Έρευνα FES: Η Νέα Γενιά της Ελλάδας Ανάμεσα στην Αυτοπεποίθηση και τη Δυσπιστία

Μια νέα, αντιφατική αλλά εξαιρετικά ενδιαφέρουσα εικόνα της ελληνικής νεολαίας αναδεικνύει η έρευνα «Ελλάδα 2024» του Ιδρύματος Friedrich-Ebert-Stiftung (FES). Πρόκειται για μια γενιά που δείχνει να πιστεύει στις δυνάμεις της, να ελπίζει στο προσωπικό της μέλλον, αλλά να αμφισβητεί βαθιά το πολιτικό σύστημα και τις προθέσεις του. Ένα σύνολο νέων ανθρώπων που, αν και δεν απορρίπτουν τη δημοκρατία, την αντιλαμβάνονται πια όχι ως δεδομένο θεσμό, αλλά ως πεδίο που απαιτεί νέους, πιο αληθινούς τρόπους συμμετοχής.

Η στάση απέναντι στην πολιτική αποτυπώνει το ευρύτερο υπαρξιακό άγχος μιας εποχής: το 67,7% ζητά περισσότερες ευκαιρίες να ακουστεί, όμως μόλις το 35,6% δηλώνει πραγματικό ενδιαφέρον για την πολιτική. Οι περισσότεροι τοποθετούνται «κάπου στη μέση» — μια αμφίσημη τοποθέτηση που κρύβει απογοήτευση αλλά και μια εσωτερική ανάγκη για νέο λόγο και πράξη. Οι άνδρες και οι νέοι 25–29 ετών δείχνουν ελαφρώς υψηλότερη εμπλοκή, χωρίς όμως αυτό να μεταφράζεται σε μαζική πολιτική συμμετοχή.

Η εμπιστοσύνη προς την εκλογική διαδικασία είναι σαθρή. Πάνω από τους μισούς νέους (50,7%) πιστεύουν ότι η ψήφος στα 17 δεν στοχεύει στην ενίσχυση της δημοκρατικής συμμετοχής, αλλά στην κομματική χειραγώγηση. Μόνο το 34,1% βλέπει θετικά τη μεταρρύθμιση αυτή, ενώ λιγότεροι από δύο στους δέκα πιστεύουν πως η πρώιμη ψήφος θα αυξήσει το ενδιαφέρον για την πολιτική ζωή. Αντί της κάλπης, οι νέοι προτιμούν μορφές εναλλακτικής δράσης: υπογραφές διαμαρτυριών, μποϊκοτάζ εταιρειών, κινηματικές συμμετοχές. Περισσότεροι από έξι στους δέκα δηλώνουν πως έχουν ήδη συμμετάσχει ή σκοπεύουν να το πράξουν — σημάδι πως η νεολαία δεν είναι αδιάφορη, αλλά αναζητά νέες γλώσσες αντίστασης.

Παράλληλα, τα ευρήματα σκιαγραφούν μια έντονη αντίθεση ανάμεσα στην ατομική αισιοδοξία και τη συλλογική απαισιοδοξία. Το 57,4% δηλώνει αισιόδοξο για το προσωπικό του μέλλον, αλλά σχεδόν το ήμισυ (49,2%) βλέπει το εθνικό μέλλον με ανησυχία. Η εμπιστοσύνη στο “εγώ” παραμένει, αλλά το “εμείς” μοιάζει τραυματισμένο. Η γενιά του 2024 αισθάνεται πως μπορεί να τα καταφέρει ατομικά, όμως δεν πιστεύει πως η χώρα θα τα καταφέρει συλλογικά.

Η επιθυμία για μετανάστευση —το μόνιμο σύμπτωμα των δεκαετιών κρίσης— φαίνεται να υποχωρεί. Το 35,4% δηλώνει ότι δεν θέλει να φύγει καθόλου από την Ελλάδα, ενώ το 83% δεν έχει ζήσει ποτέ πάνω από έξι μήνες στο εξωτερικό. Ωστόσο, το 29,3%, κυρίως μεταξύ 19 και 24 ετών, εξακολουθεί να βλέπει τη φυγή ως πιθανό δρόμο διεξόδου. Ένα ποσοστό που, αν και μειωμένο, παραμένει ανησυχητικό για μια κοινωνία που δεν καταφέρνει ακόμη να εμπνεύσει τους νεότερους να μείνουν και να δημιουργήσουν εδώ.

Συνολικά, η έρευνα της FES φωτίζει μια νεολαία πρακτική, συνειδητοποιημένη και σκεπτικιστική, που απορρίπτει τη ρητορική και αναζητά πράξη. Θέλει να μιλήσει, αλλά όχι με τα λόγια των κομμάτων· θέλει να αλλάξει, αλλά όχι μέσα από τα φθαρμένα κανάλια του πολιτικού συστήματος.

Πρόκειται για μια γενιά που δεν εμπιστεύεται εύκολα, αλλά δεν παραιτείται. Που δεν φωνάζει, αλλά απαιτεί χώρο. Και που αν κάτι αποκαλύπτει περισσότερο από όλα η έρευνα, είναι ότι η Ελλάδα του αύριο δεν θα αλλάξει με συνθήματα, αλλά με τη σιωπηρή, πεισματική επιμονή αυτής της νέας γενιάς που ήδη αναζητά τον δικό της τρόπο να είναι πολιτική — μακριά από το σύστημα, αλλά μέσα στην κοινωνία.