Φουντώνει το διεθνές κίνημα κατά της αλαζονείας της εξουσίας και των “ολιγαρχών”: “Δεν μπορούμε να ικανοποιήσουμε τους πλούσιους”

Η φράση είναι κοφτερή και καθόλου τυχαία: «Δεν μπορούμε να ικανοποιήσουμε τους πλούσιους». Ο Τζέιμς Ταλάρικο, Δημοκρατικός πολιτικός από το Τέξας, βάζει το δάχτυλο στην πληγή ενός συστήματος που δεν παράγει πλούτο για την κοινωνία, αλλά συσσωρεύει δύναμη στα χέρια ελάχιστων. Με ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ, επιτίθεται ανοιχτά στον Έλον Μασκ, λίγα βήματα πριν καταγραφεί ως ο πρώτος τρισεκατομμυριούχος στην ιστορία.

«Ο λόγος που υπάρχει φτώχεια στην πλουσιότερη χώρα του κόσμου δεν είναι ότι δεν μπορούμε να ταΐσουμε τους φτωχούς. Είναι επειδή δεν μπορούμε να ικανοποιήσουμε τους πλούσιους», γράφει, καλώντας ξεκάθαρα την κυβέρνηση να φορολογήσει τον ακραίο πλούτο. Στο συνοδευτικό βίντεο θέτει το ερώτημα που καμία νεοφιλελεύθερη αφήγηση δεν μπορεί να απαντήσει πειστικά: αξίζει ένας άνθρωπος περισσότερο από όλους τους δασκάλους της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης μαζί;

Ο Ταλάρικο μιλά για την Αμερική των ιατρικών λογαριασμών που χρεοκοπούν οικογένειες, για τους άστεγους βετεράνους πολέμου, για μια οικονομία που ανταμείβει τη συσσώρευση και όχι την κοινωνική συνεισφορά. Δηλώνει υπέρ της επιτυχίας, αλλά θέτει τη διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στην επιχειρηματική δραστηριότητα και την αποθησαύριση πλούτου. «Αυτό δεν είναι επιτυχία. Είναι στοκάρισμα εξουσίας», υπονοεί. Και πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα: οι τρισεκατομμυριούχοι πρέπει να φορολογηθούν μέχρι… εξαφάνισης.

Η τοποθέτησή του δεν είναι μεμονωμένη. Ακολουθεί τον Μπέρνι Σάντερς, που εδώ και χρόνια ξεσκεπάζει τη βιομηχανία της ανισότητας. Ο γερουσιαστής από το Βερμόντ έχει επισημάνει ότι το πακέτο αποδοχών του Μασκ ξεπερνά το άθροισμα των μισθών χιλιάδων εκπαιδευτικών, αγροτών, σερβιτόρων, ταμιών και εργαζομένων στην εστίαση. Ο Σάντερς προειδοποιεί, επίσης, ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να μετατραπεί σε εργαλείο υπονόμευσης της δημοκρατίας, αν αφεθεί αποκλειστικά στα χέρια ολιγαρχών.

Δεν είναι τυχαίο ότι όλο και περισσότερες φωνές στο Δημοκρατικό Κόμμα αμφισβητούν ανοιχτά το αφήγημα των “self-made billionaires”. Η βουλευτής Τερέσα Λέγκερ Φερνάντες το διατύπωσε ωμά: κάθε δάσκαλος έχει περισσότερη εργασιακή ηθική στο μικρό του δάχτυλο απ’ ό,τι ο Μασκ στο σύνολό του. Σκληρό; Ίσως. Αλλά κοινωνικά εύστοχο σε μια χώρα όπου η δημόσια παιδεία υποχρηματοδοτείται, ενώ τα bonus των λίγων δεν έχουν ταβάνι.

Αυτή η συζήτηση, όμως, δεν περιορίζεται στις Ηνωμένες Πολιτείες. Αντιθέτως, αποτελεί τμήμα ενός παγκόσμιου ρεύματος αμφισβήτησης της ολιγαρχικής εξουσίας. Η πρόσφατη εκλογική άνοδος του Ζοχράν Μαμντάνι στη Νέα Υόρκη, με ξεκάθαρο πρόγραμμα υπέρ της φορολόγησης των πλουσίων, της στέγασης και των δημόσιων υπηρεσιών, δεν ήταν μια τοπική ιδιαιτερότητα. Ήταν πολιτικό μήνυμα. Η κοινωνία δεν αντέχει άλλο την ασυλία του πλούτου.

Το διεθνές σύνθημα “tax the rich” δεν είναι πλέον ακτιβιστικό graffiti. Είναι πολιτική πρόταση. Υποστηρίζεται από κινήματα, κόμματα και θεσμικούς φορείς. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι Σοσιαλιστές και Δημοκράτες θέτουν ανοιχτά το ζήτημα της προοδευτικής φορολόγησης του μεγάλου πλούτου, της πάταξης των φορολογικών παραδείσων και της αναδιανομής ως προϋπόθεσης κοινωνικής συνοχής.

Σε μια Ευρώπη που πιέζεται από ακρίβεια, ενεργειακή κρίση και δημογραφική ασφυξία, το ερώτημα είναι απλό και πολιτικό ταυτόχρονα: ποιος πληρώνει το κόστος; Οι πολλοί ή οι λίγοι; Η απάντηση που δίνεται σήμερα, τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ε.Ε., τροφοδοτεί την κοινωνική δυσαρέσκεια και ενισχύει την ακραία ανισότητα.

Η επίθεση στον ακραίο πλούτο δεν είναι επίθεση στην παραγωγή ή στην καινοτομία. Είναι επίθεση στην αλαζονεία της εξουσίας που θεωρεί τον εαυτό της υπεράνω κοινωνιών, νόμων και δημοκρατίας. Όταν ένας άνθρωπος συσσωρεύει πλούτο μεγαλύτερο από το ΑΕΠ κρατών, τότε το πρόβλημα δεν είναι οικονομικό. Είναι βαθιά πολιτικό.

Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα, το διεθνές προοδευτικό κίνημα διαμορφώνει μέτωπο. Από τη Νέα Υόρκη έως τις Βρυξέλλες, από τους Δημοκρατικούς της αριστερής πτέρυγας έως τους Σοσιαλδημοκράτες της Ευρώπης, το μήνυμα γίνεται όλο και πιο καθαρό: η δημοκρατία δεν μπορεί να συνυπάρξει με την ανεξέλεγκτη ολιγαρχία.

Και τελικά, το ερώτημα του Ταλάρικο δεν απευθύνεται μόνο στον Μασκ. Απευθύνεται στις κυβερνήσεις. Στα κοινοβούλια. Στους θεσμούς. Θα συνεχίσουν να υπηρετούν μια χούφτα υπερπλουσίων ή θα τολμήσουν να σταθούν στο ύψος της κοινωνικής πλειοψηφίας; Αυτό είναι το πραγματικό διακύβευμα της εποχής.