ΑΠΟΨΗ: Με τους “πρωινούς καφέδες” δεν έρχεται η Άνοιξη

Σε μια περίοδο όπου το ΠΑΣΟΚ θα όφειλε να εκπέμπει θεσμική σοβαρότητα, εσωκομματική ενότητα και πολιτική αυτοπεποίθηση, οι εξελίξεις των τελευταίων εβδομάδων μαρτυρούν το ακριβώς αντίθετο. Όργανα αδρανή, στελέχη στο περιθώριο και μια σειρά από άτυπες πρακτικές που περισσότερο παραπέμπουν σε εσωστρέφεια και ελεγχόμενο περιβάλλον παρά σε κόμμα που φιλοδοξεί να κυβερνήσει.

Η διαγραφή της πρώην υπουργού Κατερίνας Μπατζελή, έπειτα από ένα κριτικό –αλλά θεσμικά διατυπωμένο– σχόλιό της για την πορεία του κόμματος, δεν είναι απλώς ακατανόητη. Είναι επικίνδυνη. Γιατί στέλνει ένα ξεκάθαρο μήνυμα: η διαφορετική άποψη δεν έχει θέση. Η αντιπαράθεση θέσεων δεν είναι αποδεκτή. Η δημόσια κριτική τιμωρείται.

Στο ίδιο μήκος κύματος και ο αποκλεισμός του Χάρη Καστανίδη –ενός ιστορικού στελέχους του ΠΑΣΟΚ, πρώην υπουργού και κοινοβουλευτικού με διαχρονική παρουσία και θεσμική στάση– από εκδήλωση Τοπικής Οργάνωσης του κόμματος. Οι τοπικές κοινωνίες και τα κομματικά μέλη, δηλαδή, δεν επιτρέπεται να ακούσουν έναν Καστανίδη. Μη τυχόν και ακουστεί κάτι που δεν ταιριάζει με την “κεντρική γραμμή”.

Η λίστα των αποκλεισμών δεν τελειώνει εκεί. Ο Φίλιππος Σαχινίδης, πρώην υπουργός Οικονομικών, τέταρτος σε σταυρούς στις ευρωεκλογές και Θεσσαλός, δεν βρέθηκε ανάμεσα στους ομιλητές της θεσσαλικής συνδιάσκεψης του κόμματος. Αν δεν μπορεί να βρει θέση στο πάνελ ο ίδιος, τότε ποιος;

Παράλληλα, τα θεσμικά όργανα που θα έπρεπε να εγγυώνται την εσωκομματική δημοκρατία και τη συλλογική πολιτική επεξεργασία, παραμένουν ανενεργά. Το Πολιτικό Συμβούλιο –το ανώτερο καταστατικό όργανο στρατηγικής και πολιτικού σχεδιασμού– έχει ουσιαστικά περιπέσει σε πολιτικό λήθαργο από την προεκλογική περίοδο, όταν εξέφρασε διαφοροποιήσεις από τις επιλογές της ηγεσίας. Η Κεντρική Πολιτική Επιτροπή δεν έχει συγκαλέσει διαδικασία για την εκλογή νέων μελών, όπως θα όφειλε. Το κόμμα μοιάζει να λειτουργεί σε ένα ασαφές, άτυπο και προσωποκεντρικό μοντέλο διαχείρισης.

Μέσα σε αυτό το κλίμα, η ηγεσία επιχειρεί να παρουσιάσει ως “άνοιγμα” τη δημιουργία ενός νέου, άτυπου οργάνου με την εύθυμη –αλλά ειρωνικά αποκαλυπτική– ονομασία «πρωινός καφές». Ένα σχήμα που φέρεται να συγκροτείται χωρίς σαφή καταστατική βάση, χωρίς διαφάνεια, χωρίς λογοδοσία, αλλά με «προσκεκλημένους» που επιλέγονται κατά περίπτωση και κρίση.

Το οξύμωρο είναι προφανές: την ώρα που στελέχη με ιστορική διαδρομή, τεκμηριωμένη άποψη και πολιτική ανεξαρτησία αποκλείονται σιωπηρά ή και θορυβωδώς, στήνεται ένα άτυπο όργανο λήψης αποφάσεων, χωρίς εκλογική ή οργανωτική νομιμοποίηση, το οποίο βαφτίζεται… συμμετοχικό.

Μέσα σε αυτό το σκηνικό, ο Δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας –μέλος του Πολιτικού Κέντρου και σταθερά υπεύθυνος θεσμικά στον δημόσιο λόγο του– περιορίστηκε, όπως όφειλε, να υπενθυμίσει την αυτονόητη ανάγκη: ένα ανοιχτό, δημοκρατικό συνέδριο και η επανενεργοποίηση των κομματικών θεσμών. Ούτε παραπολιτικά υπονοούμενα, ούτε προσωπικές βολές· μόνο η επιμονή στη θεσμική κανονικότητα. Σε άλλους καιρούς, αυτό θα ήταν αυτονόητο. Σήμερα μοιάζει ριζοσπαστικό.

Αν το ΠΑΣΟΚ φιλοδοξεί να εκφράσει μια νέα κοινωνική πλειοψηφία, οφείλει πρώτα να πείσει ότι μπορεί να λειτουργήσει ως πολιτική πλειοψηφία μέσα στους κόλπους του. Να ανέχεται τη διαφωνία. Να προτάσσει τη συλλογική νοημοσύνη έναντι της προσωποπαγούς διαχείρισης. Να ενθαρρύνει και όχι να τιμωρεί την πολιτική σκέψη.

Η ανασυγκρότηση δεν θα έρθει με «καφέδες» στα γραφεία. Θα έρθει μέσα από τολμηρές, θεσμικές αποφάσεις. Μέσα από διαδικασίες που δεν αποκλείουν, αλλά ενώνουν. Από ένα ΠΑΣΟΚ που δεν φοβάται τις φωνές του. Που δεν έχει ανάγκη να τις φιμώσει, γιατί έχει τη δύναμη να τις ακούσει.