Θέμα: «Παρέμβαση Χρήστου Ράμμου: Τι είναι (και τι δεν είναι) ρατσισμός σύμφωνα με τον αντιρατσιστικό νόμο»

Μια ιδιαίτερα σημαντική και νηφάλια παρέμβαση στον δημόσιο διάλογο για την ελευθερία της έκφρασης και τα όρια του ρατσιστικού λόγου πραγματοποίησε ο πρώην πρόεδρος της ΑΔΑΕ, Χρήστος Ράμμος, φωτίζοντας με νομική σαφήνεια αλλά και δημοκρατική ευαισθησία την εφαρμογή του αντιρατσιστικού νόμου στην Ελλάδα.

Αναφερόμενος στο άρθρο 1 του Ν. 927/1979, όπως τροποποιήθηκε με τον Ν. 4285/2014, ο Ράμμος εξηγεί πως ρατσισμός – και αντιστοίχως αντισημιτισμός – δεν είναι η έκφραση άποψης ή η κριτική σε κυβερνήσεις ή πολιτικές, αλλά η υπόθαλψη μίσους, διακρίσεων ή βίας κατά προσώπων ή ομάδων λόγω φυλής, θρησκείας ή εθνοτικής καταγωγής.

Με αυτή την αφετηρία, διαχωρίζει με σαφήνεια:

• Το συμβολικό κράτημα της σημαίας της Παλαιστίνης ή του Ισραήλ ως πράξη ελευθερίας έκφρασης, ακόμη κι αν προκαλεί αντίθετα αισθήματα, δεν συνιστά παραβίαση του αντιρατσιστικού νόμου.
• Το ίδιο ισχύει για πανό ή συνθήματα που επικρίνουν την πολιτική της κυβέρνησης του Ισραήλ, όπως: «Σταματήστε την γενοκτονία», «Η πολιτική του Ισραήλ πεινάει τα παιδιά της Γάζας» – όσο σκληρά κι αν είναι αυτά, παραμένουν πολιτική και όχι ρατσιστική κρίση.
• Αντίθετα, η γενίκευση και η συλλογική προσβολή προσώπων λόγω της εθνικής ή θρησκευτικής τους ταυτότητας (π.χ. «Οι Εβραίοι είναι…» ή «Οι Μουσουλμάνοι είναι…») εμπίπτει πλήρως στο πεδίο εφαρμογής του αντιρατσιστικού νόμου, ακόμα και αν δεν υπάρχει άσκηση βίας.

Ο Ράμμος, πάντως, υπογραμμίζει πως η κριτική σε κυβερνήσεις ή στρατούς, ακόμη και με σφοδρότητα, δεν συνιστά ρατσισμό – ούτε όταν απευθύνεται στους Ισραηλινούς, ούτε όταν στοχεύει τους Ρώσους, ούτε οποιαδήποτε άλλη εθνότητα.

Το συμπέρασμα της παρέμβασής του είναι σαφές:
Σε μια δημοκρατία, η ελευθερία του λόγου περιλαμβάνει και την έκφραση ιδεών που ενοχλούν. Αλλά ταυτόχρονα, η δημοκρατία δεν ανέχεται το μίσος όταν αυτό στρέφεται κατά ανθρώπων λόγω της ταυτότητάς τους.

Μια αναγκαία φωνή λογικής σε μια εποχή όπου ο δημόσιος διάλογος κινδυνεύει να απολέσει τα θεμέλια της ανεκτικότητας και της συνταγματικής ελευθερίας.