Το πραγματικό διακύβευμα του συνεδρίου ΠΑΣΟΚ

Γράφει ο Γαβρής Άγγελος- Δημοσιογράφος/ Πολιτικός Αναλυτής- Επικοινωνιολόγος

Το επικείμενο συνέδριο του ΠΑΣΟΚ δεν είναι μια ακόμη εσωτερική διαδικασία ανανέωσης οργάνων. Δεν είναι μια σκηνή προσωπικών φιλοδοξιών ούτε μια συγκαλυμμένη αμφισβήτηση ηγεσίας. Ο Νίκος Ανδρουλάκης δεν βρίσκεται υπό αμφισβήτηση· αυτό, τουλάχιστον, δεν αποτελεί τον πυρήνα της αντιπαράθεσης. Το πραγματικό διακύβευμα είναι βαθύτερο, πιο σύνθετο και σαφώς πολιτικό.

Η σύγκρουση αφορά το μοντέλο λειτουργίας και εξουσίας του κόμματος. Αφορά το εάν το ΠΑΣΟΚ θα επιλέξει να παραμείνει ένας κλειστός κομματικός οργανισμός, εστιασμένος στη διαχείριση εσωτερικών ισορροπιών και στην αναπαραγωγή υπαρχόντων μηχανισμών, ή αν θα τολμήσει να μετασχηματιστεί σε ανοιχτό πολιτικό φορέα, ικανό να αρθρώσει πειστικό λόγο απέναντι στα μεγάλα κοινωνικά ρήγματα της εποχής.

Στην πράξη διαμορφώνονται δύο διακριτές αντιλήψεις. Η πρώτη επενδύει στη διατήρηση του ελέγχου των δομών. Αντιλαμβάνεται το συνέδριο ως επιβεβαίωση συσχετισμών και ως εγγύηση συνέχειας του σημερινού εσωκομματικού στάτους. Προτεραιότητά της είναι η σταθερότητα των μηχανισμών, η κατοχύρωση ρόλων και η διαχείριση της επόμενης ημέρας με όρους εσωτερικής ασφάλειας.

Η δεύτερη αντίληψη μετατοπίζει το βάρος από τη διαχείριση στην πολιτική κατεύθυνση. Δεν αρκείται στη διατήρηση των υφιστάμενων ισορροπιών, αλλά ζητεί στρατηγική επανατοποθέτηση. Θέτει ως κεντρικό στόχο τη διαμόρφωση καθαρών δεσμεύσεων που θα ορίσουν την ταυτότητα, τις συμμαχίες και την κυβερνητική προοπτική της επόμενης περιόδου. Με άλλα λόγια, επιδιώκει να «κουνήσει» τη βελόνα – όχι στο εσωτερικό ακροατήριο, αλλά στην κοινωνία.

Το συνέδριο, επομένως, συνιστά σταυροδρόμι. Μπορεί να εξελιχθεί σε μια διαδικασία επικύρωσης υφιστάμενων ισορροπιών ή να αποτελέσει ουσιαστική στιγμή πολιτικού αυτοκαθορισμού. Η διαφορά δεν είναι τεχνική· είναι υπαρξιακή. Ένα κόμμα που φιλοδοξεί να διεκδικήσει την πρώτη θέση οφείλει να απαντήσει στα μεγάλα διλήμματα της εποχής: κοινωνική ανισότητα, θεσμική ποιότητα, παραγωγικό μοντέλο, δημοκρατική λογοδοσία.

Όχι να αναλωθεί σε εσωτερικές αριθμητικές.
Το ερώτημα, συνεπώς, δεν αφορά μόνο τους εσωκομματικούς συσχετισμούς ούτε τους επιμέρους πρωταγωνιστές. Αφορά το αν η κοινωνία θα αναγνωρίσει στη διαδικασία αυτή μια γνήσια προσπάθεια πολιτικής ανανέωσης ή μια ανακύκλωση μηχανισμών. Διότι οι πολίτες δεν ενδιαφέρονται για το ποιος ελέγχει το οργανόγραμμα. Ενδιαφέρονται για το ποιος μπορεί να αλλάξει τους όρους της ζωής τους.

Στο τέλος της ημέρας, τα κόμματα δεν κρίνονται από την εσωτερική τους πειθαρχία, αλλά από την εξωτερική τους απήχηση. Όχι από το πόσο ελέγχουν το εσωτερικό τους, αλλά από το πόσο πείθουν το εξωτερικό τους. Αν το ΠΑΣΟΚ επιλέξει την ασφάλεια της αυτοαναπαραγωγής, θα διασφαλίσει ίσως τη βραχυπρόθεσμη ηρεμία του. Αν επιλέξει τη στρατηγική τόλμη, μπορεί να διεκδικήσει ρόλο πρωταγωνιστή.
Το πραγματικό διακύβευμα, λοιπόν, δεν είναι ποιος θα επικρατήσει σε μια εσωκομματική ζυγαριά. Είναι αν το κόμμα θα αναμετρηθεί με την Ιστορία του – και με τις απαιτήσεις της κοινωνίας – ή αν θα αρκεστεί στη διαχείριση του εαυτού του.