Αποκλειστική Έρευνα: Πως φτάσαμε στο “Υπερ-Πλεόνασμα” – Η αλήθεια για το Δήμοσιο χρέος και το “φρένο” στην ανάπτυξη της χώρας

«Υπερ-πλεόνασμα, στέρηση πόρων από την οικονομία (11,4 δισ., 4,8 ΑΕΠ 2024    Δημόσιο χρέος, μεσοπρόθεσμοι κίνδυνοι, 119% ΑΕΠ πρόβλεψη το 2035»

*Αποκλειστική έρευνα του “THE SOCIALIST”

Η πρωτοφανής υπερχρέωση του Κράτους περιορίζει δραστικά τα περιθώρια άσκησης κοινωνικής και αναπτυξιακής πολιτικής και θέτει σε κίνδυνο τη δημοσιονομική σταθερότητα

Α. Το επικοινωνιακό «τρικ» του πρωτογενούς πλεονάσματος παραπλανά και καθησυχάζει.                                                            

  Αποσιωπώνται τα ελλείμματα των πέντε κρατικών προϋπολογισμών (Π/Υ) 2020-24 και προβάλλεται συστηματικά το πρωτογενές πλεόνασμα των δύο Π/Υ 2023-24. Οι τρείς κρατικοι  Π/Υ 2020-22 είχαν μεγάλα πρωτογενή ελλείμματα (πίνακας 1). Μετά την πληρωμή των τόκων του κρατικού χρέους, τα αποτελέσματα των τριών Π/Υ ήταν τεράστια ελλείμματα. Οι δύο κρατικοί Π/Υ 2023-24 είχαν όντως πρωτογενές πλεόνασμα. Ωστόσο, μετά την πληρωμή των τόκων του κρατικού χρέους, το αποτέλεσμα και αυτών των Π/Υ ήταν έλλειμμα. Είναι αξιοσημείωτο ότι η μεγάλη μείωση του ελλείμματος του κρατικού Π/Υ 2024 οφείλεται αποκλειστικά στο εφάπαξ έσοδο από την παραχώρηση της Αττικής οδού για 25 χρόνια (3.241 εκ.)  και στην μετάθεση της πληρωμής κρατικών δαπανών μεγάλου ύψους στο μέλλον (2.647[1] εκ.). Επισημαίνεται ότι το τρικ του πρωτογενούς πλεονάσματος χρησιμοποιείται και το 2025. Το Α’ τρίμηνο ο κρατικός Π/Υ είχε πρωτογενές πλεόνασμα 4,6 δισ., το οποίο προβλήθηκε καταιγιστικά. Όμως, οι τόκοι του κρατικού χρέους καταβρόχθισαν τα 3 δισ. και το αποτέλεσμα του Π/Υ ήταν πλεόνασμα 1,6 δισ.. Για να προκύψει αυτό το αποτέλεσμα: α) μετατέθηκε στο μέλλον η πληρωμή κρατικών δαπανών 1,4 δισ., β) προεισπράχθηκε η πρώτη δόση ΕΝΦΙΑ (887 εκ.) και γ) προεισπράχθηκε φόρος εισοδήματος φυσικών προσώπων με παροχή ισχυρού κινήτρου (έκπτωση 4% αν υποβληθεί φορολογική δήλωση έως 30.4.25 και πληρωθεί εφάπαξ ο φόρος έως 31.7.25).

Β. Το επικοινωνιακό «τρικ» της πρόωρης αποπληρωμής δόσεων κρατικών δανείων διάσωσης παραπλανά και καθησυχάζει. Αποσιωπάται και αποκρύπτεται η τρομακτική αύξηση του κρατικού χρέους (ήχρέους του Δημοσίου ή χρέους της Κεντρικής Διοίκησης)  και προβάλλεται συστηματικά η πρόωρη αποπληρωμή δόσεων κρατικών δανείων διάσωσης. Τα ελλείμματα των κρατικών Π/Υ 2020-24 εκτόξευσαν το κρατικό χρέος στα 403,9 δισ., μακράν το μεγαλύτερο από την είσοδο της χώρας στην ζώνη του ευρώ (πίνακας 2). Υπενθυμίζεται ότι το Ελληνικό Δημόσιο χρεοκόπησε με κρατικό χρέος 368 δισ. (31.12.11), το οποίο μετά το δραματικό κούρεμά του μειώθηκε στα 280,3 δισ. (31.3.12). Ενώ προβάλλεται συστηματικά η πρόωρη αποπληρωμή δόσεων δανείων διάσωσης, αποσιωπάται: α) η πρωτοφανής υπερχρέωση του Κράτους, β) ότι η πρόωρη αποπληρωμή δόσεων μακρ/θεσμων δανείων διάσωσης έγινε με δανεικά και μάλιστα με βραχ/θεσμα δάνεια ταμειακής διευκόλυνσης (repos), τα οποία αυξήθηκαν κατά 35 δισ. και έφτασαν τα 56,9 δισ. στις 31.12.24, γ) ότι δεν καταγράφονται στο κρατικό χρέος οι απλήρωτοι τόκοι των δανείων του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Χρηματοοικονομικής Σταθερότητας (ΕΜΧΣ), ύψους 13,6 δισ. στις 31.12.24, παρότι δανειολήπτης είναι το Ελληνικό Δημόσιο[2] (πίνακας 2, γραμμές 6 και 7), δ) ότι η αύξηση του κρατικού χρέους χωρίς τους απλήρωτους τόκους του

 ΕΜΧΣ την πενταετία 2020-24 (47,4 δισ.) είναι 4,3 δισ. μικρότερη από το έλλειμμα των κρατικών Π/Υ 2020-24 (51,7 δισ.) και ε) ότι μεγάλο μέρος των ελλειμμάτων των κρατικών Π/Υ 2020-24 καλύφθηκε με βραχ/θεσμα δάνεια ταμειακής διευκόλυνσης (repos).

Γ. Το επικοινωνιακό «τρικ» με το πρωτογενές πλεόνασμα του Π/Υ Γενικής Κυβέρνησης (Γ/Κ) Αποσιωπώνται τα ελλείμματα των προϋπολογισμών Γ/Κ 2020-22 και προβάλλεται συστηματικά το πρωτογενές πλεόνασμα των Π/Υ 2023-24. Οι τρείς Π/Υ Γ/Κ 2020-22 είχαν πρωτογενή ελλείμματα (πίνακας 3). Μετά την πληρωμή των τόκων του χρέους Γ/Κ, τα αποτελέσματα των τριών Π/Υ ήταν μεγάλα ελλείμματα. Οι Π/Υ Γ/Κ των ετών 2023-24 είχαν πρωτογενές πλεόνασμα.  Όμως, μετά την πληρωμή των τόκων του χρέους Γ/Κ, το αποτέλεσμα του Π/Υ Γ/Κ 2023 ήταν σημαντικό έλλειμμα, ενώ το αποτέλεσμα του Π/Υ Γ/Κ 2024 ήταν σημαντικό πλεόνασμα. Το πλεόνασμα του Π/Υ Γ/Κ 2024 θα πρέπει να αξιολογηθεί προσεκτικά, αφού το μεγαλύτερο μέρος του οφείλεται στο εφάπαξ έσοδο από την παραχώρηση της Αττικής οδού (3.241 εκ) και ένα σημαντικό μέρος του οφείλεται στην μετάθεση της πληρωμής αμυντικών δαπανών στο μέλλον (740 εκ.). Επίσης, κατά την αξιολόγηση του πλεονάσματος του Π/Υ Γ/Κ 2024 θα πρέπει να ληφθεί υπόψη η εκρηκτική αύξηση των πληρωθέντων τόκων του χρέους Γ/Κ μεταξύ 2019 και 2024 (162,8%).

Ο πίνακας 4 δείχνει αναλυτικά το αποτέλεσμα των Π/Υ των φορέων Γ/Κ την πενταετία 2020-24. Είναι αξιοσημείωτο ότι όλοι οι κρατικοί Π/Υ ήταν ελλειμματικοί, ενώ όλοι οι Π/Υ των Οργανισμών Κοινωνικής Ασφάλισης και των υπόλοιπων φορέων Γ/Κ ήταν πλεονασματικοί.  Η τελευταία γραμμή του πίνακα δείχνει το αποτέλεσμα των Π/Υ Γ/Κ με στοιχεία ΕΛΣΤΑΤ. Οι μεγάλες αποκλίσεις στα στοιχεία του Υπουργείου Οικονομικών (ΥΠΟΙΚ) και τα αντίστοιχα της ΕΛΣΤΑΤ προκαλούν σύγχυση και δημιουργούν εύλογα ερωτηματικά. Οι αποκλίσεις αυτές οφείλονται στην μη επιβάρυνση του αποτελέσματος των Π/Υ Γ/Κ με τους τόκους των δανείων του ΕΜΧΣ που δεν πληρώνονται από το ΥΠΟΙΚ και στον διαφορετικό τρόπο υπολογισμού του αποτελέσματος του Π/Υ Γ/Κ[3].

Δ. Το παράδοξο με το κρατικό χρέος και το «καθαρό» χρέος Γ/Κ

Τα αποτελέσματα των Π/Υ Γ/Κ 2020-24 αύξησαν το δημόσιο χρέος ή χρέος Γ/Κ κατά 35,7 δισ. και το ανέβασαν στα 364,9 δισ. στις 31.12.24 (πίνακας 5, γραμμή 5). Σύμφωνα με το δελτίο δημόσιου χρέους Δεκεμβρίου 2024, οι φορείς Γ/Κ στις 31.12.24 διέθεταν ταμειακά διαθέσιμα 36,3 δισ.. Αν από το χρέος Γ/Κ αφαιρεθούν τα ταμειακά διαθέσιμα των φορέων Γ/Κ στις 31.12.24 προκύπτει καθαρό χρέος Γ/Κ 328,6 δισ. Η τεράστια διαφορά μεταξύ κρατικού χρέους (403,9 δισ.) και «καθαρού» χρέους Γ/Κ στις 31.12.24 δημιουργεί το εξής εύλογο ερώτημα: Πώς είναι δυνατόν όλοι οι φορείς Γ/Κ να έχουν καθαρό χρέος 75,3 δισ. μικρότερο από το χρέος ενός μόνο φορέα Γ/Κ, του Κράτους; Την απάντηση στο ερώτημα αυτό θα την δώσει το ετήσιο δελτίο δημόσιου χρέους 2024, το οποίο δεν έχει εκδοθεί ακόμη. Όμως, το ετήσιο δελτίο δημόσιου χρέους 2023 δείχνει πώς από κρατικό χρέος 423,9 δισ. στις 31.12.23 προέκυψε καθαρό χρέος Γ/Κ 335,5 δισ. Συγκεκριμένα: α) από το κρατικό χρέος (423,9 δισ.) αφαιρείται το κρατικό χρέος προς φορείς Γ/Κ (66,1 δισ.) και προκύπτει το κρατικό χρέος προς τρίτους (357,8 δισ.), β) στο κρατικό χρέος προς τρίτους προστίθεται το χρέος των υπόλοιπων φορέων Γ/Κ προς τρίτους (11,3 δισ.) και προκύπτει το χρέος Γ/Κ (369,1 δισ.) και δ) από το χρέος Γ/Κ αφαιρούνται τα ταμειακά διαθέσιμα των φορέων Γ/Κ (33,6 δισ.) στις 31.12.23 και προκύπτει το καθαρό χρέος Γ/Κ (335,5 δισ.).

Από τα παραπάνω στοιχεία προκύπτει ότι οι φορείς Γ/Κ στις 31.12.23 εκτός από τα 66,1 δισ. που είχαν δανείσει στο Κράτος διέθεταν επιπλέον ταμειακά διαθέσιμα 33,6 δισ.; Ποιος μπορεί να το αποδείξει; Ποιος μπορεί να το πιστέψει;   

[1]Αναφέρει σχετικά το δελτίο εκτέλεσης του κρατικού Π/Υ «από τη μετακύλιση πληρωμών δαπανών των εξοπλιστικών προγραμμάτων στο 2025 και από την υποεκτέλεση των μεταβιβάσεων προς ΟΚΑ ύψους 740 και 1.907 εκατ. ευρώ αντίστοιχα».

[2]Δανειακή σύμβαση μεταξύ ΕΜΧΣ και Ελληνικής Δημοκρατίας: https://memorandabilia.wordpress.com/wp-content/uploads/2016/05/efsf_financial_assistance_facility_agreement_greece_psi_lm.pdf

[3] Τα στοιχεία των Μηνιαίων δελτίων Γ/Κ του ΥΠΟΙΚ είναι στοιχεία λογιστικής ταμειακής βάσης, ενώ τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ υπολογίζονται σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Σύστημα Λογαριασμών (ΕΣΟΛ2010).