Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη – Η σημειολογία του νέου κόμματος Τσίπρα

Του Μπάμπη Καραγεωργίου

«Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη», με αρκτικόλεξο το ΕΛ.Α.Σ., βαφτίστηκε το νέο κόμμα του Αλέξη Τσίπρα. Ο πρώην πρωθυπουργός επέλεξε ένα όνομα με το οποίο προσδοκά να υπερβεί συγκεκριμένους ιδεολογικούς, κομματικούς και κοινωνικούς χώρους.

Η συγκρουσιακή ονομασία, με την επίκληση στο θυμικό του προοδευτικού κόσμου, αλλά και οι χρωματικές αποχρώσεις που τη συνοδεύουν, στέκονται ανάμεσα στην ιστορία και το μέλλον της Αριστεράς. 

Μερικές φορές η πολιτική επικοινωνία μοιάζει με εργαστήριο σημειολογίας που ξέφυγε από τον έλεγχο. Λίγες λέξεις, λίγα χρώματα και όλοι ψάχνουν κρυφά μηνύματα σαν να αποκωδικοποιούν βυζαντινό χειρόγραφο.

Η συγκεκριμένη αισθητική του νέου κόμματος Τσίπρα επιχειρεί επικοινωνιακά να απομακρύνει την παραδοσιακή εικόνα της ελληνικής Αριστεράς από το ιστορικό και ιδεολογικό της βάρος και να τη μεταφέρει σε ένα πιο σύγχρονο, “ευρωπαϊκό” και media friendly περιβάλλον. Στέλνει το μήνυμα μιας δύναμης που θέλει να θεωρείται κυβερνήσιμη και ασφαλής, χωρίς τις εντάσεις και τη σκληρή αισθητική της παραδοσιακής ριζοσπαστικής Αριστεράς.

Τα χρώματα που χρησιμοποιούνται στο νέο εγχείρημα είναι περισσότερο ψηφιοποιημένα με στόχο να προσελκύσουν μία νεότερη γενιά ανθρώπων μέσω της αισθητικής τους.

Για αρχή το κόκκινο χρώμα. Επικοινωνεί ενέργεια, πάθος και προοδευτικότητα, αλλά σε μια εκδοχή πιο ελαφριά και λιγότερο ιδεολογικά επιθετική. Στα σύμβολα του νέου κόμματος το μπλε χρώμα, το βαθύ μπλε κυριαρχεί, όχι όμως ως συντηρητικό μπλε, αλλά ως χρώμα σταθερότητας, σοβαρότητας και τεχνοκρατικής αξιοπιστίας.

Τι μένει όμως όταν φεύγουν τα χρώματα και μένει μόνο του το κεντρικό λογότυπο;

Το ίδιο το λογότυπο βασίζεται σε μια διπλή ανάγνωση. Η λέξη «ΕΛΑΣ» κουβαλά αναπόφευκτα ιστορικό και συναισθηματικό βάρος λόγω της αναφοράς στον ιστορικό ΕΛΑΣ, επιχειρώντας να δημιουργήσει σύνδεση με την έννοια της Αντίστασης, τηαγωνιστικότητας και της ιστορικής συνέχειας της Αριστεράς. Ωστόσο, η σύγχρονη και μινιμαλιστική τυπογραφία αποτρέπει την εικόνα του “παλιού” ή του μουσειακού. 

Που καταλήγουμε; Πρόκειται για ένα λογότυπο ισχυρό. Ένα λογότυπο που παραμένει ισχυρό και αυτούσιο. Άλλωστε και στις ιδέες αντιλαμβανόμαστε το μεγαλείο όταν αυτές μένουν μόνες τους.

Το σκεπτικό πίσω από το λογότυπο του εξήγησε εντός γενικών γραμμών ο ίδιος ο Αλέξης Τσίπρας στην ομιλία του λέγοντας:

«Κουβαλάμε την κληρονομιά των μεγάλων ρευμάτων του προοδευτικού κινήματος: του ΕΑΜ, της Εθνικής Αντίστασης, της ΕΔΑ, των αγώνων για Δημοκρατία και Ειρήνη, του ΠΑΣΟΚ, των πρώτων χρόνων της Αλλαγής, του ΣΥΡΙΖΑ, της Πρώτης Φοράς Αριστερά. Εμπνεόμαστε από τις θυσίες και τις νίκες όσων αγωνίστηκαν για Ελευθερία όπως ο Ρήγας Βελεστινλής. Όσων αγωνίστηκαν για Κοινωνική Χειραφέτηση όπως ο Μαρίνος Αντύπας. Όσων αγωνίστηκαν για την Εθνική Ανεξαρτησία όπως η Ηλέκτρα Αποστόλου. Όσων αγωνίστηκαν για Ειρήνη όπως ο Γρηγόρης Λαμπράκης. Όσων αγωνίστηκαν για Δημοκρατία όπως ο Νικηφόρος Μανδηλαράς.»

Το ερώτημα, βέβαια, δεν είναι αν ένα λογότυπο μπορεί να ενώσει μνήμες, σύμβολα και πολιτικές παραδόσεις. Το ερώτημα είναι αν μπορεί να ενώσει ξανά κοινωνικές δυνάμεις που εδώ και χρόνια απομακρύνονται από την πολιτική εκπροσώπηση. Γιατί τα σύμβολα έχουν δύναμη μόνο όταν συναντούν πραγματικές ανάγκες. Και στην πολιτική, καμία αισθητική δεν αρκεί από μόνη της, όσο προσεκτικά σχεδιασμένη κι αν είναι.