Η Προοδευτική Αλλαγή και η Αυτοδιοίκηση ως πρώτος πυλώνας ανατροπής

Γράφει ο Γαβρής Αγγελος

Υπάρχει μια πολιτική αλλαγή που εξελίσσεται χαμηλότερα από τα ραντάρ της παραδοσιακής πολιτικής. Από τη Νέα Υόρκη μέχρι την Αθήνα, οι μεγάλες πόλεις αρχίζουν να μετατρέπονται σε εργαστήρια μιας νέας προοδευτικής πολιτικής, η οποία δεν περιμένει την κατάληψη της κεντρικής εξουσίας για να αποδείξει ότι μπορεί να αλλάξει την καθημερινότητα.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι democratic socialists και η ευρύτερη προοδευτική πτέρυγα των Δημοκρατικών κερδίζουν έδαφος με μια εξαιρετικά συγκεκριμένη ατζέντα: προσιτή κατοικία, δημόσιες υπηρεσίες, πράσινη μετάβαση, κοινωνική προστασία, δικαιώματα και αναδιανομή του πλούτου. Πρόσφατες εκλογικές επιτυχίες δείχνουν μάλιστα ότι το ρεύμα ξεφεύγει από τα παραδοσιακά προπύργια της αμερικανικής Αριστεράς.

Στην Αθήνα, μέσα σε ένα εντελώς διαφορετικό πολιτικό και θεσμικό περιβάλλον, η δημοτική αρχή του Χάρη Δούκα επιχειρεί κάτι που έχει κοινά χαρακτηριστικά: να μετατρέψει τον Δήμο από μηχανισμό διαχείρισης σε εργαλείο κοινωνικής και περιβαλλοντικής πολιτικής.

Το κοινό σημείο είναι η καθημερινότητα

Η συγγένεια δεν βρίσκεται στις κομματικές ταμπέλες. Ο Δούκας δεν είναι Mamdani και η ελληνική Κεντροαριστερά δεν είναι η DSA. Βρίσκεται όμως στον τρόπο με τον οποίο προσδιορίζεται ξανά η προοδευτική πολιτική.

Η στεγαστική κρίση είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα. Στην Αθήνα, σύμφωνα με στοιχεία που έχει επικαλεστεί ο δήμαρχος, το κόστος ενός μικρού διαμερίσματος μπορεί να απορροφά περίπου το 70% ενός μισθού. Η δημοτική αρχή έχει τοποθετήσει πλέον το δικαίωμα στην κατοικία ψηλά στην ατζέντα της.

Ακριβώς το ίδιο πολιτικό ερώτημα τροφοδοτεί την άνοδο των democratic socialists στις αμερικανικές μεγαλουπόλεις: μπορεί ο εργαζόμενος να συνεχίσει να ζει στην πόλη στην οποία εργάζεται; Στη Νέα Υόρκη, στο Σιάτλ και αλλού, η προσιτή κατοικία και το κόστος ζωής έχουν μετατραπεί σε κεντρικά πεδία της νέας αστικής Αριστεράς.

Πράσινη πολιτική με κοινωνικό πρόσημο

Υπάρχει και μια δεύτερη σημαντική σύγκλιση. Η πράσινη μετάβαση δεν μπορεί να είναι υπόθεση μόνο εκείνων που έχουν τα χρήματα να την πληρώσουν.

Στην Αθήνα λειτουργεί Γραφείο Αντιμετώπισης Ενεργειακής Φτώχειας, με τη δημοτική αρχή να συνδέει ευθέως την ενεργειακή πολιτική με την κοινωνική προστασία. Παράλληλα, σύμφωνα με τον Δήμο, έχουν ξεπεραστεί οι 12.500 νέες φυτεύσεις, με στόχο τις 25.000 στην πενταετία, ενώ εξελίσσονται παρεμβάσεις δημιουργίας νέου πρασίνου.

Αυτό είναι στην ουσία το προοδευτικό στοίχημα της εποχής: πράσινη μετάβαση χωρίς κοινωνικό αποκλεισμό.

Γουδή: Η πόλη απέναντι στην εγκατάλειψη

Ακόμη και η τελευταία πρωτοβουλία για το Badminton έχει πολιτικό περιεχόμενο ευρύτερο μιας τεχνικής απόφασης.

Με εισήγηση Δούκα, το Δημοτικό Συμβούλιο αποφάσισε ομόφωνα να ζητήσει την άμεση απομάκρυνση του καμένου κτιρίου και την επιτάχυνση των διαδικασιών για το Μητροπολιτικό Πάρκο Γουδή – Ιλισίων.

Η ουσία βρίσκεται στο ποιος δικαιούται τον δημόσιο χώρο. Μια προοδευτική δημοτική πολιτική δεν αντιμετωπίζει την πόλη ως άθροισμα οικοπέδων και εμπορικών χρήσεων. Την αντιμετωπίζει ως κοινό αγαθό.

Ανάλογη είναι και η πρόσφατη παρέμβαση του δημάρχου στην Κυψέλη για τις ζημιές που καταγγέλλουν κάτοικοι από τα έργα της Γραμμής 4 του Μετρό. Ο Δούκας ζήτησε αξιοπιστία, διαφάνεια και λογοδοσία, τοποθετώντας τον Δήμο δίπλα στους κατοίκους χωρίς να αμφισβητεί την αναγκαιότητα ενός μεγάλου δημόσιου συγκοινωνιακού έργου.

Αυτό είναι πολιτική πόλης: ανάπτυξη, αλλά όχι ερήμην των ανθρώπων.

Οι προοδευτικοί δήμαρχοι επιστρέφουν

Ο ίδιος ο Δούκας έχει περιγράψει αυτή τη διεθνή τάση. Στην Global Progressive Mobilisation της Βαρκελώνης τον περασμένο Απρίλιο επισήμανε την άνοδο προοδευτικών δημάρχων σε μεγάλες πόλεις, από το Παρίσι και τη Βαρκελώνη έως τη Νέα Υόρκη και την Αθήνα, υποστηρίζοντας ότι οι πόλεις είναι εκεί όπου εκδηλώνονται εντονότερα οι πιέσεις από τα υψηλά ενοίκια και το κόστος ζωής.

Εδώ βρίσκεται ίσως και το βαθύτερο πολιτικό νόημα.

Την ώρα που η ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία αναζητεί ακόμη τη νέα της ταυτότητα και η αμερικανική προοδευτική παράταξη συγκρούεται με το δικό της establishment, οι πόλεις προηγούνται.

Γιατί στην πόλη η πολιτική δεν μπορεί να κρυφτεί πίσω από μακροοικονομικούς δείκτες. Μετριέται στο ενοίκιο, στο δέντρο της γειτονιάς, στον λογαριασμό ενέργειας, στην πλατεία, στο σχολείο, στη δημόσια συγκοινωνία.

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η πολιτική αξία του εγχειρήματος Δούκα.

Η Αθήνα μπορεί να γίνει μέρος ενός διεθνούς προοδευτικού ρεύματος που ξαναχτίζει την πολιτική από κάτω προς τα πάνω. Όχι αντιγράφοντας τη Νέα Υόρκη και όχι υιοθετώντας ξένες πολιτικές ετικέτες, αλλά αποδεικνύοντας στην πράξη ότι η Αυτοδιοίκηση μπορεί να γίνει φορέας κοινωνικής αλλαγής.

Σε μια εποχή κατά την οποία η Δεξιά και η Ακροδεξιά επενδύουν στον φόβο, οι προοδευτικές δυνάμεις χρειάζονται κάτι περισσότερο από καλύτερα συνθήματα. Χρειάζονται χειροπιαστά παραδείγματα διακυβέρνησης.

Η Αθήνα του Χάρη Δούκα έχει τη δυνατότητα να γίνει ένα από αυτά.