Bally Bagayoko: O Δήμαρχος του Σεν-Ντενί έδωσε οξυγόνο στην ίδια την πολιτική!

Γράφει ο Γαβρής Αγγελος – Δημοσιογράφος/Πολιτικός Αναλυτής

Ένας αιρετός που δεν δείχνει απλώς ότι είναι κοντά στην κοινωνία. Είναι εκεί.

Ο Bally Bagayoko, δήμαρχος του Σεν-Ντενί, δεν έκανε κάτι περίπλοκο. Έκανε όμως κάτι που στην εποχή μας μοιάζει σχεδόν ανατρεπτικό: όταν η ένταση μεγάλωσε, όταν έπεσαν τα δακρυγόνα, όταν οι μαθητές βρέθηκαν απέναντι στην αστυνομία, δεν αναζήτησε την ασφάλεια του αξιώματός του. Μπήκε μπροστά.

Δέχθηκε και ο ίδιος τα δακρυγόνα. Και αντί να ζητήσει περισσότερη καταστολή, ζήτησε αποκλιμάκωση, διάλογο και πολιτική απάντηση στα αιτήματα των νέων.

Μπορεί κάποιος να συμφωνεί ή να διαφωνεί μαζί του πολιτικά. Αυτό είναι απολύτως θεμιτό. Εκείνο που δύσκολα μπορεί να αμφισβητηθεί είναι η δύναμη μιας εικόνας που συμπυκνώνει κάτι πολύ μεγαλύτερο από ένα επεισόδιο στους δρόμους του Παρισιού.

Την ευθύνη της πολιτικής να είναι παρούσα.

Και όχι μόνο όταν υπάρχουν κάμερες, εγκαίνια και χειραψίες.

Να είναι παρούσα όταν τα πράγματα δυσκολεύουν.

Η πολιτική έχασε τους ανθρώπους όταν άρχισε να τους κοιτάζει από μακριά

Μιλάμε διαρκώς για την κρίση εμπιστοσύνης στους θεσμούς. Αναρωτιόμαστε γιατί οι νέοι απομακρύνονται από την πολιτική, γιατί η αποχή μεγαλώνει, γιατί η οργή συσσωρεύεται, γιατί άνθρωποι που κάποτε πίστευαν ότι μπορούν να αλλάξουν τα πράγματα σήμερα σηκώνουν τους ώμους και λένε «όλοι ίδιοι είναι».

Ίσως όμως χρειάζεται να αντιστρέψουμε το ερώτημα.

Δεν απομακρύνθηκε μόνο η κοινωνία από την πολιτική. Απομακρύνθηκε και η πολιτική από την κοινωνία.

Κλείστηκε σε γραφεία, κομματικούς μηχανισμούς, τηλεοπτικά στούντιο και επικοινωνιακές αίθουσες. Έμαθε να μετρά τις λέξεις, τις αντιδράσεις, τα ποσοστά και τα «κοινά». Και κάπου στη διαδρομή κινδύνευσε να χάσει το σημαντικότερο: τον άνθρωπο.

Ο άνθρωπος όμως δεν είναι target group.

Δεν είναι εκλογική δεξαμενή.

Δεν είναι ποσοστό σε μια δημοσκόπηση.

Έχει φόβο, θυμό, ανάγκες, αξιοπρέπεια. Και θέλει απέναντί του μια πολιτική που πρώτα απ’ όλα θα τον βλέπει.

Γι’ αυτό η εικόνα του Σεν-Ντενί είναι τόσο δυνατή.

Γιατί ένας δήμαρχος δεν είπε στους μαθητές «σας ακούω».

Στάθηκε δίπλα τους.

Και υπάρχει τεράστια απόσταση ανάμεσα στα δύο.

«Η πρώτη γραμμή εφαρμοσμένης πολιτικής είναι η Αυτοδιοίκηση»

Πρόσφατα ο Δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας είπε ότι «η πρώτη γραμμή εφαρμοσμένης πολιτικής είναι η Αυτοδιοίκηση».

Η φράση αυτή περιγράφει, κατά τη γνώμη μου, κάτι πολύ βαθύτερο από τον διοικητικό ρόλο των δήμων.

Περιγράφει το σημείο όπου η πολιτική παύει να είναι υπόσχεση και αναγκάζεται να γίνει πράξη.

Στην Αυτοδιοίκηση δεν μπορείς να κρύψεις εύκολα την πραγματικότητα πίσω από έναν καλό λόγο.

Το πεζοδρόμιο είτε είναι προσβάσιμο είτε δεν είναι.

Το σχολείο είτε μπορεί να λειτουργήσει αξιοπρεπώς είτε δεν μπορεί.

Ο άνθρωπος που κοιμάται στον δρόμο είναι εκεί.

Η οικογένεια που δεν αντέχει το κόστος της στέγης είναι εκεί.

Η γειτονιά που ψήνεται το καλοκαίρι επειδή δεν έχει αρκετό πράσινο είναι εκεί.

Ο νέος που αισθάνεται ότι η πόλη τού ζητά μόνο να προσαρμοστεί, χωρίς ποτέ να του δίνει χώρο να μιλήσει, είναι κι αυτός εκεί.

Αυτή είναι η σκληρή ομορφιά της Αυτοδιοίκησης.

Δεν σου επιτρέπει να κυβερνάς μια θεωρητική κοινωνία.

Κυβερνάς την πόλη στην οποία περπατάς.

Και συναντάς τους ανθρώπους που επηρεάζουν οι αποφάσεις σου στο περίπτερο, στην πλατεία, στο σχολείο, στη λαϊκή, στον δρόμο.

Εκεί η πολιτική δεν μπορεί να είναι μόνο αφήγημα. Πρέπει να αποδεικνύεται.

Κάθε μέρα.

Ο θεσμός δεν αρκεί. Χρειάζεται ο άνθρωπος

Υπάρχει όμως και κάτι που συχνά αποφεύγουμε να πούμε.

Δεν αρκεί να βρίσκεται ένας θεσμός κοντά στον πολίτη.

Πρέπει να βρίσκεται κοντά του και ο άνθρωπος που τον υπηρετεί.

Μπορεί κάποιος να είναι δήμαρχος και να μην έχει καμία πραγματική σχέση με την πόλη του. Μπορεί να είναι βουλευτής και να μην ακούει εκείνους που εκπροσωπεί. Μπορεί να μιλά ασταμάτητα για κοινωνική ευαισθησία και να μην αντέχει ούτε μία ώρα πραγματικής επαφής με την κοινωνία χωρίς κάμερες και πρωτόκολλο.

Το αξίωμα δεν κάνει κανέναν σπουδαίο. Η στάση απέναντι στο αξίωμα είναι που τον κρίνει.

Αυτό είδα στο Σεν-Ντενί.

Έναν άνθρωπο που εκείνη τη στιγμή δεν χρησιμοποίησε τον θεσμό ως ασπίδα για τον εαυτό του.

Χρησιμοποίησε το κύρος του θεσμού για να επιχειρήσει να προστατεύσει άλλους.

Και αυτή η αντιστροφή έχει τεράστια σημασία.

Γιατί η δημοκρατία αρχίζει να χάνει όταν οι πολίτες αισθάνονται ότι οι θεσμοί υπάρχουν για να προστατεύουν εκείνους που τους κατέχουν. Και ξανακερδίζει χώρο όταν αντιλαμβάνονται ότι οι θεσμοί υπάρχουν για να υπηρετούν εκείνους από τους οποίους αντλούν τη νομιμοποίησή τους.

Εδώ βρίσκεται η μεγάλη ευκαιρία της Αυτοδιοίκησης

Πιστεύω ότι τα επόμενα χρόνια η Αυτοδιοίκηση μπορεί να αποκτήσει πολύ μεγαλύτερη πολιτική σημασία απ’ όση της αποδίδουμε σήμερα.

Όχι ως σκαλοπάτι για πολιτικές καριέρες.

Όχι ως μικρογραφία του κεντρικού πολιτικού συστήματος.

Αλλά ως εργαστήριο μιας διαφορετικής σχέσης ανάμεσα στον πολίτη και την εξουσία.

Μιας σχέσης άμεσης. Απαιτητικής. Καμιά φορά συγκρουσιακής. Πάντα όμως ζωντανής.

Εδώ μπορούν να δοκιμαστούν πολιτικές για τη στέγη, το κλίμα, τον δημόσιο χώρο, την κοινωνική προστασία, τη συμμετοχή των νέων. Εδώ μπορούν οι πολίτες να συμμετέχουν όχι μία φορά κάθε τέσσερα ή πέντε χρόνια, αλλά στην καθημερινή ζωή της πόλης τους.

Και εδώ μπορεί να ξαναγεννηθεί κάτι που έχουμε ανάγκη περισσότερο από οποιοδήποτε πολιτικό σύνθημα:

η εμπιστοσύνη ότι η συμμετοχή έχει αποτέλεσμα.

Γιατί η Δημοκρατία δεν κινδυνεύει μόνο όταν κάποιος την επιτίθεται.

Φθείρεται και όταν οι άνθρωποι παύουν να πιστεύουν ότι αξίζει να συμμετέχουν σε αυτήν.

Και απέναντι σε αυτή τη φθορά δεν αρκούν οι εκκλήσεις προς τους πολίτες να επιστρέψουν στην πολιτική.

Η πολιτική πρέπει πρώτη να επιστρέψει στους πολίτες.

Να ξαναβγεί στον δρόμο.

Να ακούσει.

Να λερωθεί.

Να συγκρουστεί όταν χρειάζεται.

Να αναλάβει το κόστος της παρουσίας της.

Να γίνει ξανά ανθρώπινη.

Γι’ αυτό κρατώ την εικόνα από το Σεν-Ντενί.

Όχι ως εικόνα ενός «ηρωικού δημάρχου». Δεν έχουμε ανάγκη από άλλους πολιτικούς ήρωες.

Έχουμε ανάγκη από αιρετούς που θυμούνται για ποιον λόγο εξελέγησαν.

Από ανθρώπους που καταλαβαίνουν ότι το αξίωμα δεν τους ανεβάζει πάνω από την κοινωνία. Τους φορτώνει με μεγαλύτερη ευθύνη απέναντί της.

Και όταν έρθει η δύσκολη ώρα, αυτή η ευθύνη δεν μετριέται με δηλώσεις.

Μετριέται με το αν ήσουν εκεί.

Ο δήμαρχος του Σεν-Ντενί ήταν.

Και κάποιες φορές, για να θυμηθούμε τι σημαίνει πολιτική, χρειαζόμαστε ακριβώς αυτό: κάποιον που δεν έμεινε πίσω από το αξίωμά του, αλλά στάθηκε μπροστά.