Το πετρέλαιο πέφτει διεθνώς, η Ελλάδα επιμένει στην ακρίβεια των καυσίμων – Γιατί η αντλία δεν ακολουθεί την αγορά

Η διεθνής αγορά πετρελαίου έχει εισέλθει πλέον σε φάση αποκλιμάκωσης. Μετά το τέλος της πολεμικής κρίσης στη Μέση Ανατολή, την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και την απόφαση του OPEC+ να αυξήσει εκ νέου την ημερήσια παραγωγή, οι τιμές του αργού έχουν επιστρέψει σημαντικά χαμηλότερα από τα επίπεδα της κρίσης. Η αύξηση της προσφοράς λειτουργεί, όπως προβλέπει η οικονομική θεωρία, πιέζοντας προς τα κάτω τις διεθνείς τιμές.

Στην Ελλάδα, όμως, η εικόνα παραμένει διαφορετική. Στα μεγάλα αστικά κέντρα η αμόλυβδη εξακολουθεί να κινείται γύρω στα 1,90-1,95 ευρώ ανά λίτρο, ενώ σε αρκετές νησιωτικές περιοχές ξεπερνά ακόμη και τα 2 ευρώ. Πρόκειται για επίπεδα που διατηρούν τη χώρα μεταξύ των ακριβότερων αγορών καυσίμων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, παρά τη διόρθωση των διεθνών τιμών.

Το παράδοξο γίνεται ακόμη πιο έντονο όταν η σύγκριση γίνεται με χώρες πολύ υψηλότερου εισοδηματικού επιπέδου. Στην Ελβετία, όπου το κατά κεφαλήν ΑΕΠ είναι πολλαπλάσιο του ελληνικού, η τιμή της βενζίνης διαμορφώνεται σε αντίστοιχα επίπεδα με την Ελλάδα. Με άλλα λόγια, ο Έλληνας οδηγός, με αισθητά χαμηλότερο διαθέσιμο εισόδημα, πληρώνει σχεδόν το ίδιο για να γεμίσει το ρεζερβουάρ του με έναν Ελβετό.

Η αντίφαση αυτή αποκτά μεγαλύτερη σημασία αν αναλογιστεί κανείς ότι η Ελλάδα δεν συγκαταλέγεται στις χώρες με το υψηλότερο κόστος εργασίας ή μεταφοράς καυσίμων στην Ευρώπη. Αντίθετα, ένα μεγάλο μέρος της τελικής τιμής εξηγείται από τη φορολογία, αλλά και από τη δομή της αγοράς καυσίμων, η οποία επανειλημμένα έχει αποτελέσει αντικείμενο δημόσιας συζήτησης.

Εκπρόσωποι των πρατηριούχων και των βενζινοπωλών υποστηρίζουν ότι, παρά τη διεθνή αποκλιμάκωση, οι τιμές χονδρικής από τα δύο ελληνικά διυλιστήρια παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, περιορίζοντας δραστικά τα περιθώρια των πρατηρίων να μετακυλίσουν μειώσεις στους καταναλωτές. Οι ίδιοι επισημαίνουν ότι οι μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις λιανικής δεν έχουν τη δυνατότητα να απορροφήσουν το αυξημένο κόστος αγοράς και λειτουργούν με ιδιαίτερα περιορισμένα περιθώρια κέρδους.

Το ερώτημα, επομένως, δεν αφορά μόνο τη διεθνή τιμή του πετρελαίου. Αφορά το πώς διαμορφώνεται η τελική τιμή από το διυλιστήριο μέχρι την αντλία. Εάν το αργό πετρέλαιο αποκλιμακώνεται, εάν αυξάνεται η παγκόσμια παραγωγή και εάν η αγορά έχει επανέλθει σε συνθήκες σχετικής ομαλότητας, γιατί ο Έλληνας καταναλωτής εξακολουθεί να πληρώνει σχεδόν δύο ευρώ το λίτρο;

Η απάντηση δεν είναι μονοδιάστατη. Οι υψηλοί ειδικοί φόροι κατανάλωσης και ο ΦΠΑ εξακολουθούν να αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος της τελικής τιμής, όμως η δημόσια συζήτηση επανέρχεται πλέον και στη λειτουργία της εγχώριας αγοράς διύλισης και εμπορίας. Η διαφάνεια στη διαμόρφωση των τιμών και η αποτελεσματικότητα του ανταγωνισμού τίθενται εκ νέου στο επίκεντρο, καθώς η απόσταση ανάμεσα στις διεθνείς εξελίξεις και στην τιμή που αντικρίζει καθημερινά ο οδηγός στην αντλία εξακολουθεί να προκαλεί εύλογα ερωτήματα.