“Ήρθε η ώρα για ένα πραγματικό μέτωπο αυτοδιοίκησης απέναντι σε πολιτικές που διαλύουν τις πόλεις μας”

Γράφει ο Γαβρής Αγγελος

Χάρης Δούκας: Αυτοδιοικητικό Μέτωπο απέναντι στην κυβέρνηση Μητσοτάκη – Αντιδράσεις στο νομοσχέδιο Λιβάνιου για τις εκλογές

Με αιχμή το νέο νομοσχέδιο του Υπουργού Εσωτερικών, Θεόδωρου Λιβάνιου, που αλλάζει ριζικά τον τρόπο εκλογής δημάρχων και περιφερειαρχών, ο Δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας καλεί σε συγκρότηση «Αυτοδιοικητικού Μετώπου» απέναντι στην κυβερνητική πολιτική. Ο ίδιος θεωρεί ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη επιχειρεί να περιορίσει συστηματικά τον ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τόσο μέσα από τον εκλογικό νόμο όσο και μέσω της συνεχιζόμενης οικονομικής και θεσμικής ασφυξίας των δήμων.

Το νομοσχέδιο Λιβάνιου

Το νέο εκλογικό σύστημα που παρουσίασε ο Θεόδωρος Λιβάνιος καταργεί τον δεύτερο γύρο των δημοτικών και περιφερειακών εκλογών. Αντί για επαναληπτική κάλπη, προβλέπεται ότι ο πολίτης θα μπορεί να δηλώσει «δεύτερη προτίμηση» κατά την ψήφο της πρώτης Κυριακής. Αν κανείς υποψήφιος δεν συγκεντρώσει το όριο (40–44%) στον πρώτο γύρο, τότε θα προσμετρούνται οι δεύτερες επιλογές για τους δύο πρώτους συνδυασμούς, ώστε να αναδειχθεί ο νικητής.

Η ρύθμιση αυτή έχει προκαλέσει θύελλα αντιδράσεων. Ο Χάρης Δούκας χαρακτήρισε το σχέδιο «Φρανκενστάιν», επισημαίνοντας ότι μπορεί να οδηγήσει σε δημάρχους με νομιμοποίηση μόλις 25%. Ο αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ, Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, μίλησε για «τεράστιο ρίσκο αποτυχίας» και κίνδυνο αντισυνταγματικότητας, ενώ ο πρόεδρος της Ένωσης Δημάρχων, Λάζαρος Κυρίζογλου, σημείωσε ότι το θέμα «δεν είναι προτεραιότητα της Αυτοδιοίκησης».

Για τους αιρετούς, το νέο σύστημα ακυρώνει τον ουσιαστικό ρόλο των τοπικών κοινωνιών στις εκλογές. Αντί για μια ξεκάθαρη αναμέτρηση δεύτερου γύρου, οι πολίτες καλούνται να «προβλέψουν» σωστά για να έχει αξία η δεύτερη επιλογή τους, γεγονός που περιορίζει τη διαφάνεια και την απήχηση της λαϊκής ψήφου.

Η κλιμακούμενη υποβάθμιση της Αυτοδιοίκησης

Η αντίδραση Δούκα δεν είναι αποσπασματική.

Τα τελευταία χρόνια, η Τοπική Αυτοδιοίκηση στην Ελλάδα δέχεται συνεχή πίεση από την κεντρική εξουσία, τόσο οικονομικά όσο και θεσμικά. Οι δήμοι καλούνται να αντιμετωπίσουν αυξανόμενες ανάγκες σε υπηρεσίες προς τους πολίτες, ενώ ταυτόχρονα βλέπουν τους πόρους τους να μειώνονται ή να παραμένουν στάσιμοι, χωρίς δυνατότητα πραγματικής αυτοτέλειας. Η κατάργηση του δεύτερου γύρου έρχεται να προστεθεί σε αυτήν την πολιτική, περιορίζοντας τη δημοκρατική συμμετοχή και την ουσιαστική λογοδοσία των αιρετών προς τους δημότες.

Ο Χάρης Δούκας τονίζει ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη επιχειρεί μια «συστηματική απαξίωση» της αυτοδιοίκησης, μετατρέποντας τους δήμους σε απλούς διαχειριστές αποφάσεων που παίρνονται κεντρικά. Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτό δεν συνάδει με το πνεύμα της τοπικής δημοκρατίας και υπονομεύει την εμπιστοσύνη των πολιτών στο θεσμό.

Το «Αυτοδιοικητικό Μέτωπο»

Με αφετηρία αυτές τις ανησυχίες, ο Δήμαρχος Αθηναίων καλεί σε συγκρότηση ενός ευρύτερου «Αυτοδιοικητικού Μετώπου». Στόχος είναι η συντονισμένη αντίδραση όλων των αιρετών που επιδιώκουν να διατηρήσουν την αυτονομία και την πολιτική ουσία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Η πρωτοβουλία αυτή δεν περιορίζεται σε δημάρχους της Αθήνας ή μεγάλων πόλεων, αλλά καλεί και μικρούς και μεσαίους δήμους να συμμετάσχουν, προκειμένου να δημιουργηθεί ένα ισχυρό δίκτυο πίεσης προς την κυβέρνηση.

Το μέτωπο, όπως επισημαίνει ο Δούκας, θα προωθήσει κοινές θέσεις για το εκλογικό σύστημα, τη χρηματοδότηση των δήμων, την αυτοτέλεια και την απλοποίηση της γραφειοκρατίας, ενώ θα αναδεικνύει καλές πρακτικές διακυβέρνησης που μπορούν να υιοθετηθούν πανελλαδικά.

Αντίκτυπος στην πολιτική και κοινωνία

Οι πολιτικοί αναλυτές σημειώνουν ότι η κίνηση Δούκα έχει διττό χαρακτήρα: αφενός αποτελεί ένδειξη ότι η Αυτοδιοίκηση διεκδικεί τον δικό της ρόλο και αφετέρου στέλνει ένα σαφές μήνυμα στην κεντρική κυβέρνηση ότι η απευθείας επιβολή νομοθετικών αλλαγών χωρίς διάλογο συναντά όρια. Παράλληλα, δημιουργεί ένα νέο πεδίο πολιτικής διαπραγμάτευσης, όπου οι πολίτες μπορούν να δουν τη σημασία της ενεργούς συμμετοχής τους στις τοπικές εκλογές και της υπεράσπισης της δημοκρατικής τους έκφρασης.

Η τελική έκβαση θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό όχι μόνο τον τρόπο διεξαγωγής των επόμενων δημοτικών εκλογών, αλλά και την ικανότητα της Αυτοδιοίκησης να λειτουργεί ως ανεξάρτητος θεσμός με ουσιαστική επιρροή στη ζωή των πολιτών.