Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας: Εργαζόμενοι βουτάνε στη θάλασσα για να γλιτώσουν τον έλεγχο

Η εικόνα εργαζομένων σε beach bars να βουτούν στη θάλασσα παριστάνοντας τους λουόμενους, να εμφανίζονται ως πελάτες ή να κρύβονται προκειμένου να αποφύγουν έναν έλεγχο, αποτυπώνει με τον πιο παραστατικό τρόπο την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί στην τουριστική αγορά εργασίας.

Η Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας υποτίθεται ότι θα αποτελούσε ένα από τα βασικά εργαλεία για να μπει τέλος στην αδήλωτη εργασία, στις απλήρωτες υπερωρίες και στην καταστρατήγηση του ωραρίου. Στην πράξη, όμως, τα στοιχεία των ελέγχων δείχνουν ότι η παραβατικότητα όχι μόνο δεν έχει εξαφανιστεί, αλλά σε αρκετές περιπτώσεις επιχειρεί να προσαρμοστεί στους νέους κανόνες.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται, μέσα στον Ιούνιο επιβλήθηκαν 110 κυρώσεις, με τις κυριότερες παραβάσεις να αφορούν την εφαρμογή της Ψηφιακής Κάρτας, τη μη καταβολή δεδουλευμένων, την αδήλωτη εργασία, τις υπερβάσεις ωραρίου, την άρνηση εισόδου ελεγκτών και την υποβολή ανακριβών στοιχείων.

Την ίδια στιγμή, σε αρκετές επιχειρήσεις οι καταγεγραμμένες υπερωρίες εμφανίζονται αυξημένες, ενώ καταγγέλλονται πρακτικές όπως η χορήγηση προκαταβολικών ρεπό, με εργαζόμενους να απασχολούνται ακόμη και για δέκα συνεχόμενες ημέρες.

Και εδώ βρίσκεται το πραγματικό πολιτικό ζήτημα.

Η κυβέρνηση έχει παρουσιάσει την Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας ως εμβληματική μεταρρύθμιση για την προστασία των εργαζομένων. Όμως ένα ψηφιακό σύστημα από μόνο του δεν αρκεί όταν η παραβατικότητα μεταφέρεται από την καταγραφή στην πρακτική εφαρμογή και όταν οι ελεγκτικοί μηχανισμοί καλούνται να κυνηγούν εργαζόμενους που βουτούν στη θάλασσα ή επιχειρήσεις που προσπαθούν να προσαρμοστούν στους ελέγχους με κάθε διαθέσιμο τέχνασμα.

Το ερώτημα επομένως δεν είναι μόνο πόσες «καμπάνες» έπεσαν.

Είναι πόσες παραβάσεις δεν εντοπίστηκαν, πόσοι εργαζόμενοι εξακολουθούν να δουλεύουν πέρα από το δηλωμένο ωράριό τους και πόσες ώρες εργασίας παραμένουν εκτός συστήματος.

Η κυβέρνηση μπορεί να παρουσιάζει τους ελέγχους και τα πρόστιμα ως απόδειξη ότι το σύστημα λειτουργεί. Όμως η πραγματική εικόνα της αγοράς εργασίας κρίνεται από το εάν ο εργαζόμενος μπορεί να δουλεύει χωρίς να φοβάται ότι θα χάσει το μεροκάματο επειδή ζήτησε τα νόμιμα δικαιώματά του και εάν ο εργοδότης γνωρίζει ότι η παραβίαση του ωραρίου και η αδήλωτη εργασία δεν αποτελούν επιχειρηματική επιλογή χαμηλού ρίσκου.

Και ενώ η κυβέρνηση μιλά για ψηφιακό εκσυγχρονισμό της αγοράς εργασίας, η πραγματικότητα σε ορισμένες τουριστικές επιχειρήσεις παραμένει αναχρονιστική: εργαζόμενοι χωρίς πλήρη καταγραφή του χρόνου εργασίας, υπερωρίες, αδήλωτη εργασία και εργοδότες που επιχειρούν να αποφύγουν τους ελέγχους.

Ακόμη και τα πρώτα λουκέτα από τους ελέγχους της ΑΑΔΕ, όπως η 48ωρη αναστολή λειτουργίας εστιατορίου στη Σαντορίνη για μη έκδοση παραστατικών ύψους 2.000 ευρώ, δείχνουν ότι η φορολογική και εργασιακή συμμόρφωση παραμένουν ανοιχτό μέτωπο.

Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι να πανηγυρίζει η κυβέρνηση για τις «110 καμπάνες» του Ιουνίου. Είναι να μπορεί να εγγυηθεί ότι πίσω από κάθε ψηφιακή καταγραφή υπάρχει ένας πραγματικός εργαζόμενος με πραγματικά δικαιώματα.

Γιατί όταν η εφαρμογή μιας μεταρρύθμισης οδηγεί τον εργαζόμενο να βουτά στη θάλασσα για να μην τον βρει ο ελεγκτής, κάτι στην αγορά εργασίας εξακολουθεί να πηγαίνει πολύ βαθύτερα από μια απλή ψηφιακή καταγραφή.