Ομάδες Πολιτών & Τοπική Αυτοδιοίκηση: Σκέψεις για μια περίπλοκη σχέση.

Γράφει ο Κωνσταντίνος Δεκαβάλλας, “Τοπικός Σύμβουλος 1ης Δημοτικής Κοινότητας Δήμου Αθηναίων”

Πρόσφατα είχα τη χαρά να βρεθώ στην ακριτική Θράκη, με αφορμή Συνάντηση Εκλεγμένων Αυτοδιοικητικών. Μιλήσαμε με δεκάδες συναδέλφους, από διαφορετικούς πολιτικούς χώρους, διαφορετικά επίπεδα διοίκησης και με διαφορετικές αρμοδιότητες. Ένα από τα βασικά ζητήματα, που ανέφεραν αρκετοί, είναι η συχνή δυσκολία συμπόρευσης μεταξύ της εκάστοτε αυτοδιοίκησης, και κάποιων οργανωμένων ακτιβιστικών ομάδων συμπολιτών μας. Με άλλα λόγια, κάποιοι πολίτες εκφράζουν μια δυσπιστία προς τις ενέργειες των δημοτικών αρχών, η οποία συχνά γίνεται και καχυποψία.

Πράγματι, ίσως είναι δύσκολο για κάποιον εκτός της Αυτοδιοίκησης, να κατανοήσει το πόσο πολύ περίπλοκα και πολυεπίπεδα είναι κάποια ζητήματα των Δήμων.
Το ότι η Αυτοδιοίκηση οφείλει να κρατάει ισορροπίες μεταξύ διαφόρων ομάδων πολιτών, και να μην αδικεί καμία εις βάρος της άλλης. 

Και ότι δεν υπάρχει κακή πρόθεση, όταν κάποια πράγματα δε γίνονται ακριβώς όπως τα έχουμε φανταστεί.

Ας μην ξεχνάμε ότι σε πολλά ζητήματα, μόνο η Αυτοδιοίκηση έχει την πλήρη εικόνα που αφορά, για παράδειγμα, επιχειρησιακές δυνατότητες, ποσά χρηματοδότησης, νομοθεσία, τυχόν ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα ωφελούμενων, και πολλά άλλα. Το πιο σωστό, συνεπώς, είναι ο πολίτης να επιδιώκει να ενημερώνεται και αυτός για την πλήρη εικόνα – όπου είναι εφικτό – πριν βγάλει βιαστικά συμπεράσματα ή προβεί σε αυθόρμητες δράσεις.

Ας δούμε μερικά ζητήματα, για τα οποία ακούμε συχνά τους συμπολίτες μας να ανησυχούν:

-Εργολαβίες: Πράγματι σε μεγάλο βαθμό, πολλές εργασίες των Δήμων γίνονται από εργολάβους.

Αυτό συμβαίνει εν μέρει, επειδή η νομοθεσία μας δεν επιτρέπει προσλήψεις μόνιμου προσωπικού στους Δήμους. 

Και σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης είμαστε το πιο συγκεντρωτικό κεντρικό κράτος στην ΕΕ, περιορίζοντας σημαντικά την Αυτοδιοίκηση. 

Ο καθένας μας, από τη δική του θέση, ας πιέσει για αλλαγή νομοθεσίας, αλλά και νοοτροπίας.

-Εργαζόμενοι στους Δήμους: 

Οι εργαζόμενοι στις δημοτικές υπηρεσίες, όπως και παντού, δικαιούνται να μπορούν να κάνουν τη δουλειά τους ήρεμα και απερίσπαστα, και να αντιμετωπίζονται με καλή πίστη.

Κανείς δεν πάει στη δουλειά του θέλοντας να κάνει κακό στην πόλη του, ούτε θέλοντας να αντιμετωπίζει αδικαιολόγητη ψυχολογική πίεση. 

Ναι, γίνονται και λάθη και υπερβολές. Αλλά όλα θα πρέπει να αντιμετωπίζονται με θετική διάθεση. Είμαστε όλοι στην ίδια πλευρά!

-Διαφάνεια: Εκτός από τη Διαύγεια, πολλοί Δήμοι έχουν και δικές τους δομές λογοδοσίας. 

Για παράδειγμα, στο Δήμο Αθηναίων, η πλατφόρμα Athens Trees, που αφορά τις δενδροφυτεύσεις, περιγράφει λεπτομερώς πόσα δέντρα, πότε και που φυτεύονται, σε όλη την πόλη, ώστε όλοι να γνωρίζουν.

-Ερωτήσεις/Διαμαρτυρίες προς τους αρμόδιους: 

Όπως σε κάθε οργανισμό με οργανόγραμμα, δεν είναι καλή πρακτική το να απευθυνόμαστε για το παραμικρό, στον/ην επικεφαλής.

Το σωστό είναι να απευθυνόμαστε στην αρμόδια υπηρεσία ή υπάλληλο, και, αν δε μας καλύψει, να συνεχίσουμε ιεραρχικά, στον Προϊστάμενο, τον Διευθυντή κλπ.
Η πίεση προς τον εκάστοτε πολιτικό προϊστάμενο, ας έρχεται σε επόμενο στάδιο, αν και όταν απαιτηθεί. Τα περισσότερα ζητήματα είναι απλά, και λύνονται πριν φτάσουν εκεί.

Και ας αποφεύγουμε τις ακρότητες. Προσοχή! Δε μιλάω για δικαιολογημένη ανησυχία, ή απαίτηση από τους Δήμους να δίνουν απαντήσεις και να κάνουν διάλογο. 

Ούτε για την εύλογη πολιτική κριτική. Αυτά είναι θεμιτά. Το ενδιαφέρον και η μαχητικότητα από ομάδες πολιτών είναι επίσης χρήσιμα. 

Όμως, μετά από αρκετα χρόνια στον εθελοντισμό και την Αυτοδιοίκηση, έχω πλέον καταλάβει ότι αυτά δεν είναι αρκετά. 

Για να αλλάξεις τα πράγματα, από οποιαδήποτε θέση και αν βρίσκεσαι, και ακόμα περισσότερο ως ομάδα πολιτών, δεν αρκεί ούτε να έχεις δίκιο, ούτε να είσαι ο πιο καταρτισμένος στο ζήτημα. Πάνω από όλα, θα πρέπει να μπορείς να συνεργάζεσαι, και να λειτουργείς όχι μόνο ως αρχηγός, αλλά και ως μέλος μιας ομάδας. 

Και κυρίως, να μπορείς να κατανοείς βαθιά και την άλλη πλευρά, ακόμα και αν διαφωνείς εντελώς μαζί της.

Η έλλειψη των παραπάνω εφοδίων, δημιουργεί προβλήματα στις τοπικές κοινωνίες, όπως τοξικότητα, καθυστέρηση ή ακόμα και ματαίωση ωφέλιμων έργων. Οδηγεί τελικά στο ότι και οι ίδιες αυτές οι ομάδες συμπολιτών μας, συχνά διασπώνται σε μικρότερες ομάδες, που εκτός από τριβές με τους Δήμους, έχουν πλέον τριβές, και μεταξύ τους.

Και δυστυχώς, ακολουθούν φαινόμενα όπως αποκλειστικά καταγγελτική λογική, ακραίες απόψεις, επίκληση στο συναίσθημα, και η μη ανοχή της άλλης άποψης.

Και πρωτοβουλίες που ξεκίνησαν με ευγενείς σκοπούς, να καταλήγουν πεδίο εσωτερικών αντιπαραθέσεων χωρίς ουσιαστικό αντίκρισμα.

Ως αιρετοί, ως ομάδες ενεργών πολιτών, ως κοινωνία, μπορούμε καλύτερα. 

Το οφείλουμε σε εμάς τους ίδιους. Τα προβλήματα είναι κοινά, και θα πρέπει να μας βρίσκουν όλους ενωμένους απέναντί τους!