Η εκτέλεση των 200 στην Καισαριανή και η παγκόσμια διολίσθηση προς τον ανελευθερισμό(ΦΩΤΟ-Ντοκουμέντο)

Του Γαβρή Άγγελου

Οι συγκλονιστικές φωτογραφίες από την εκτέλεση των 200 αγωνιστών της 1ης Μαΐου 1944 στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής δεν αποτελούν απλώς ιστορικά τεκμήρια. Συνιστούν ζωντανή παρακαταθήκη εθνικής μνήμης και πολιτικής συνείδησης. Στον τόπο όπου η ναζιστική θηριωδία επιχείρησε να κάμψει το φρόνημα ενός λαού, χαράχθηκε με αίμα μια από τις πιο εμβληματικές στιγμές της ελληνικής Αντίστασης.

Στο Σκοπευτήριο Καισαριανής, οι 200 κομμουνιστές κρατούμενοι που μεταφέρθηκαν από το Χαϊδάρι εκτελέστηκαν ως αντίποινα των κατοχικών δυνάμεων. Οι περισσότεροι είχαν ήδη περάσει χρόνια σε φυλακές και εξορίες. Ανάμεσά τους στελέχη και μέλη του Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο, άνθρωποι που στάθηκαν όρθιοι απέναντι στον ναζισμό, υπερασπιζόμενοι την ελευθερία, τη δημοκρατία και την αξιοπρέπεια.

Η θυσία τους δεν ήταν αφηρημένο σύμβολο· ήταν συνειδητή πράξη αντίστασης με πλήρη επίγνωση του κόστους.

Η ιστορική αυτή κληρονομιά ανήκει σε ολόκληρο τον ελληνικό λαό. Τα ντοκουμέντα εκείνης της ημέρας δεν μπορεί να αντιμετωπίζονται ως συλλεκτικά αντικείμενα ή ως εμπόρευμα. Η ελληνική Πολιτεία οφείλει να τα διασφαλίσει, να τα αποκτήσει όπου απαιτείται και να τα εντάξει οργανικά στη δημόσια ιστορία και την εκπαιδευτική διαδικασία. Η μνήμη δεν είναι ιδιωτική υπόθεση· είναι δημόσιο αγαθό.

Ο παραλληλισμός με το παρόν είναι αναπόφευκτος. Σε μια χώρα που πλήρωσε βαρύ τίμημα στον αγώνα κατά του φασισμού, είναι αδιανόητο να βρίσκει έδαφος ρητορική μίσους, αναθεωρητισμού και ακροδεξιάς εκτροπής. Η ευρωπαϊκή ήπειρος, που οικοδομήθηκε πάνω στα ερείπια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, αντιμετωπίζει σήμερα μια ανησυχητική αναζωπύρωση εθνικιστικών και νεοφασιστικών ρευμάτων. Το φαινόμενο δεν περιορίζεται στα περιθώρια. Διαχέεται στον δημόσιο λόγο, τροφοδοτείται από κοινωνικές ανισότητες και πολιτική απαξίωση, και συχνά αντλεί έμπνευση από εξελίξεις στις Ηνωμένες Πολιτείες, ιδίως κατά την περίοδο της προεδρίας του Donald Trump, όταν η θεσμική ρητορική φλέρταρε επικίνδυνα με τον διχασμό και την ανοχή σε ακραία στοιχεία.

Η ιστορία της Καισαριανής λειτουργεί ως καμπανάκι κινδύνου για την Ελλάδα, την Ευρώπη και τον δυτικό κόσμο συνολικά. Υπενθυμίζει ότι η δημοκρατία δεν είναι αυτονόητη και ότι ο φασισμός δεν επιστρέφει πάντοτε με στολή· συχνά επανεμφανίζεται μεταμφιεσμένος σε «αντισυστημική» οργή ή σε δήθεν πατριωτική καθαρότητα.

Για όσους αντιλαμβάνονται τη μνήμη ως ευθύνη, το μήνυμα είναι σαφές. Η υπεράσπιση της δημοκρατίας, της κοινωνικής δικαιοσύνης και των θεμελιωδών δικαιωμάτων δεν αποτελεί ιδεολογική πολυτέλεια αλλά ιστορικό καθήκον. Οι 200 της Καισαριανής δεν ανήκουν στο παρελθόν. Ανήκουν στο μέλλον που οφείλουμε να διασφαλίσουμε.