Περί «ελευθερίας λόγου», ακραίας ρητορικής μίσους και της “βιομηχανίας” που την τρέφει..

Η δολοφονία του Τσάρλι Κερκ στις ΗΠΑ ανοίγει για ακόμη μία φορά το πιο δύσκολο κεφάλαιο της σύγχρονης δημοκρατίας: πού τελειώνει η ελευθερία της έκφρασης και πού αρχίζει η ρητορική του μίσους.

Ο Κερκ, κορυφαία φιγούρα του κινήματος MAGA, αξιοποίησε τα κοινωνικά δίκτυα και τη φοιτητική κοινότητα για να προωθήσει έναν λόγο βαθιά διχαστικό: εναντίον των αμβλώσεων, κατά της διαφορετικότητας, υπέρ της άνευ όρων οπλοκατοχής. Η βιομηχανία που στήριξε τον ίδιο και το δίκτυο Turning Point USA απέφερε δεκάδες εκατομμύρια δολάρια, μετατρέποντας τον πολιτικό ακτιβισμό σε κερδοφόρο προϊόν.

Ωστόσο, όσο επικίνδυνες κι αν θεωρούνται αυτές οι απόψεις, η βία δεν μπορεί να είναι η απάντηση. Όπως σημείωσε ο Έζρα Κλάιν στους New York Times, «η ουσία μιας ελεύθερης κοινωνίας είναι να μπορεί κανείς να συμμετέχει στην πολιτική χωρίς τον φόβο της βίας». Αντίστοιχα, ο Μπέρνι Σάντερς τόνισε ότι η πολιτική διαμάχη πρέπει να διεξάγεται με επιχειρήματα, όχι με όπλα.

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η δολοφονία. Είναι και η διαχείριση της. Η Ακροδεξιά επιχειρεί να οικοδομήσει «μάρτυρες», αντιστρέφοντας την πραγματικότητα και μετατρέποντας κάθε τραγωδία σε εργαλείο πολιτικής εκμετάλλευσης. Η πόλωση που πυροδοτείται μέσω των social media –με δηλητηριώδη σχόλια, «ψόφους» και «μακάρι»– δεν περιορίζεται στην αμερικανική κοινωνία· απλώνεται παντού, ακόμη και στην Ελλάδα, όπου πολιτικοί έσπευσαν να κατηγορήσουν συλλήβδην την «άκρα αριστερά».

Η συζήτηση λοιπόν δεν αφορά μόνο τον Κερκ. Αφορά το αν μπορούμε να ανεχτούμε, στο όνομα της ελευθερίας του λόγου, ιδέες που υπονομεύουν την ίδια τη δημοκρατία. Αφορά το αν θα επιτρέψουμε στη βιομηχανία του μίσους να συνεχίσει να πλουτίζει πάνω στις διαιρέσεις και στον φόβο.

Η δημοκρατία, από τη φύση της, οφείλει να αντέχει ακόμα και την πιο ακραία φωνή. Αλλά έχει επίσης την ευθύνη να απορρίπτει, πολιτικά και κοινωνικά, κάθε λόγο που μετατρέπει τον αντίπαλο σε εχθρό προς εξόντωση. Γιατί η βία, από όποια πλευρά κι αν εκδηλώνεται, δεν είναι ελευθερία· είναι το τέλος της.