«Αριστοτέλης»: Η μεγάλη πρόταση Τσίπρα για τη νέα Αυτοδιοίκηση – Σπάσιμο δήμων, οικονομική αυτονομία και μεταφορά εξουσιών από το κεντρικό κράτος

Μια συνολική πρόταση για την ανασυγκρότηση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης παρουσίασε ο πρόεδρος της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης, Αλέξης Τσίπρας, δίνοντας στη δημοσιότητα το σχέδιο «Αριστοτέλης», το οποίο φιλοδοξεί να αλλάξει ριζικά τη διοικητική αρχιτεκτονική της χώρας. Με κεντρικό σύνθημα «Ισχυρή Αυτοδιοίκηση, Ισχυρή Δημοκρατία», η πρόταση περιλαμβάνει την επανασύσταση περισσότερων από 100 δήμων που καταργήθηκαν με τον «Καλλικράτη», την οικονομική αυτονομία των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, την κατάργηση των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων και την ενίσχυση των μητροπολιτικών λειτουργιών σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.

Κατά την παρουσίαση του σχεδίου στο Σεράφειο του Δήμου Αθηναίων, ο Αλέξης Τσίπρας χαρακτήρισε τη μεταρρύθμιση «πρώτη πράξη μιας Νέας Μεταπολίτευσης», υποστηρίζοντας ότι η Ελλάδα χρειάζεται ένα νέο μοντέλο διακυβέρνησης, όπου οι αποφάσεις θα λαμβάνονται όσο το δυνατόν πιο κοντά στον πολίτη. Όπως ανέφερε, στόχος είναι να αποκατασταθεί η ισορροπία ανάμεσα στο κεντρικό κράτος, τις περιφέρειες και τους δήμους, με ουσιαστική αποκέντρωση αρμοδιοτήτων και πόρων.

Κεντρικός πυλώνας του σχεδίου αποτελεί η αναθεώρηση του αυτοδιοικητικού χάρτη. Η ΕΛΑΣ υποστηρίζει ότι οι αναγκαστικές συνενώσεις του «Καλλικράτη» δημιούργησαν μεγάλους δήμους χωρίς γεωγραφική, λειτουργική και κοινωνική συνοχή, με αποτέλεσμα πολλές τοπικές κοινωνίες να απομακρυνθούν από τα κέντρα λήψης αποφάσεων. Για τον λόγο αυτό προτείνεται η επανασύσταση περισσότερων από εκατό δήμων, ώστε οι τοπικές κοινωνίες να αποκτήσουν εκ νέου διοικητική αυτοτέλεια.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην οικονομική ανεξαρτησία της Αυτοδιοίκησης. Η πρόταση προβλέπει μόνιμα χρηματοδοτικά εργαλεία συνολικού ύψους περίπου 15 δισεκατομμυρίων ευρώ σε ορίζοντα πενταετίας, με στόχο οι δήμοι και οι περιφέρειες να αποκτήσουν σταθερούς πόρους και να μην εξαρτώνται από τις αποφάσεις της εκάστοτε κυβέρνησης. Σύμφωνα με την ΕΛΑΣ, χωρίς πραγματική οικονομική αυτονομία δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική αποκέντρωση.

Το σχέδιο προβλέπει επίσης την κατάργηση των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων, με μεταφορά των αρμοδιοτήτων, του προσωπικού και των αντίστοιχων οικονομικών πόρων στις αιρετές περιφέρειες. Η αλλαγή αυτή παρουσιάζεται ως μέσο περιορισμού της γραφειοκρατίας, των επικαλύψεων αρμοδιοτήτων και των καθυστερήσεων που χαρακτηρίζουν σήμερα τη δημόσια διοίκηση.

Σημαντικό κεφάλαιο αποτελεί η θεσμοθέτηση μητροπολιτικής διακυβέρνησης για την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη. Η πρόταση προβλέπει ενισχυμένους μητροπολιτικούς φορείς, μέσω των οποίων οι δύο μεγαλύτερες πόλεις της χώρας θα μπορούν να σχεδιάζουν και να υλοποιούν πολιτικές για ζητήματα όπως οι μεταφορές, η πολιτική προστασία, η χωροταξία και η βιώσιμη ανάπτυξη, χωρίς τη διαρκή εξάρτηση από τα αρμόδια υπουργεία.

Παράλληλα, το σχέδιο εισάγει παρεμβάσεις για την ενίσχυση της δημοκρατικής συμμετοχής των πολιτών, με επαναφορά του δεύτερου γύρου στις αυτοδιοικητικές εκλογές, δυνατότητα διεξαγωγής τοπικών δημοψηφισμάτων και ξεχωριστή κάλπη για την εκλογή συμβουλίων κοινοτήτων.

Στον τομέα της περιφερειακής ανάπτυξης προτείνεται κάθε περιφέρεια να συνάπτει αναπτυξιακό συμβόλαιο με το κεντρικό κράτος, στο οποίο θα καθορίζονται συγκεκριμένοι στόχοι, έργα και χρονοδιαγράμματα. Παράλληλα, προβλέπεται η δημιουργία ενεργειακών κοινοτήτων σε όλες τις περιφέρειες, η επαναφορά του net metering και ειδικές προβλέψεις για τους νησιωτικούς και ακριτικούς δήμους.

Στην εκδήλωση έδωσαν το παρών δεκάδες αυτοδιοικητικοί από όλη τη χώρα, μεταξύ των οποίων ο Δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας και ο Δήμαρχος Πειραιά Γιάννης Μώραλης. Στον χαιρετισμό του, ο Χάρης Δούκας υποστήριξε ότι η σημερινή κυβέρνηση ακολουθεί ένα ιδιαίτερα συγκεντρωτικό μοντέλο διοίκησης, το οποίο, όπως είπε, αποδυναμώνει την Τοπική Αυτοδιοίκηση και περιορίζει τον ρόλο των αιρετών θεσμών.

Η πρόταση της ΕΛΑΣ ανοίγει πλέον μια ευρύτερη πολιτική συζήτηση για το μέλλον της Αυτοδιοίκησης και τον βαθμό αποκέντρωσης του ελληνικού κράτους. Η εφαρμογή ενός τόσο εκτεταμένου σχεδίου προϋποθέτει ευρείες θεσμικές αλλαγές, σημαντικούς οικονομικούς πόρους και πολιτική συναίνεση, ενώ αναμένεται να αποτελέσει αντικείμενο έντονου διαλόγου τόσο στην αυτοδιοικητική κοινότητα όσο και στο πολιτικό σύστημα το επόμενο διάστημα.