Σιακαντάρης: “Οι μεγάλοι ηγέτες δεν αναδεικνύονται από πολιτική καριέρα ρουτίνας, μα από το χάος”

Το άρθρο του καθηγητή και συγγραφέα Γιώργου Σιακαντάρη με τίτλο «Αν ζούσε ο Βίλλυ Μπραντ» είναι μια πολιτικοφιλοσοφική ανατομία της παρακμής της σύγχρονης σοσιαλδημοκρατίας και, ταυτόχρονα, ένας στοχασμός πάνω στην απουσία των μεγάλων ηγετών της ευρωπαϊκής Αριστεράς. Ο Σιακαντάρης δεν περιορίζεται σε μια νοσταλγική αναδρομή· επιχειρεί μια σύγχρονη πολιτική ανάγνωση του ήθους, του οράματος και του διεθνισμού που ενσάρκωσε ο Μπραντ, αντιπαραβάλλοντάς το με τη σημερινή πραγματικότητα της ιδεολογικής σύγχυσης και της μετριότητας.

Ο Βίλλυ Μπραντ, γράφει ο Σιακαντάρης, αν επέστρεφε σήμερα στη ζωή, θα ανατρίχιαζε βλέποντας τις Ηνωμένες Πολιτείες να κυβερνώνται από μια “αγεωγράφητη προσωπικότητα” που υποκαθιστά τη δημοκρατική ηγεσία με ρητορική μίσους και αυταρχισμό. Θα αγανακτούσε με το γεγονός ότι ένα μέρος της Αριστεράς συγχωρεί την επιθετικότητα του Πούτιν, βαφτίζοντάς την “αντίδραση στη δυτική αλαζονεία”. Και θα οργιζόταν με τη διαπίστωση ότι η σοσιαλδημοκρατία –το ιστορικό του σπίτι– έχει εκφυλιστεί σε ένα “ασπόνδυλο Κέντρο”, άτολμο και άψυχο, χωρίς πάθος, χωρίς κοινωνική πυξίδα, χωρίς ψυχή.

Ο συγγραφέας φαντάζεται τον Μπραντ να ξεκινά ένα νέο προσκύνημα συνείδησης: να πηγαίνει στο Κίεβο, για να επαναλάβει τη “σιωπηλή απολογία” της Βαρσοβίας, αναγνωρίζοντας τη συνενοχή της Δύσης στην αδυναμία προστασίας των αμάχων. Και να ταξιδεύει στη Γάζα, για να ζητήσει συγγνώμη εκ μέρους των δημοκρατιών που σιώπησαν. Οραματίζεται επίσης έναν νέο διάλογο τύπου Μπαντ Γκόντεσμπεργκ, όχι πια για τη συμφιλίωση σοσιαλισμού και καπιταλισμού, αλλά για τον εκδημοκρατισμό της παγκοσμιοποίησης, απέναντι σ’ έναν “τεχνοκαπιταλισμό” που απειλεί ταυτόχρονα τη δημοκρατία και τον ελεύθερο ανταγωνισμό.

Η ανάλυση του Σιακαντάρη κορυφώνεται με μια ριζοσπαστική παραδοχή: η σημερινή σοσιαλδημοκρατία, εάν θέλει να υπάρξει, πρέπει να υπερβεί τον εαυτό της. Να πάψει να προσποιείται ότι αρκεί μια “επιστροφή στις ρίζες” ή μια “επανίδρυση”. Ο Μπραντ, σημειώνει ο συγγραφέας, θα γελούσε με τους μηχανισμούς που επιχειρούν να αναστήσουν το παλιό για να μείνουν τα πάντα ίδια. Θα απαιτούσε “να αλλάξουν όλα – όχι για να μείνουν όπως είναι, αλλά για να αλλάξουν πραγματικά όλα”.

Η τελική φράση του άρθρου είναι συγκλονιστική μέσα στην απλότητά της: οι μεγάλοι ηγέτες, γράφει ο Σιακαντάρης, δεν αναδεικνύονται από την καριέρα της ρουτίνας, αλλά από το χάος. Κι αν κάτι λείπει σήμερα από την πολιτική, δεν είναι οι λέξεις, αλλά οι άνθρωποι που μπορούν να τις ενσαρκώσουν. Αν ζούσε, λοιπόν, ο Βίλλυ Μπραντ, ίσως να επιχειρούσε ξανά αυτό που σήμερα μοιάζει αδιανόητο: να δώσει ψυχή στη δημοκρατία.