Ο ΕΛΑΣ Απελευθέρωσε τα Δύο Τρίτα της Κατεχόμενης Ελλάδας – Το ΠΑΣΟΚ αναγνώρισε την Εθνική Αντίσταση για να βάλει “στοπ” στον διχασμό που σπέρνουν κάθε “Πλεύρηδες”

Γράφει ο Γαβρής Αγγελος

Η δημόσια μνήμη δεν είναι ιδιοκτησία κανενός πολιτικού χώρου. Εμείς τιμούμε κάθε Ελληνίδα και κάθε Έλληνα που βασανίστηκε, εκτελέστηκε ή έπεσε στα βουνά και στις πόλεις για να παραμείνει η Ελλάδα ελεύθερη. Η Αντίσταση δεν υπήρξε μονοπώλιο, αλλά ούτε και ουδέτερη ζώνη. Ήταν πεδίο σύγκρουσης, όπου χιλιάδες άνθρωποι, διαφορετικών ιδεολογικών καταβολών, στάθηκαν απέναντι στον ναζισμό και τον φασισμό.

Η πρόσφατη δήλωση του Υπουργού Μετανάστευσης Θάνου Πλεύρη ότι «δεν σέβομαι και δεν τιμώ τους αγώνες της Αριστεράς» δεν είναι απλώς μια ιδεολογική διαφοροποίηση. Είναι άρνηση αναγνώρισης ενός ιστορικού δεδομένου που υπερβαίνει κομματικές ταυτότητες.

Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο – Ελληνικός Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός –Παμε να θυμηθούμε την ιστορία όπως είναι

Το ΕΑΜ και ο ΕΛΑΣ αποτέλεσαν τη μαζικότερη και ισχυρότερη αντιστασιακή δύναμη της κατεχόμενης Ελλάδας. Ιδρυμένος το 1942, ο ΕΛΑΣ εξελίχθηκε σε έναν αντάρτικο στρατό που αριθμούσε περίπου 100.000 ενόπλους. Το ΕΑΜ, ως πολιτικό και κοινωνικό μέτωπο, συσπείρωσε έως και δύο εκατομμύρια πολίτες. Μέχρι την άνοιξη του 1944, το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ ήλεγχε περίπου το 65–70% της ελληνικής επικράτειας, κυρίως την ορεινή ενδοχώρα, συγκροτώντας την αποκαλούμενη «Ελεύθερη Ελλάδα».

Η συμβολή αυτή δεν αποτελεί αντικείμενο δογματικής πίστης αλλά ιστοριογραφικής καταγραφής. Μονάδες του ΕΛΑΣ είχαν εισέλθει στην Αθήνα πριν από την πλήρη εγκατάσταση των συμμαχικών βρετανικών δυνάμεων, στις 12 Οκτωβρίου 1944, όταν οι γερμανικές δυνάμεις αποχώρησαν. Το βάρος της ένοπλης σύγκρουσης με τον κατακτητή το σήκωσαν κατά κύριο λόγο οι δυνάμεις που συγκροτήθηκαν γύρω από το ΕΑΜ.

Η Ιστορία, ωστόσο, απαιτεί ακρίβεια και όχι απλουστεύσεις. Δεν ήταν όλοι οι δεξιοί δοσίλογοι. Υπήρξαν άνθρωποι συντηρητικών πεποιθήσεων που αντιστάθηκαν, που διώχθηκαν, που εκτελέστηκαν. Όμως όλοι οι συγκροτημένοι μηχανισμοί δοσιλογισμού της Κατοχής —τα Τάγματα Ασφαλείας και οι συνεργατικές διοικήσεις— εντάχθηκαν στον χώρο της αντικομμουνιστικής Δεξιάς. Αυτή είναι ιστορική διαπίστωση, όχι κομματική ρητορική.

Η μεταπολεμική Ελλάδα πλήρωσε βαρύ τίμημα διχασμού. Και χρειάστηκαν δεκαετίες για να υπάρξει θεσμική αποκατάσταση της μνήμης. Το 1982, επί κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ, η Βουλή των Ελλήνων αναγνώρισε επισήμως την Εθνική Αντίσταση, κλείνοντας έναν κύκλο θεσμικού αποκλεισμού και επιχειρώντας να αποκαταστήσει την ιστορική ισορροπία. Η πράξη αυτή δεν ακύρωσε τις ιδεολογικές διαφορές· έθεσε όμως ένα όριο στον εθνικό διχασμό.

Η μνήμη της Αντίστασης δεν προσφέρεται για επιλεκτική διαγραφή. Μπορεί κανείς να διαφωνεί πολιτικά με την Αριστερά, να αντιπαρατίθεται ιδεολογικά, να απορρίπτει τις μεταγενέστερες επιλογές της. Δεν μπορεί, όμως, να αρνείται τον ρόλο της στην απελευθέρωση της χώρας.

Η δημοκρατική ωριμότητα μιας Πολιτείας κρίνεται από τη δυνατότητά της να αναγνωρίζει το σύνολο της ιστορικής της εμπειρίας. Και η ελληνική εμπειρία της Κατοχής γράφτηκε με αίμα, ιδρώτα και θυσία από ανθρώπους που, ανεξαρτήτως κομματικής ταυτότητας, επέλεξαν την αντίσταση αντί της υποταγής. Αυτό είναι το κοινό έδαφος. Εκεί οφείλει να σταθεί κάθε υπεύθυνος πολιτικός λόγος.