Με “Fast Track” “διαβούλευση” 17 ημερών και σοβαρά κενά στο νομοθετικό πλαίσιο η κυβέρνηση ΝΔ φέρνει προς ψήφιση Νομοσχέδιο για τους Απόδημους

Γράφει ο Μπάμπης Αναστασιάδης

Με διαβούλευση μόλις 17 ημερών και χωρίς προηγούμενη, συστηματική ενημέρωση των οργανωμένων φορέων της Ομογένειας, η κυβέρνηση έθεσε σε τροχιά το νομοσχέδιο για τη συγκρότηση Εκλογικής Περιφέρειας Αποδήμου Ελληνισμού και την καθιέρωση της επιστολικής ψήφου στις βουλευτικές εκλογές. Η επιλογή της επίσπευσης δεν είναι ουδέτερη πολιτικά. Όταν πρόκειται για μια θεσμική μεταρρύθμιση που αγγίζει τον πυρήνα της λαϊκής κυριαρχίας, η ποιότητα της διαβούλευσης αποτελεί δείκτη δημοκρατικής ευαισθησίας. Και εδώ ο δείκτης είναι χαμηλός.

Η δημιουργία εκλογικών περιφερειών για τους Έλληνες του εξωτερικού δεν είναι κυβερνητική επινόηση. Από τη δεκαετία του 1970 οι ελληνικές κοινότητες της Ευρώπης διεκδικούν θεσμική εκπροσώπηση, ενώ το 2006 η πρόταση είχε υιοθετηθεί από το Συμβούλιο Απόδημου Ελληνισμού με πρωτοβουλία του ΠΑΣΟΚ. Η ιστορική διαδρομή του αιτήματος δείχνει ότι η ανάγκη είναι υπαρκτή και ώριμη. Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, δεν είναι αν θα υπάρξει εκπροσώπηση, αλλά με ποιους όρους.

Το προτεινόμενο σχήμα προβλέπει τρεις βουλευτές σε μία ενιαία εκλογική περιφέρεια που εκτείνεται από την Ευρώπη έως την Αμερική και την Ωκεανία. Πρόκειται για μια διοικητική σύλληψη που αγνοεί την κοινωνική και γεωγραφική πραγματικότητα της διασποράς. Οι Έλληνες της Κολωνίας, του Λονδίνου, της Μελβούρνης ή του Τέξας δεν συγκροτούν ένα ομοιογενές σώμα με κοινά βιώματα και αιτήματα. Η ενιαία περιφέρεια κινδυνεύει να λειτουργήσει ως μηχανισμός συγκέντρωσης επιρροής σε ισχυρότερες γεωγραφικά ή οικονομικά κοινότητες, αφήνοντας άλλες στο περιθώριο.

Παράλληλα, η πρόβλεψη για σταθερό αριθμό τριών εδρών, χωρίς σύνδεση με τον πραγματικό αριθμό εγγεγραμμένων και συμμετεχόντων εκλογέων, εγείρει ζήτημα αναλογικότητας. Θεωρητικά, και οι τρεις βουλευτές θα μπορούσαν να εκλεγούν από μία μόνο ήπειρο, ενώ δεν υπάρχει πρόβλεψη για ελάχιστο αριθμό ψήφων ανά έδρα. Η συνταγματική αρχή της ισότητας της ψήφου δεν εξαντλείται στην τυπική δυνατότητα συμμετοχής· απαιτεί ουσιαστική αντιπροσώπευση.

Η καθιέρωση της επιστολικής ψήφου στις εθνικές εκλογές, με άρση των προηγούμενων περιορισμών, αποτελεί θετική εξέλιξη ως προς τη διεύρυνση της συμμετοχής. Όμως η διευκόλυνση της ψήφου δεν μπορεί να υποκαταστήσει μια ολοκληρωμένη πολιτική για τον Απόδημο Ελληνισμό. Αν η κυβέρνηση επιθυμεί πράγματι να ενισχύσει τη θεσμική σύνδεση με τη διασπορά και όχι απλώς να προσθέσει ένα νέο εκλογικό ακροατήριο, οφείλει να προχωρήσει στην επαναλειτουργία αυτοτελούς Γενικής Γραμματείας Απόδημου Ελληνισμού και στην ανασυγκρότηση, με σύγχρονους και δημοκρατικούς όρους, του Συμβουλίου Απόδημου Ελληνισμού.

Η δημοκρατία δεν μετριέται μόνο με τον αριθμό των ψηφοφόρων, αλλά με την ποιότητα της αντιπροσώπευσης. Το στοίχημα δεν είναι να ψηφίζουν περισσότεροι, αλλά να εκπροσωπούνται δίκαια. Και αυτό το στοίχημα, με το παρόν σχέδιο νόμου, παραμένει ανοιχτό.