Δούκας για Κλιματική Κρίση: “Έχουμε ευθύνη για κοινή δράση και πρέπει οι προοδευτικές δυνάμεις να το κάνουμε τώρα”

Στο Σεράφειο, έναν χώρο που έχει ήδη μετατραπεί σε εργαστήριο πράσινης πολιτικής και αστικής καινοτομίας, ο Δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας έδωσε έναν χαιρετισμό που ξεπέρασε τα όρια της τυπικής εισαγωγής. Η παρέμβασή του λειτούργησε ως πολιτικό καμπανάκι για μια διεθνή και εθνική πορεία που εκτροχιάζεται, την ώρα που η κοινωνία δοκιμάζεται και το περιβάλλον εκπέμπει SOS. Το πλαίσιο ήταν καθόλου τυχαίο: το Σεράφειο ξεκίνησε ως όραμα μιας πιο πράσινης Αθήνας, χάρη στη χρηματοδότηση της Περιφέρειας επί Ρένας Δούρου, και εξελίχθηκε σε σύμβολο μιας διοίκησης που δεν περιορίζεται στα λόγια.

Το ίδιο δεν μπορεί να ειπωθεί για τη φετινή Διάσκεψη για το Κλίμα στη Μπελέμ της Βραζιλίας. Ο Δήμαρχος μίλησε χωρίς υπεκφυγές: ήταν μια από τις πιο άτολμες συνόδους των τελευταίων ετών, μια διαδικασία που αποκάλυψε τη γύμνια της διεθνούς κοινότητας μπροστά στη σύγκρουση των συμφερόντων. Από τη μια πλευρά 80 χώρες απαιτούσαν ρητή δέσμευση για την απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα· από την άλλη 60 κράτη έθεταν βέτο σε κάθε σαφή αναφορά. Το αποτέλεσμα ήταν ένα τελικό κείμενο ουσιαστικά αποστειρωμένο, κατώτερο των περιστάσεων και του κινδύνου που βιώνει η ανθρωπότητα.

Η εξήγηση, όπως τόνισε ο Δούκας, βρίσκεται στη μαζική παρουσία λομπιστών υπέρ των ορυκτών καυσίμων: 1.602 καταγεγραμμένοι εκπρόσωποι, αριθμός που δεν αφήνει περιθώρια για αυταπάτες ως προς το ποιος καθόρισε το αποτέλεσμα. Η τροχιά από τη Συμφωνία του Παρισιού μέχρι σήμερα δεν θυμίζει ανοδική πορεία αλλά διολίσθηση. Ο στόχος του 1,5 βαθμού θεωρείται πλέον χαμένος, ενώ ακόμα και το όριο των 2 βαθμών αντιμετωπίζεται ως «αν επιτρέψει η πραγματικότητα». Η Ευρώπη, που κάποτε πρωτοστατούσε, υποχωρεί· οι ΗΠΑ απουσιάζουν επιδεικτικά από τις συνομιλίες· η Κίνα, παρά τον βιομηχανικό της όγκο, εμφανίζεται ως «αναπτυσσόμενη» και ζητά χρηματοδότηση. Πρόκειται για μια διεθνή σκηνή όπου η υποκρισία έχει μετατραπεί σε επίσημο δόγμα.

Ο Δήμαρχος έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στο γεγονός ότι η κλιματική κρίση δεν είναι ούτε τεχνικό ούτε περιβαλλοντικό θέμα. Είναι κοινωνικό, πολιτικό και ταξικό. Όταν η διαχείριση αφήνεται σε συντηρητικές κυβερνήσεις που βάζουν τα κέρδη πάνω από τις ανάγκες των πολιτών, η κατάληξη είναι προδιαγεγραμμένη. Παρά τα ενθαρρυντικά δείγματα επενδύσεων στην καθαρή ενέργεια, οι κοινωνίες δεν νιώθουν αυτές τις αλλαγές ως δικές τους. Αντιθέτως, αντιμετωπίζουν μια μετάβαση που σχεδιάζεται ερήμην τους, χωρίς συμμετοχή, χωρίς εγγυήσεις, χωρίς δίκαιο επιμερισμό του κόστους και των οφελών.

Η Ελλάδα αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της στρεβλής πραγματικότητας. Παρότι η χώρα έχει ελάχιστη ευθύνη για τις παγκόσμιες εκπομπές, πληρώνει δυσανάλογα τις συνέπειες της κρίσης. Από τις ξηρασίες στην Κρήτη έως τις εγκαταλελειμμένες καλλιέργειες στη Στερεά Ελλάδα και τον Έβρο· από τα νησιά που κινδυνεύουν από λειψυδρία μέχρι τις πυρκαγιές και τις πλημμύρες που κάθε χρόνο ξηλώνουν περιουσίες και υποδομές. Οι ελληνικές πόλεις καταγράφονται από το Copernicus ως από τις ταχύτερα θερμαινόμενες στην Ευρώπη. Κι όμως, η κυβερνητική διαχείριση παραμένει εγκλωβισμένη σε μια παρωχημένη λογική. Η στήριξη σε εξορυκτικές πρακτικές, οι παρεμβάσεις στον ΝΟΚ που ανοίγουν παράθυρα για αυθαιρεσίες, η διαχείριση απορριμμάτων με όρους αγοράς και όχι δημόσιου συμφέροντος, συνθέτουν μια εικόνα όπου το περιβάλλον υποχωρεί μπροστά στην εργολαβική σκοπιμότητα. Πρόκειται για τεκμηριωμένη πολιτική κριτική στις επιλογές της κυβέρνησης, χωρίς προσωπικές αιχμές.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο Δήμαρχος Αθηναίων ανέδειξε τον ιδιαίτερο συμβολισμό της συνάντησης των προοδευτικών δυνάμεων στο Σεράφειο. Τόνισε πως δεν πρόκειται για μια ακόμη συζήτηση αλλά για ένα αναγκαίο κάλεσμα συστράτευσης, ένα σημείο εκκίνησης μιας κοινής προσπάθειας που θα πρέπει να έχει κοινωνική ένταση και πολιτικό βάθος. Οι προοδευτικές δυνάμεις, όπως σημείωσε, καλούνται να λειτουργήσουν ως ανάχωμα απέναντι στην αδράνεια, να προστατεύσουν τα ευάλωτα στρώματα, να υπερασπιστούν τον δημόσιο χώρο και το δικαίωμα των πολιτών σε μια βιώσιμη καθημερινότητα.

Στο πεδίο των προτάσεων, ο Δούκας προχώρησε σε δύο καθαρές, εφαρμόσιμες κατευθύνσεις. Πρώτον, επανέφερε στο προσκήνιο το ζήτημα των εξορύξεων υδρογονανθράκων. Επισήμανε ότι τα ρίσκα για το Αιγαίο, το Ιόνιο και την ελληνική τάφρο είναι τεκμηριωμένα, ενώ η πολυδιαφημισμένη ύπαρξη «δισεκατομμυρίων» σε κοιτάσματα δεν έχει επιβεβαιωθεί από κανένα επίσημο στοιχείο. Αντί αυτής της επίφοβης στρατηγικής, πρότεινε την έμφαση στον πραγματικά βεβαιωμένο ενεργειακό πλούτο της χώρας: τη γεωθερμία. Θέτοντας συγκεκριμένο στόχο 1 GW μέχρι το 2030, έδειξε έναν ρεαλιστικό δρόμο ενεργειακής αυτονομίας με περιβαλλοντικό και οικονομικό όφελος.

Δεύτερον, ζήτησε δημοκρατία στην ενέργεια. Η συμμετοχή πολιτών, δήμων και τοπικών κοινωνιών κατά 50% σε κάθε νέα άδεια ΑΠΕ συνιστά ανατροπή του σημερινού μοντέλου, που λειτουργεί υπέρ λίγων και εις βάρος των πολλών. Η πρόταση αυτή, με σαφή κοινωνικό προσανατολισμό, θα μπορούσε να ανοίξει μια νέα εποχή παραγωγής ενέργειας με όρους δικαιοσύνης και διαφάνειας.

Κλείνοντας, ο Δήμαρχος απηύθυνε ένα κάλεσμα θεσμικής ευθύνης: ειδική συνεδρίαση για τον οδικό χάρτη προς την κλιματική ουδετερότητα, όπου κάθε πολιτική δύναμη θα τοποθετηθεί δημόσια. Ένα βήμα που λειτουργεί και ως πρόσκληση και ως πίεση, υπενθυμίζοντας πως ο χρόνος δεν είναι πλέον με το μέρος μας.

Ο χαιρετισμός του Χάρη Δούκα στο Σεράφειο δεν έμεινε στη ρητορική. Ανέδειξε το πραγματικό διακύβευμα: μια χώρα που μπορεί να επιλέξει τον δρόμο της βιώσιμης ανάπτυξης και της κοινωνικής δικαιοσύνης, αν απαλλαγεί από πολιτικές που την κρατούν καθηλωμένη. Μια παρέμβαση με ουσία, πυγμή και προοδευτικό πρόσημο, αντάξια της συγκυρίας και των απαιτήσεων του δημόσιου συμφέροντος.