Δημοσκόπηση GOOD AFFAIRS: Ο προοδευτικός χώρος και η ανάγκη για ιδεολογική καθαρότητα

Η έρευνα της GOOD AFFAIRS φωτίζει με ιδιαίτερη καθαρότητα τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα ο προοδευτικός χώρος σε μια κοινωνία που μετακινείται σταθερά από τις συλλογικές βεβαιότητες προς την ατομική και κοινωνική ανασφάλεια. Η σταδιακή αποδυνάμωση των «μεγάλων αφηγήσεων» δεν συνοδεύεται από την ανάδυση ενός νέου συνεκτικού προτάγματος, αλλά από την ενίσχυση αποσπασματικών ταυτοτήτων που δυσκολεύονται να συντεθούν πολιτικά.

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η άνοδος της κοινωνικής ομάδας ως βασικού άξονα αυτοπροσδιορισμού. Εργασία, οικονομική επισφάλεια, γενεακές εμπειρίες και πιέσεις της καθημερινότητας λειτουργούν ως κοινός παρονομαστής για μεγάλα τμήματα της κοινωνίας. Το εύρημα αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει γόνιμο έδαφος για έναν σύγχρονο προοδευτικό λόγο, ωστόσο η έρευνα δείχνει ότι η δυναμική αυτή παραμένει πολιτικά ανεκμετάλλευτη.

Η ενίσχυση της ιδεολογικής ταυτότητας, παρότι καταγράφεται ως ένδειξη ότι η κοινωνία δεν έχει αποσυρθεί από την πολιτική σκέψη, συνοδεύεται από μια αντίρροπη τάση. Αντί να οδηγεί σε συγκλίσεις, εντείνει την περιχαράκωση, κυρίως στον χώρο αριστερότερα της Νέας Δημοκρατίας. Η ιδεολογία λειτουργεί περισσότερο ως εργαλείο διαφοροποίησης μεταξύ όμορων πολιτικών χώρων παρά ως βάση για προγραμματική σύνθεση. Αυτός ο μηχανισμός εξηγεί σε μεγάλο βαθμό τον πολυτεμαχισμό της προοδευτικής παράταξης και την αδυναμία της να αρθρώσει ενιαία και πειστική κυβερνητική πρόταση

Η εικόνα αυτή έχει άμεσες πολιτικές συνέπειες. Η προσδοκία διακυβέρνησης παραμένει συγκεντρωμένη στον χώρο της κεντροδεξιάς και της δεξιάς, όχι τόσο λόγω κοινωνικής ηγεμονίας ενός θετικού αφηγήματος, όσο εξαιτίας της αδυναμίας του προοδευτικού χώρου να εμφανιστεί ως αξιόπιστη εναλλακτική λύση εξουσίας. Η ιδεολογική εγρήγορση δεν μεταφράζεται σε πολιτική προοπτική.

Στο επίπεδο των κοινωνικών προτεραιοτήτων, η σταθερή άνοδος της Παιδείας και της Δικαιοσύνης ως τομέων ενδυνάμωσης υπενθυμίζει διαχρονικά αιτήματα που ιστορικά συνδέονται με τον προοδευτικό λόγο. Η επανεμφάνισή τους, σε συνθήκες γενικευμένης ανασφάλειας, παραπέμπει σε μια σύγχρονη αναζήτηση κοινωνικής ισορροπίας και θεσμικής προστασίας, σε καθαρά δημοκρατικό πλαίσιο.

Συνολικά, η δημοσκόπηση της GOOD AFFAIRS καταγράφει έναν προοδευτικό χώρο που διαθέτει κοινωνικά ερείσματα, αλλά στερείται πολιτικής σύνθεσης.

Σε μια κοινωνία που κινείται με αργά αλλά σταθερά βήματα προς την ανασφάλεια, το ζητούμενο δεν είναι η ενίσχυση της ιδεολογικής καθαρότητας, αλλά η ικανότητα μετατροπής των κοινών βιωμάτων σε συνεκτικό πολιτικό σχέδιο.

Χωρίς αυτή τη μετάβαση, η προοδευτική παράταξη παραμένει θεατής των εξελίξεων, σε έναν εκλογικό χάρτη που αναδιαμορφώνεται χωρίς αυτήν.