Προκαλεί ο Ερντογάν, «σφυρίζει αδιάφορα» η κυβέρνηση Μητσοτάκη

Η Άγκυρα επιστρέφει με μια νέα κίνηση υψηλού συμβολισμού στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, την ώρα που η κυβέρνηση Μητσοτάκη καλείται να εξηγήσει αν διαθέτει στρατηγική απάντηση ή θα περιοριστεί και πάλι σε διαπιστώσεις εκ των υστέρων.

Με δύο διατάγματα που φέρουν την υπογραφή του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η Τουρκία προχωρά στην ανακήρυξη δύο «εθνικών θαλάσσιων πάρκων». Σύμφωνα με την καταγραφή της Εφημερίδας των Συντακτών, το ένα εκτείνεται μεταξύ Φετιγιέ και Κας, σε περιοχή που ουσιαστικά αφήνει εκτός την ευρύτερη θαλάσσια ζώνη γύρω από το Καστελλόριζο, ενώ το δεύτερο τοποθετείται μεταξύ των τουρκικών ακτών και της περιοχής Λήμνου και Σαμοθράκης.

Η κίνηση δεν μπορεί να εξεταστεί απομονωμένα από τη γενικότερη τουρκική πολιτική στο Αιγαίο. Ήδη από το 2025 η Άγκυρα είχε αντιδράσει στην ελληνική πρωτοβουλία για εθνικά θαλάσσια πάρκα, παρουσιάζοντας δικούς της χάρτες και αμφισβητώντας τις ελληνικές κινήσεις. Η ελληνική πλευρά είχε τότε χαρακτηρίσει τις τουρκικές ενέργειες μονομερείς και χωρίς έννομα αποτελέσματα έναντι των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων. (Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών)

Τώρα, όμως, το πολιτικό ερώτημα επιστρέφει με μεγαλύτερη ένταση.

Τι ακριβώς κάνει η Αθήνα;

Η κυβέρνηση έχει κάθε δικαίωμα να υποστηρίξει ότι τα τουρκικά διατάγματα δεν παράγουν από μόνα τους έννομα αποτελέσματα για τις ελληνικές θαλάσσιες ζώνες. Αυτό άλλωστε είναι και το βασικό νομικό επιχείρημα της ελληνικής πλευράς. Το ζήτημα όμως δεν εξαντλείται στη νομική ακυρότητα μιας μονομερούς τουρκικής πράξης.

Γιατί η γεωπολιτική δεν ασκείται μόνο με νομικά υπομνήματα.

Η Άγκυρα επιμένει να παράγει τετελεσμένα σε επίπεδο χαρτών, διοικητικών πράξεων και πολιτικών συμβολισμών. Το Καστελλόριζο αποτελεί διαχρονικά κεντρικό σημείο της τουρκικής στρατηγικής για την Ανατολική Μεσόγειο, ενώ η προσπάθεια να εμφανιστεί το νησιωτικό σύμπλεγμα ως γεωγραφικά αποκομμένο από τον υπόλοιπο ελληνικό χώρο αποτελεί πάγιο στοιχείο της τουρκικής επιχειρηματολογίας. (ΙΕΝΕΕ)

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται το πρόβλημα για την κυβέρνηση Μητσοτάκη.

Δεν αρκεί κάθε φορά η Αθήνα να απαντά ότι «δεν παράγονται έννομα αποτελέσματα». Χρειάζεται συνεχής διπλωματική, νομική και πολιτική παρουσία, ώστε να μην αφήνεται χώρος στην άλλη πλευρά να παρουσιάζει μονομερείς ενέργειες ως κανονικότητα.

Η ίδια η κυβέρνηση έχει υποστηρίξει ότι τα ζητήματα εθνικής κυριαρχίας δεν αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης έχει δηλώσει ότι η Ελλάδα διατηρεί το δικαίωμα επέκτασης των χωρικών υδάτων της και έχει προαναγγείλει δεύτερο ελληνικό θαλάσσιο πάρκο στο Αιγαίο. (ePolitical)

Ακριβώς γι’ αυτό η σημερινή τουρκική κίνηση απαιτεί σαφή και συγκεκριμένη πολιτική απάντηση.

Όχι κραυγές. Όχι εθνικιστικές υπερβολές. Αλλά σοβαρή στρατηγική.

Η Ελλάδα έχει ένα ισχυρό πλεονέκτημα: κινείται στο πλαίσιο του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας και των διεθνών συμβάσεων στις οποίες είναι συμβαλλόμενο μέρος. Η Τουρκία, αντίθετα, δεν έχει προσχωρήσει στην UNCLOS και ακολουθεί διαφορετική ερμηνεία σε κρίσιμα ζητήματα του Αιγαίου. (Ελληνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών)

Αυτό το πλεονέκτημα όμως πρέπει να αξιοποιείται πολιτικά και διπλωματικά.

Γιατί όταν η Άγκυρα χαράζει χάρτες, εκδίδει διατάγματα και διαμορφώνει τη δική της αφήγηση για το Αιγαίο, η Αθήνα δεν μπορεί να απαντά μόνο όταν η τουρκική κίνηση έχει ήδη γίνει είδηση.

Η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει επενδύσει τα τελευταία χρόνια στη λογική του ελληνοτουρκικού διαλόγου και της αποκλιμάκωσης. Η αποκλιμάκωση είναι αναγκαία. Δεν σημαίνει όμως σιωπή απέναντι σε μονομερείς κινήσεις.

Και το πραγματικό ερώτημα είναι πολιτικό: Μπορεί η Ελλάδα να διατηρεί ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με την Τουρκία και ταυτόχρονα να υπερασπίζεται με συνέπεια τα κυριαρχικά της δικαιώματα;

Η απάντηση οφείλει να είναι ναι.

Αυτό απαιτεί όμως μια κυβέρνηση που δεν θα αντιδρά απλώς στην επόμενη τουρκική κίνηση, αλλά θα προλαβαίνει τις εξελίξεις.

Γιατί στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο οι χάρτες δεν είναι απλώς χάρτες. Είναι μέρος της πολιτικής και διπλωματικής μάχης για το ποια αφήγηση θα επικρατήσει αύριο.