ΘΕΜΑ: Διάχυτη Απογοήτευση, Ρευστό Εκλογικό Τοπίο και Φθίνουσα Πολιτική Εμπιστοσύνη στις έρευνες

Ανάλυση: Γαβρής Άγγελος – Δημοσιογράφος/Πολιτικός Αναλυτής

Το πολιτικό κλίμα της χώρας διαμορφώνεται από έναν αθέατο αλλά διαρκώς εντεινόμενο παρονομαστή: τη βαθιά δυσπιστία. Το 66% των πολιτών εκτιμά ότι η χώρα κινείται προς λάθος κατεύθυνση, ποσοστό που συνιστά ηχηρό καμπανάκι για κάθε κυβέρνηση, ανεξαρτήτως προθέσεων ή ρητορικής. Η πολιτική αισιοδοξία βρίσκεται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, υπονομεύοντας τη συνοχή του κοινωνικού ιστού και στερώντας τη δημόσια συζήτηση από κάθε ελπιδοφόρα αναφορά.

Η εικόνα αυτή επιβαρύνεται περαιτέρω από την αρνητική αξιολόγηση των κυβερνητικών μέτρων. Το 59% των πολιτών τα θεωρεί εσφαλμένα – μια απόρριψη που ερμηνεύεται όχι απλώς ως διαφωνία, αλλά ως απόλυτη αμφισβήτηση της κυβερνητικής αφήγησης. Το αφήγημα των «στοχευμένων παροχών» καταρρέει υπό το βάρος της ευρύτερης πεποίθησης ότι τα μέτρα χρηματοδοτούνται μέσα από νέα φορολογικά βάρη. Επτά στους δέκα πολίτες πιστεύουν πως τα κονδύλια προέρχονται από υπερφορολόγηση και όχι από περιορισμό της φοροδιαφυγής. Η αντίληψη ότι «πληρώνουμε για να μας επιστρέψουν τα δικά μας» κυριαρχεί.

Η πραγματική αποτελεσματικότητα των παροχών αποτιμάται ακόμη χαμηλότερα. Μόλις το 10% δηλώνει πως επωφελείται από τα μέτρα, ενώ το συντριπτικό 77% θεωρεί πως δεν απολαμβάνει καμία ωφέλεια. Τα στοιχεία αυτά δεν αφήνουν περιθώρια παρερμηνείας: η κυβερνητική πολιτική αποτυγχάνει να αγγίξει τα κοινωνικά στρώματα που διαμορφώνουν εκλογικές πλειοψηφίες.

Σε αυτό το περιβάλλον, η εμπιστοσύνη προς τους πολιτικούς αρχηγούς παρουσιάζει φαινόμενα αποσύνθεσης. Ο Πρωθυπουργός διατηρεί την πρωτοκαθεδρία με ποσοστό 29,7%, όμως η φθορά είναι εμφανής. Το πλέον εντυπωσιακό εύρημα είναι πως η δεύτερη πιο δημοφιλής επιλογή δεν είναι άλλος πολιτικός, αλλά το «κανένας», με 27,3%. Η πολιτική ηγεσία στο σύνολό της δείχνει ανίκανη να εμπνεύσει ή να πείσει. Η απονομιμοποίηση είναι διάχυτη.

Σε επίπεδο πρόθεσης ψήφου, η Νέα Δημοκρατία προηγείται με 29%, αλλά πρόκειται για ένα εύθραυστο προβάδισμα. Η εικόνα παραπέμπει όχι σε κυρίαρχη δύναμη, αλλά σε έναν φθαρμένο διαχειριστή που διατηρεί την πρωτοκαθεδρία ελλείψει ισχυρού εναλλακτικού πόλου. Το ΠΑΣΟΚ ακολουθεί “ασθμαίνοντας” καταγράφοντας μικρή αλλά σταθερή ανοδική τάση.

Παράλληλα, καταγράφεται κινητικότητα στους δευτερεύοντες πολιτικούς σχηματισμούς:

Αναλυτικά, στο ερώτημα «αν είχαμε εκλογές την ερχόμενη Κυριακή ποιο κόμμα θα ψηφίζατε;» η Ν.Δ. συγκεντρώνει 24,3% και έπεται το ΠΑΣΟΚ με 11,5%. Η Πλεύση Ελευθερίας τερματίζει τρίτη με 11% και ακολουθούν: Ελληνική Λύση με 8%, ΚΚΕ με 7%, ΣΥΡΙΖΑ με 4%, Κίνημα Δημοκρατίας με 3,9%, Φωνή Λογικής με 3,4%, ΜέΡΑ 25 με 3,4% και ΝΙΚΗ με 3,2%.

Το φαινόμενο της «πολυδιάσπασης χωρίς ηγεμονία» εδραιώνεται.

Η διαχρονική τάση επιβεβαιώνει τη στασιμότητα: η Νέα Δημοκρατία διατηρείται στην 1η θέση ξεκάθαρα, το ΠΑΣΟΚ εμφανίζει οριακή άνοδο, η Πλεύση Ελευθερίας εκτοξεύτηκε μεταξύ 3ης και μέχρι πρότινος 2ης θέσης ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ παραμένει χαμηλά δημοσκοπικά.. Η κοινωνική δυσαρέσκεια δεν μετουσιώνεται σε μετακίνηση προς συγκεκριμένους πολιτικούς σχηματισμούς, αλλά σε αποχή, αναμονή ή σιωπηρή αποστασιοποίηση.

Συμπερασματικά, η ελληνική κοινωνία διανύει φάση πολιτικής κόπωσης, η οποία σταδιακά μετατρέπεται σε απαξίωση. Το αίτημα για αλλαγή είναι υπαρκτό, ισχυρό και ευδιάκριτο, αλλά κανένας πολιτικός φορέας δεν έχει καταφέρει να το ενσαρκώσει με τρόπο πειστικό. Το προοδευτικό κέντρο παραμένει ρευστό, χωρίς ξεκάθαρη πολιτική έκφραση, ενώ η δεξιά διατηρεί την πρωτοκαθεδρία όχι χάρη στη δυναμική της, αλλά λόγω της αδυναμίας των αντιπάλων της.

Το ερώτημα δεν είναι αν θα αλλάξει το πολιτικό σκηνικό – αυτό μοιάζει αναπόφευκτο. Το κρίσιμο ζήτημα είναι ποιος θα μπορέσει να ερμηνεύσει τη δυσαρέσκεια με όρους προοπτικής, και όχι απλώς με όρους αγανάκτησης.