικο έχουν αυξηθεί κατά 183,7% μέσα σε οκτώ χρόνια, ενώ οι τουρίστες ανά κάτοικο κατά 142,2%.

Τα στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι η τουριστική πίεση αυξάνεται ταχύτερα από την απλή αύξηση των καταλυμάτων, επηρεάζοντας την κατοικία, τις υποδομές και την ποιότητα ζωής στις περιοχές υψηλής ζήτησης.

Το ιστορικό κέντρο παραμένει στο επίκεντρο της πίεσης

Η μεγαλύτερη συγκέντρωση τουριστικής δραστηριότητας εντοπίζεται στην 1η Δημοτική Κοινότητα, όπου βρίσκεται σχεδόν το 60% των τουριστικών κλινών.

Περιοχές όπως το Εμπορικό Κέντρο, η Πλάκα, το Μοναστηράκι, ο Ψυρρής, η Κουμουνδούρου, το Μακρυγιάννη, το Θησείο, το Κουκάκι και τα Εξάρχεια βρίσκονται στον πυρήνα των αλλαγών που προκαλεί η τουριστική ανάπτυξη.

Χαρακτηριστικό είναι ότι στο Εμπορικό Κέντρο οι μονάδες βραχυχρόνιας μίσθωσης σχεδόν τριπλασιάστηκαν μέσα στην οκταετία.

Πρώτα σημάδια αποτελεσματικότητας από την αναστολή νέων αδειών

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία μετά την εφαρμογή της αναστολής νέων αδειών βραχυχρόνιας μίσθωσης στις περιοχές όπου το πρόβλημα είχε λάβει μεγαλύτερες διαστάσεις.

Ενώ την περίοδο 2023-2024 η αύξηση των STR κυμαινόταν μεταξύ 18% και 20%, την περίοδο 2024-2025 περιορίστηκε σε 1,7% έως 5,4%.

Η δημοτική αρχή εκτιμά ότι πρόκειται για την πρώτη σαφή ένδειξη πως η πολιτική παρέμβαση λειτουργεί ως «φρένο» στην περαιτέρω εξάπλωση της βραχυχρόνιας μίσθωσης, χωρίς όμως να σημαίνει ότι οι υφιστάμενες πιέσεις έχουν ήδη εξαλειφθεί.

Το Παρατηρητήριο Βιώσιμου Τουρισμού λειτουργεί έτσι ως ένα νέο εργαλείο διακυβέρνησης της πόλης, με στόχο οι αποφάσεις να βασίζονται σε πραγματικά δεδομένα και όχι σε αποσπασματικές εκτιμήσεις.

Η συζήτηση για το μέλλον της Αθήνας περνά πλέον από ένα κρίσιμο δίλημμα: τουρισμός με ανάπτυξη, αλλά με όρια που προστατεύουν την κατοικία, τις γειτονιές και τον κοινωνικό ιστό της πόλης.