“Σφίγγει ο κλοιός” του Δημογραφικού στην Ελλάδα: “Αδειάζουν” τα αμφιθέατρα στα Πανεπιστήμια – 50% λιγότερες γεννήσεις από το 2008

Ρεπορτάζ: Γαβρής Άγγελος

Η κατακόρυφη πτώση του αριθμού των παιδιών που εισάγονται στα ελληνικά πανεπιστήμια δεν είναι ένα «τεχνικό ζήτημα». Είναι το αποτύπωμα μιας χώρας που γερνά, μιας κοινωνίας που στερεύει από νέους και δυναμικό ανθρώπινο κεφάλαιο. Οι πρυτάνεις κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου: τα πανεπιστήμια, ειδικά της περιφέρειας, οδηγούνται σε μαρασμό.

Τα στοιχεία της κρίσης

• Το 2008 γεννήθηκαν 118.300 παιδιά, το 2009 μόλις λίγα λιγότερα λόγω οικονομικής κρίσης.
• Το 2020 οι γεννήσεις έπεσαν στις 84.764.
• Το 2022 κατρακύλησαν στις 76.095, το 2023 στις 71.455 και το 2024 μόλις 62.500.

Ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Πατρών, Χρήστος Μπούρας, υπενθυμίζει ότι το 2010 γράφτηκαν στην Α΄ Δημοτικού 115.000 παιδιά, ενώ το 2025 θα είναι μόλις 71.200. Ένα «κενό» 44.000 μαθητών σε μόλις 15 χρόνια.

Ήδη φέτος, αν και το Υπουργείο Παιδείας διέθεσε 68.788 θέσεις για το ακαδημαϊκό έτος 2025-2026, λόγω της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής έμειναν 10.636 κενές θέσεις. Η τάση αυτή θα ενισχυθεί από την έλευση των μη κρατικών ΑΕΙ, που αναμένεται να απορροφήσουν περίπου το 10% των νέων φοιτητών.

Η πολιτική διάσταση

Η εξέλιξη αυτή δεν είναι αποκομμένη από το κοινωνικοοικονομικό πλαίσιο. Από το 2019 έως το 2025, επί κυβέρνησης Κυριάκου Μητσοτάκη, η Ελλάδα βρέθηκε:

• Στην προτελευταία θέση στην Ε.Ε. στο πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα,
• Με τον πληθωρισμό σταθερά έναν από τους υψηλότερους στην Ευρώπη,
• Με τον βασικό μισθό να αυξάνεται περίπου 30%, αλλά οι τιμές ενέργειας και βασικών αγαθών να εκτινάσσονται έως και 230%.

Η ακρίβεια ροκανίζει τη ζωή των νοικοκυριών, οδηγώντας τα νέα ζευγάρια μακριά από την απόφαση να κάνουν παιδιά. Η αντιστοιχία εισοδήματος–ενοικίου–καλαθιού νοικοκυριού είναι σήμερα η χειρότερη της τελευταίας 20ετίας.

Το αποτέλεσμα

Το δημογραφικό δεν είναι μόνο ένα πρόβλημα «μελλοντικής προοπτικής». Είναι η ζώσα πραγματικότητα που χτυπά την παιδεία, την οικονομία και την κοινωνική συνοχή. Λιγότερα παιδιά σημαίνουν λιγότεροι φοιτητές, κλείσιμο τμημάτων, αποδυνάμωση πανεπιστημίων. Και σε δεύτερο χρόνο, λιγότεροι εργαζόμενοι, χαμηλότερη παραγωγικότητα, μικρότερη εθνική ισχύς.

Το πολιτικό σύστημα γνώριζε, αλλά δεν προχώρησε σε ουσιαστικές πολιτικές στήριξης της οικογένειας, μείωσης της ακρίβειας, και ενίσχυσης του κοινωνικού κράτους. Η κυβέρνηση της ΝΔ επέλεξε «επικοινωνία» αντί στρατηγικής.

Η Ελλάδα πληρώνει σήμερα με άδεια αμφιθέατρα και φτωχότερα πανεπιστήμια μια δεκαετία άστοχων επιλογών. Το δημογραφικό και η παιδεία είναι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Αν δεν υπάρξει άμεσα πολιτική βούληση, η χώρα κινδυνεύει να εγκλωβιστεί σε έναν φαύλο κύκλο γήρανσης, ακρίβειας και διαρροής νέων μυαλών στο εξωτερικό.