Πέδρο Σάντσεθ : Η δημοκρατία να γίνει «ζωντανή φλόγα, όχι στατικό μνημείο»

Ένα ισχυρό μήνυμα για την προστασία της δημοκρατίας, την ενεργό συμμετοχή των πολιτών και την ανάγκη θωράκισης των θεσμών απέναντι στην παραπληροφόρηση και την πόλωση έστειλε ο Πρωθυπουργός της Ισπανίας και Πρόεδρος της Σοσιαλιστικής Διεθνούς, Πέδρο Σάντσεθ, με αφορμή την απονομή του Βραβείου Δημοκρατίας της Πόλης των Αθηνών 2026.

Σε μια περίοδο κατά την οποία οι γεωπολιτικές εντάσεις, η παραπληροφόρηση και η αυξανόμενη αβεβαιότητα δοκιμάζουν την εμπιστοσύνη των πολιτών και την ανθεκτικότητα των δημοκρατικών θεσμών, ο Ισπανός Πρωθυπουργός επέλεξε να τοποθετήσει στο επίκεντρο της παρέμβασής του την ανάγκη η δημοκρατία να αντιμετωπίζεται ως μια διαρκής συλλογική κατάκτηση και όχι ως μια δεδομένη κατάσταση.

«Μια ζωντανή φλόγα που πρέπει να τροφοδοτείται συνεχώς»

Ο Πέδρο Σάντσεθ περιέγραψε τη δημοκρατία ως ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της ανθρωπότητας, υπογραμμίζοντας ότι δεν αποτελεί απλώς ένα πολιτικό σύστημα, αλλά μια κοινή δέσμευση στην ελευθερία, τη δικαιοσύνη, τον πλουραλισμό, την ισότητα και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.

Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε ο συμβολισμός που επέλεξε για να περιγράψει τη δημοκρατική λειτουργία. Παραπέμποντας στην ιερή φωτιά του Προμηθέα, σημείωσε ότι η δημοκρατία «δεν είναι ένα στατικό μνημείο, αλλά μια ζωντανή φλόγα που πρέπει να τροφοδοτείται συνεχώς».

Στην ίδια κατεύθυνση, επισήμανε ότι οι κοινωνικές και πολιτικές διαφορές οφείλουν να επιλύονται μέσα από τον διάλογο, τους θεσμούς και τον σεβασμό των δημοκρατικών αξιών, αντί της αντιπαράθεσης και της πόλωσης.

Ο Ισπανός Πρωθυπουργός συνέδεσε, παράλληλα, την ελληνική και την ισπανική εμπειρία, επισημαίνοντας τη βαθιά προσήλωση των δύο χωρών στις δημοκρατικές αξίες. Όπως ανέφερε, η ιστορική εμπειρία έχει καταδείξει πόσο κρίσιμη είναι η προστασία της ελευθερίας και η ενίσχυση των θεσμών, τονίζοντας ότι η δημοκρατία γίνεται ισχυρότερη όταν οι πολίτες συμμετέχουν, τα δικαιώματά τους προστατεύονται και οι κυβερνήσεις τούς ακούν και τους υπηρετούν.

Η αφιέρωση στους ανθρώπους που «κρατούν τη φλόγα αναμμένη»

Ο Πέδρο Σάντσεθ απέφυγε να αντιμετωπίσει το Βραβείο Δημοκρατίας ως προσωπική διάκριση. Αντιθέτως, το αφιέρωσε στους ανθρώπους που, όπως σημείωσε, «ανανεώνουν τη Δημοκρατία κάθε μέρα», χωρίς συνήθως να λαμβάνουν δημόσια αναγνώριση για τη συμβολή τους.

Αναφέρθηκε ειδικότερα στους δημόσιους λειτουργούς, τους εκλεγμένους εκπροσώπους, την κοινωνία των πολιτών, τους δημοσιογράφους, τους ακαδημαϊκούς και τους πολίτες που εξακολουθούν να πιστεύουν ότι η φωνή και η ψήφος τους έχουν σημασία. «Αυτοί είναι που κρατούν τη φλόγα αναμμένη», ήταν το χαρακτηριστικό μήνυμά του.

Τη διάκριση αφιέρωσε επίσης σε όσους υπερασπίζονται τη δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και το κράτος δικαίου, πολλές φορές χωρίς αναγνώριση, προκειμένου –όπως υπογράμμισε– οι επόμενες γενιές να κληρονομήσουν ελευθερίες που σήμερα συχνά θεωρούνται δεδομένες.

Η Αθήνα και η διαχρονική παρακαταθήκη της δημοκρατίας

Ξεχωριστή θέση στην παρέμβασή του είχε η Αθήνα, με τον Πέδρο Σάντσεθ να αναδεικνύει τον ιστορικό συμβολισμό της πόλης ως τόπου στον οποίο γεννήθηκε η αντίληψη ότι οι πολίτες πρέπει να έχουν λόγο στη διαμόρφωση του συλλογικού τους μέλλοντος.

«Για αιώνες, συμβόλιζε την ιδέα ότι οι πολίτες πρέπει να έχουν λόγο στη διαμόρφωση του συλλογικού τους μέλλοντος», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι αυτό το μήνυμα παραμένει εξίσου επίκαιρο σήμερα όσο και πριν από χιλιάδες χρόνια.

Ο Πρωθυπουργός της Ισπανίας, ο οποίος δεν μπόρεσε να παραστεί αυτοπροσώπως στην τελετή, ευχαρίστησε τον Δήμο Αθηναίων για τη διάκριση, σημειώνοντας ότι η σύνδεσή του με ένα βραβείο που συμβολίζει τη δημοκρατική κληρονομιά της Αθήνας αποτελεί ιδιαίτερη τιμή.

Το μήνυμα που άφησε, πάντως, ήταν σαφές: σε μια εποχή κατά την οποία η εμπιστοσύνη στους θεσμούς δοκιμάζεται, η δημοκρατία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως κεκτημένο που απλώς κληρονομείται. Η αντοχή της εξαρτάται από τη συμμετοχή των πολιτών, την προστασία των δικαιωμάτων και τη συνεχή λειτουργία θεσμών που ανταποκρίνονται στις ανάγκες της κοινωνίας.