Γερμανία: Η σαρωτική άνοδος της AfD αλλάζει την πολιτική συζήτηση στην Ε.Ε

Το 43,8% της Ακροδεξιάς στη Σαξονία-Άνχαλτ προκαλεί πολιτικό σεισμό – Ο Merz αμφισβητεί την αποτελεσματικότητα μιας απαγόρευσης και το SPD ζητά επιστροφή στην κοινωνική πολιτική – Η ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία αναζητά καθαρότερο πολιτικό στίγμα

Η σαρωτική επικράτηση της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ δεν αποτελεί πλέον μόνο ένα γερμανικό εκλογικό αποτέλεσμα. Με 43,8% και 39 από τις 83 έδρες του τοπικού κοινοβουλίου, η γερμανική Ακροδεξιά πέτυχε την ισχυρότερη εκλογική επίδοση της ιστορίας της και έφερε ολόκληρο το πολιτικό σύστημα μπροστά σε ένα ερώτημα που αφορά πλέον όλη την Ευρώπη: αν η Ακροδεξιά αντιμετωπίζεται κυρίως με θεσμικούς αποκλεισμούς ή αν πρέπει να ηττηθεί πρώτα απ’ όλα πολιτικά και κοινωνικά.

Η συζήτηση απέκτησε ακόμη μεγαλύτερη σημασία μετά την παρέμβαση του καγκελαρίου Friedrich Merz. Παρά τη βαριά ήττα των Χριστιανοδημοκρατών, ο Merz εμφανίστηκε επιφυλακτικός απέναντι στην έναρξη διαδικασίας απαγόρευσης της AfD, υποστηρίζοντας ότι κάτι τέτοιο δεν θα έλυνε το πραγματικό πολιτικό πρόβλημα.

Η προτεραιότητα, σύμφωνα με τον Γερμανό καγκελάριο, πρέπει να είναι η πολιτική αντιπαράθεση με την AfD και η προσπάθεια επαναπροσέγγισης των ψηφοφόρων που στράφηκαν προς αυτήν.

Από το «τείχος προστασίας» στη μάχη για την κοινωνία

Αυτό δεν σημαίνει ότι ο Merz υποβαθμίζει τον χαρακτήρα της AfD. Το αντίθετο.

Κατηγόρησε ευθέως το κόμμα ότι η πολιτική της «remigration» μπορεί στην πράξη να οδηγήσει σε λογικές εθνοτικής εκκαθάρισης με βάση την καταγωγή και το χρώμα του δέρματος, ενώ επιτέθηκε και στην ευρωπαϊκή του γραμμή.

Για μια χώρα της οποίας η οικονομική ισχύς οικοδομήθηκε πάνω στην ενιαία αγορά, στο ευρώ, στη Σένγκεν και στην ελεύθερη κυκλοφορία εργαζομένων και κεφαλαίων, η αντιευρωπαϊκή στρατηγική της AfD, σύμφωνα με τον Merz, θέτει σε κίνδυνο σημαντικό μέρος της ίδιας της γερμανικής ευημερίας.

Η AfD απορρίπτει τις κατηγορίες περί «εθνοτικής εκκαθάρισης», υποστηρίζοντας ότι με τον όρο «remigration» εννοεί απελάσεις αλλοδαπών που υποχρεούνται νομικά να εγκαταλείψουν τη χώρα.

Το πολιτικό πρόβλημα, όμως, παραμένει.

Η Γερμανία διαθέτει εδώ και χρόνια ένα άτυπο «τείχος προστασίας» απέναντι στην AfD, καθώς τα παραδοσιακά δημοκρατικά κόμματα αρνούνται τη συνεργασία μαζί της. Όταν όμως ένα ακροδεξιό κόμμα πλησιάζει το 44%, ο θεσμικός αποκλεισμός από μόνος του δεν απαντά στο βασικό ερώτημα: γιατί τόσο μεγάλο τμήμα της κοινωνίας επιλέγει πλέον την Ακροδεξιά;

Το SPD βλέπει το κοινωνικό κενό πίσω από την άνοδο της AfD

Εδώ βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη πλευρά της συζήτησης για τη γερμανική και συνολικά την ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία.

Η εκλογική άνοδος της AfD δεν τροφοδοτείται αποκλειστικά από το μεταναστευτικό. Στη Σαξονία-Άνχαλτ καταγράφηκε ισχυρή δυσαρέσκεια για το κόστος ζωής, τις συντάξεις, την οικονομική ανασφάλεια και την πορεία της γερμανικής οικονομίας.

Και αυτό φαίνεται να αντιλαμβάνεται πλέον το SPD.

Οι Σοσιαλδημοκράτες, που συμμετέχουν στην κυβέρνηση Merz, ζητούν επανεξέταση πλευρών της οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής, αντιδρούν σε επιλογές όπως η αύξηση των ορίων συνταξιοδότησης και ανοίγουν ξανά τη συζήτηση για φορολόγηση της περιουσίας και των μεγάλων κληρονομιών.

Αυτή μπορεί να αποδειχθεί η πραγματική διαχωριστική γραμμή.

Γιατί η απάντηση στην Ακροδεξιά δεν μπορεί να είναι μόνο ότι «η AfD είναι επικίνδυνη». Πρέπει να απαντά και στο γιατί εργαζόμενοι, νέοι και οικονομικά ανασφαλείς πολίτες εγκαταλείπουν τα παραδοσιακά κόμματα.

Αν η σοσιαλδημοκρατία θέλει να τους κερδίσει ξανά, χρειάζεται να αποδείξει ότι μπορεί να προσφέρει οικονομική ασφάλεια, ισχυρό κοινωνικό κράτος, προσιτή κατοικία, προστασία της εργασίας και δικαιότερη κατανομή του πλούτου.

Η ευρωπαϊκή διάσταση και η αναζήτηση προοδευτικής στρατηγικής

Η γερμανική προειδοποίηση έρχεται σε μια στιγμή κατά την οποία οι Σοσιαλιστές και Δημοκράτες στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επιχειρούν να αποκτήσουν σαφέστερο πολιτικό και γεωπολιτικό στίγμα.

Στις 9 Σεπτεμβρίου πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες η διάσκεψη «The Middle East at Crossroads – A Progressive Vision», με πρωτοβουλία του αντιπροέδρου των S&D Γιάννη Μανιάτη και με τη συμμετοχή της προέδρου της Ομάδας Iratxe García Pérez, του Ισπανού υπουργού Εξωτερικών José Manuel Albares και εκπροσώπων από την περιοχή.

Η πρωτοβουλία έχει διαφορετικό αντικείμενο από τη γερμανική κρίση, αλλά εντάσσεται στην ίδια ευρύτερη πολιτική αναζήτηση: μπορεί η ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία να αποκτήσει ξανά διακριτή προοδευτική ταυτότητα;

Στη Μέση Ανατολή, οι S&D επιχειρούν να συνδέσουν την ευρωπαϊκή στρατηγική με το διεθνές δίκαιο, την ειρήνη, τη λύση των δύο κρατών, τη λογοδοσία και την αντίθεση στα δύο μέτρα και δύο σταθμά.

Στο εσωτερικό της Ευρώπης, το αντίστοιχο στοίχημα είναι κοινωνικό.

Η Ακροδεξιά δεν αρκεί να αποκλειστεί – Πρέπει να ηττηθεί

Η Σαξονία-Άνχαλτ αποτελεί ίσως την πιο σκληρή προειδοποίηση που έχει δεχθεί μέχρι σήμερα το ευρωπαϊκό δημοκρατικό τόξο.

Η υπεράσπιση των θεσμών και η απομόνωση της Ακροδεξιάς παραμένουν αναγκαίες. Δεν αρκούν όμως όταν σχεδόν ο ένας στους δύο ψηφοφόρους μιας ολόκληρης γερμανικής περιφέρειας επιλέγει την AfD.

Για το SPD, τους Ευρωπαίους Σοσιαλιστές και συνολικά το προοδευτικό κίνημα, η πραγματική μάχη είναι πλέον η ανάκτηση της κοινωνικής εκπροσώπησης.

Η απάντηση στην AfD θα κριθεί τελικά λιγότερο στις αίθουσες των δικαστηρίων και περισσότερο στους μισθούς, στις συντάξεις, στην κατοικία, στις δημόσιες υπηρεσίες και στην αίσθηση των πολιτών ότι η δημοκρατία μπορεί πράγματι να βελτιώσει τη ζωή τους.

Εκεί θα κριθεί αν η Σαξονία-Άνχαλτ ήταν η κορύφωση ενός ακροδεξιού κύματος ή η αρχή μιας πολύ βαθύτερης πολιτικής ανατροπής στην Ευρώπη.