Χάρης Δούκας κατά Τραμπ: «Δεν μπορεί η Ευρώπη και η Ελλάδα να καταλήξουν έτσι» – Το μεγάλο δίλημμα απέναντι στην πολιτική του χρήματος

Μια ευθεία πολιτική παρέμβαση απέναντι στο μοντέλο εξουσίας που εκπροσωπεί ο Ντόναλντ Τραμπ έκανε ο Δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας, προειδοποιώντας ότι η πολιτική κινδυνεύει να απογυμνωθεί από προγράμματα, ιδεολογίες και συλλογικά οράματα και να μετατραπεί σε μια ωμή συναλλαγή ανάμεσα στην οικονομική ισχύ και την ψήφο.

Αφορμή αποτέλεσε η αναφορά του Δημάρχου Αθηναίων στην εξαγγελία του Αμερικανού Προέδρου για 5.000 δολάρια σε κάθε ενήλικα Αμερικανό, υπό την προϋπόθεση εκλογικής επικράτησης των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.

«Η πολιτική όπως την ξέραμε αλλάζει τελείως πια», σημείωσε ο Χάρης Δούκας, για να προσθέσει με τρόπο κατηγορηματικό: «Δεν υπάρχουν ούτε κοστολογημένα προγράμματα, ούτε μεταρρυθμίσεις, ούτε οράματα, ούτε ιδεολογίες. Τίποτα».

Από την πολιτική των ιδεών στην πολιτική της επιταγής

Η παρέμβαση του Δημάρχου Αθηναίων υπερβαίνει τα όρια μιας ακόμη κριτικής στον Τραμπ. Αγγίζει το βαθύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν σήμερα οι δυτικές δημοκρατίες: την ολοένα στενότερη σύνδεση της πολιτικής εξουσίας με τον ακραίο πλούτο, την αποδυνάμωση των θεσμικών αντιβάρων και την υποκατάσταση της πολιτικής αντιπαράθεσης από τη δύναμη του χρήματος, της επικοινωνιακής υπεροχής και της προσωποπαγούς εξουσίας.

Το τραμπικό μοντέλο δεν περιορίζεται πλέον στα σύνορα των Ηνωμένων Πολιτειών. Αποτελεί ένα πολιτικό υπόδειγμα που επιχειρεί να πείσει ότι ο πολίτης δεν χρειάζεται ισχυρό κοινωνικό κράτος, δημόσια αγαθά, θεσμούς και αναδιανομή του πλούτου, αλλά μια άμεση οικονομική παροχή από έναν πανίσχυρο ηγέτη. Η σχέση πολίτη και δημοκρατίας κινδυνεύει έτσι να μετατραπεί σε σχέση καταναλωτή και εξουσίας.

Και ακριβώς εδώ βρίσκεται η ουσία της αντι-ολιγαρχικής συζήτησης. Όταν η οικονομική ισχύς συγκεντρώνεται σε ολοένα λιγότερα χέρια και οι κάτοχοί της αποκτούν δυσανάλογη δυνατότητα παρέμβασης στην ενημέρωση, στην τεχνολογία και τελικά στην ίδια την πολιτική διαδικασία, η δημοκρατική ισότητα παύει να αποτελεί αυτονόητο κεκτημένο.

Δούκας: «Δεν μπορεί η Ευρώπη και η Ελλάδα να καταλήξουν έτσι»

Ο Χάρης Δούκας μεταφέρει τη συζήτηση ευθέως στην ευρωπαϊκή και ελληνική πραγματικότητα: «Δεν μπορεί η Ευρώπη και η Ελλάδα να καταλήξουν έτσι. Πρέπει όλοι να πάρουμε θέση».

Πρόκειται για μια σαφή πολιτική διαχωριστική γραμμή. Από τη μία βρίσκεται η λογική της συγκέντρωσης πλούτου και ισχύος, της πολιτικής ως συναλλαγής και της δημοκρατίας ως πεδίου κυριαρχίας εκείνων που διαθέτουν τα μεγαλύτερα οικονομικά και επικοινωνιακά μέσα. Από την άλλη βρίσκεται η ανάγκη επιστροφής σε μια πολιτική με κοινωνικό περιεχόμενο, με ισχυρούς θεσμούς, λογοδοσία, δημόσια αγαθά, αναδιανομή και πραγματική συμμετοχή των πολιτών.

Η συζήτηση αυτή αφορά πλέον άμεσα και την Ευρώπη. Η απάντηση στον τραμπισμό δεν μπορεί να είναι ένας ευρωπαϊκός μιμητισμός της ίδιας πολιτικής συνταγής. Ούτε μπορεί η ελληνική πολιτική ζωή να συνηθίσει την ιδέα ότι η δημοκρατία λειτουργεί καλύτερα όταν η οικονομική ισχύς αποκτά όλο και μεγαλύτερη πολιτική επιρροή.

Η παρέμβαση Δούκα θέτει, επομένως, ένα πολιτικό δίλημμα που δύσκολα μπορεί να παρακαμφθεί: αν η δημοκρατική πολιτική θα εξακολουθήσει να στηρίζεται σε ιδέες, προγράμματα, κοινωνικές συμμαχίες και λογοδοσία ή αν θα διολισθήσει σε ένα σύστημα όπου η οικονομική δύναμη θα μπορεί να καθορίζει ολοένα περισσότερο τους όρους της πολιτικής επιλογής.

Και σε αυτό ακριβώς το σημείο η προειδοποίηση του Δημάρχου Αθηναίων αποκτά ελληνικό και ευρωπαϊκό βάρος: «Πρέπει όλοι να πάρουμε θέση».