Τα μηνύματα Δούκα στην εκδήλωση για το “μαύρο κύμα της Aκροδεξιάς”

Μια σαφή πολιτική τοποθέτηση για τις ευθύνες του προοδευτικού χώρου απέναντι στην άνοδο της Ακροδεξιάς έκανε ο Χάρης Δούκας στη Δημοτική Αγορά Κυψέλης. Ο δήμαρχος Αθηναίων δεν περιορίστηκε στην περιγραφή του φαινομένου, αλλά έθεσε ένα πιο δύσκολο ερώτημα: ποιες επιλογές των ίδιων των δημοκρατικών και προοδευτικών δυνάμεων συνέβαλαν ώστε η Ακροδεξιά να αποκτήσει πολιτική νομιμοποίηση και, τελικά, κυβερνητική παρουσία.

Ο Χάρης Δούκας μίλησε ευθέως για «ευθύνη των προοδευτικών κομμάτων», επισημαίνοντας ότι εγκατέλειψαν κρίσιμα πεδία της πολιτικής ατζέντας, όπως η εργασία, η ασφάλεια, η δημόσια Υγεία και Παιδεία και ο δημόσιος έλεγχος βασικών αγαθών. Κατά την ανάλυσή του, όταν οι προοδευτικές δυνάμεις απομακρύνονται από τα κοινωνικά αιτήματα που ιστορικά εξέφραζαν, αφήνουν χώρο στην Ακροδεξιά να επιχειρεί να εκμεταλλευτεί την ανασφάλεια, την απογοήτευση και τον θυμό.

Το 2011, ο Γιώργος Παπανδρέου και η συγκυβέρνηση με το ΛΑΟΣ

Σε αυτό το πλαίσιο ενέταξε ο δήμαρχος Αθηναίων την αναφορά του στο 2011 και σε μία από τις πλέον τραυματικές περιόδους για το ΠΑΣΟΚ. Υπενθύμισε ότι ο Γιώργος Παπανδρέου είχε εκλεγεί πρωθυπουργός το 2009 με σχεδόν 44% και αναφέρθηκε στην παραίτησή του από την πρωθυπουργία, αλλά και στις πιέσεις που ακολούθησαν για την αποχώρησή του από την ηγεσία του κόμματος. Ακολούθησε η κυβέρνηση Παπαδήμου, με τη συμμετοχή του ΠΑΣΟΚ, της Νέας Δημοκρατίας και του ΛΑΟΣ του Γιώργου Καρατζαφέρη.

Για εκείνη την επιλογή ο Χάρης Δούκας ήταν κατηγορηματικός: «Ήταν λάθος, πρέπει να είμαστε καθαροί», υποστηρίζοντας ότι με τη συμμετοχή του ΛΑΟΣ στην κυβέρνηση νομιμοποιήθηκαν ακροδεξιές πολιτικές και πρόσωπα και εντάχθηκαν στην πολιτική κανονικότητα.

Η συγκεκριμένη αναφορά έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς μεταφέρει τη συζήτηση από τη διαπίστωση της σημερινής ανόδου της Ακροδεξιάς στο ζήτημα των ευθυνών των δημοκρατικών κομμάτων για την κανονικοποίησή της. Το ΛΑΟΣ δεν βρέθηκε μόνο του στην κυβέρνηση. Η συμμετοχή του έγινε αποδεκτή από τα δύο μεγάλα κόμματα εξουσίας της περιόδου, το ΠΑΣΟΚ και τη Νέα Δημοκρατία. Αυτή ακριβώς την επιλογή έθεσε υπό κριτική ο δήμαρχος Αθηναίων.

«Δεν πρέπει να σπάμε το φράγμα»

Ιδιαίτερο βάρος είχε και η αναφορά του στον Γιώργο Παπανδρέου. Ο Χάρης Δούκας δεν περιέγραψε όσα συνέβησαν το 2011 ως μια απλή κυβερνητική εναλλαγή. Αναφέρθηκε σε έναν πρωθυπουργό που είχε λάβει ισχυρή λαϊκή εντολή και ο οποίος, μέσα στις δραματικές συνθήκες της οικονομικής κρίσης και υπό έντονες πολιτικές και εσωκομματικές πιέσεις, οδηγήθηκε στην παραίτηση από την πρωθυπουργία. Λίγους μήνες αργότερα ολοκληρώθηκε και η αλλαγή ηγεσίας στο ΠΑΣΟΚ.

Ο ίδιος χαρακτήρισε εκείνη την περίοδο «δυστοπικό σενάριο για το ΠΑΣΟΚ». Η αναφορά αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα αν συνδεθεί με όσα ακολούθησαν: η παράταξη που το 2009 είχε συγκεντρώσει σχεδόν 44% υπέστη μέσα στα επόμενα χρόνια ιστορική εκλογική συρρίκνωση, ενώ η Ακροδεξιά είχε ήδη περάσει το κατώφλι της κυβερνητικής εξουσίας.

Το μήνυμα του Χάρη Δούκα, ωστόσο, δεν αφορούσε μόνο την ιστορική αποτίμηση του 2011. Αφορούσε πρωτίστως το πολιτικό όριο που θεωρεί ότι πρέπει να υπάρχει σήμερα απέναντι στην Ακροδεξιά: «Δεν πρέπει να επαναληφθεί στο μέλλον. Δεν πρέπει να σπάμε το φράγμα. Το μέτωπο των προοδευτικών δυνάμεων πρέπει να είναι καθαρό».

Στον πυρήνα της παρέμβασής του βρίσκεται έτσι μια διπλή θέση: από τη μία, οι προοδευτικές δυνάμεις πρέπει να επιστρέψουν στα μεγάλα κοινωνικά ζητήματα και να δώσουν πολιτικές απαντήσεις στις ανισότητες και στην ανασφάλεια που τροφοδοτούν τον θυμό· από την άλλη, να διατηρήσουν σαφή πολιτική και θεσμική διαχωριστική γραμμή απέναντι στην Ακροδεξιά. Και το 2011 χρησιμοποιήθηκε από τον Χάρη Δούκα ως ιστορικό παράδειγμα μιας επιλογής που, κατά τη δική του αποτίμηση, δεν πρέπει να επαναληφθεί.