Μετρό Θεσσαλονίκης: “Ανέκδοτο” – Υλοποίηση – Φιέστα – Εκτός λειτουργίας (repeat)

Ακινητοποιημένοι συρμοί, εξοργισμένοι πολίτες και μια πόλη που μετρά 37 χρόνια καθυστερήσεων για 13 χιλιόμετρα «μεταφορικής ταλαιπωρίας»

Γράφει ο Γαβρής Άγγελος

Χωρίς μετρό ξύπνησε για ακόμη μια φορά η Θεσσαλονίκη σήμερα το πρωί, μόλις λίγες ημέρες μετά την εντυπωσιακή – κατά τα φαινόμενα – παράδοση της πολυαναμενόμενης Γραμμής 1. Σύμφωνα με επίσημη ανακοίνωση της λειτουργούσας εταιρείας, τα δρομολόγια ανεστάλησαν «λόγω τεχνικού ζητήματος», το οποίο δεν διευκρινίζεται περαιτέρω, ενώ η κίνηση διακόπηκε σε όλο το μήκος των μόλις 13 χιλιομέτρων που καλύπτει η μοναδική – μέχρι στιγμής – γραμμή του μετρό.

Το περιστατικό αυτό έρχεται να προστεθεί σε μια μακρά αλυσίδα δυσλειτουργιών, αποτυχιών και παραλογισμών που συντροφεύουν το έργο από το ξεκίνημά του – ή, πιο σωστά, από την πρώτη εξαγγελία του… το 1989. Η Θεσσαλονίκη περίμενε 37 ολόκληρα χρόνια για να αποκτήσει μετρό, μόνο και μόνο για να το βλέπει σήμερα να μένει εκτός λειτουργίας πριν καλά-καλά συμπληρώσει λίγες εβδομάδες ζωής.

Το χρονικό του παραλόγου

Η κατασκευή της βασικής γραμμής ξεκίνησε το 2006 με αρχική πρόβλεψη ολοκλήρωσης το 2012. Μέχρι το 2019, η πρόοδος του έργου ήταν δραματικά αργή, με διαρκείς αναθεωρήσεις χρονοδιαγραμμάτων, εργολαβικές εμπλοκές, αρχαιολογικά ζητήματα και εναλλαγές κυβερνητικών αφηγήσεων. Την τελευταία πενταετία, οι εργασίες επανεκκίνησαν με υποσχέσεις πως το έργο θα ολοκληρωθεί «στην ώρα του», για να καταλήξουν τελικά στη γνωστή τελετή παράδοσης – παραλαβής με πολιτικές φιέστες και πλήθος υποσχέσεων για μια «νέα εποχή στις μετακινήσεις της πόλης».

Μόνο που αυτή η «νέα εποχή» άρχισε… κολλημένη. Η σημερινή τεχνική βλάβη έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά από παρόμοια περιστατικά κατά τις πρώτες ημέρες δοκιμαστικής και κανονικής λειτουργίας, αποκαλύπτοντας τεχνικές αδυναμίες, λανθασμένο προγραμματισμό και – κυρίως – απουσία σοβαρής προετοιμασίας για την καθημερινή χρήση του μέσου από το επιβατικό κοινό.

Πολλή υπομονή για ένα κακής ποιότητας αποτέλεσμα

Η Γραμμή 1 του Μετρό Θεσσαλονίκης, με μόλις 13 σταθμούς, έπρεπε να λειτουργεί υποδειγματικά. Αντ’ αυτού, σχεδόν κάθε εβδομάδα προκύπτει νέο ζήτημα: προβλήματα με τις αποβάθρες, διακοπές λειτουργίας λόγω λογισμικών, καθυστερήσεις στις αφίξεις, και τώρα, γενική αναστολή δρομολογίων. Το όραμα για ένα σύγχρονο και αποδοτικό μέσο σταθερής τροχιάς που θα αποσυμφορήσει την κίνηση και θα μειώσει την εξάρτηση από το ΙΧ παραμένει μακρινό.

Αξίζει να σημειωθεί πως σε διεθνές επίπεδο, ανάλογα έργα (μεγαλύτερου μεγέθους και πολυπλοκότητας) έχουν παραδοθεί μέσα σε 5 έως 7 έτη. Η περίπτωση Θεσσαλονίκης αποτελεί μοναδικό παράδειγμα διαχρονικής κρατικής ανεπάρκειας, με διαχρονικές ευθύνες να βαρύνουν όλες τις κυβερνήσεις – και κυρίως όσες χρησιμοποίησαν το έργο επικοινωνιακά χωρίς να διασφαλίσουν την τεχνική του αρτιότητα.

Οργή και ειρωνεία στα social media

Η είδηση της διακοπής προκάλεσε νέο κύμα αγανάκτησης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με χαρακτηριστικά σχόλια του τύπου:
«Πιο πολύ χρόνο λειτούργησε η μακέτα, παρά το ίδιο το μετρό» ή
«37 χρόνια για ένα 13άρι που μένει από λάστιχο… χωρίς λάστιχα».

Μια πόλη όμηρος των συμβολισμών

Το μετρό στη Θεσσαλονίκη δεν είναι πια απλώς ένα αναπτυξιακό έργο. Είναι σύμβολο καθυστέρησης, πολιτικής εκμετάλλευσης και τεχνικής αστοχίας. Το ότι δεν λειτουργεί ούτε στην πρώτη του φάση χωρίς προβλήματα επιβεβαιώνει ό,τι οι κάτοικοι φοβόντουσαν: ότι το πολύπαθο έργο δεν έγινε για να εξυπηρετήσει την πόλη, αλλά για να συμπληρώσει ένα πολιτικό αφήγημα.

Η Θεσσαλονίκη, ακόμη και μετά την τυπική ολοκλήρωση του έργου, παραμένει χωρίς σταθερή και αξιόπιστη αστική συγκοινωνία. Το στοίχημα δεν είναι πια πότε θα ολοκληρωθεί το μετρό. Είναι αν και πότε θα καταφέρει να λειτουργήσει… όπως πρέπει.