Απίστευτα πράγματα.. Ο Πρόεδρος της ΚΕΔΕ έφερε “παράδειγμα” τον Δήμο Αθήνας για τον.. λόγο που αλλάζει ο εκλογικός νόμος στην Αυτοδιοίκηση

«Για να μη βγω δήμαρχος αλλάζετε τον νόμο;»
Η φράση του Δημάρχου Αθηναίων στη συνεδρίαση της ΚΕΔΕ δεν ήταν μια απλή αποστροφή της στιγμής. Ήταν η αποτύπωση μιας βαθύτερης πολιτικής σύγκρουσης που ανοίγει γύρω από τον νέο εκλογικό νόμο για την Αυτοδιοίκηση και τον τρόπο με τον οποίο η κυβέρνηση επιχειρεί να επανασχεδιάσει το αυτοδιοικητικό τοπίο μετά την ήττα της στην Αθήνα το 2023.

Η χθεσινή συνεδρίαση της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας εξελίχθηκε σε ανοιχτό πολιτικό πεδίο αντιπαράθεσης, με φόντο την πρόθεση του Υπουργείου Εσωτερικών να καταργήσει τον δεύτερο γύρο των αυτοδιοικητικών εκλογών και να εισαγάγει το σύστημα της «εναλλακτικής ψήφου». Ένα μοντέλο που, σύμφωνα με την κυβέρνηση, θα περιορίσει την αποχή και θα ενισχύσει τις προγραμματικές συνεργασίες πριν από τις κάλπες. Ένα μοντέλο όμως που η προοδευτική πλευρά της Αυτοδιοίκησης αντιμετωπίζει ως ευθεία απόπειρα πολιτικής χειραγώγησης του εκλογικού αποτελέσματος.

Η ένταση κορυφώθηκε όταν η ίδια η εκλογή του Χάρη Δούκα στον Δήμο Αθηναίων χρησιμοποιήθηκε ως επιχείρημα υπέρ της αλλαγής του νόμου. Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ, Λάζαρος Κυρίζογλου, αναφέρθηκε ευθέως στο αποτέλεσμα της Αθήνας, υποστηρίζοντας ότι δεν μπορεί να εκλέγεται δήμαρχος με χαμηλό ποσοστό πρώτου γύρου και μικρή συμμετοχή στον δεύτερο. Η απάντηση του Δημάρχου Αθηναίων ήταν άμεση και πολιτικά εκρηκτική: «Μα, τι λέτε; Λέει ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ ότι για να μη βγω δήμαρχος αλλάζετε τον νόμο;».

Η παρέμβαση αυτή αποτύπωσε το κλίμα δυσπιστίας που κυριαρχεί πλέον στην Αυτοδιοίκηση απέναντι στις κυβερνητικές προθέσεις. Γιατί πίσω από τα τεχνικά επιχειρήματα περί “εκσυγχρονισμού”, πολλοί αυτοδιοικητικοί βλέπουν μια καθαρά πολιτική επιχείρηση ελέγχου των μεγάλων δήμων, ιδιαίτερα μετά τη ρωγμή που προκάλεσε η απώλεια της Αθήνας από τη Νέα Δημοκρατία.

Ο Χάρης Δούκας μίλησε ανοιχτά για ένα «δημαρχοκεντρικό αλλά όχι δημοκρατικό σύστημα», προειδοποιώντας ότι η νέα διαδικασία αλλοιώνει την ισοδυναμία της ψήφου και δημιουργεί πεδίο για παρασκηνιακές συναλλαγές και «λαγούς» συνδυασμών που θα λειτουργούν ως μηχανισμοί μεταφοράς ψήφων μέσω δεύτερης επιλογής. Η αναφορά του μόνο τυχαία δεν ήταν. Στην πραγματικότητα περιέγραψε έναν φόβο που εκφράζεται πλέον ανοιχτά σε πολλούς δήμους: ότι το νέο μοντέλο επιδιώκει να προεξοφλεί αποτελέσματα πριν ανοίξουν οι κάλπες.

Το επιχείρημα της κυβέρνησης περί αποχής δεν φαίνεται να πείθει τους επικριτές του νέου συστήματος. Αντιθέτως, ενισχύει την αίσθηση ότι η κυβέρνηση επιχειρεί να παρακάμψει τη δυναμική των κοινωνικών και πολιτικών συσπειρώσεων που διαμορφώνονται μεταξύ πρώτης και δεύτερης Κυριακής. Δηλαδή ακριβώς εκεί όπου κρίθηκε η μάχη της Αθήνας το 2023.

Ιδιαίτερη πολιτική αίσθηση προκάλεσε και η αναφορά του υπουργού Εσωτερικών στο παράδειγμα της Νέας Υόρκης και του Ζοχράν Μαμντάνι, αλλά και στο βρετανικό μοντέλο συμπληρωματικής ψήφου. Ωστόσο, αρκετοί αυτοδιοικητικοί υπενθυμίζουν ότι το συγκεκριμένο μοντέλο εγκαταλείφθηκε στη Βρετανία όταν έπαψε να εξυπηρετεί τις πολιτικές επιδιώξεις του συστήματος εξουσίας. Κάτι που εντείνει τα ερωτήματα για τη χρονική συγκυρία στην οποία η ελληνική κυβέρνηση αποφασίζει τώρα να το υιοθετήσει.

Την ίδια ώρα, σφοδρές αντιδράσεις προκαλεί και το άρθρο 730 του νέου Κώδικα, που προβλέπει την υποχρεωτική παρουσία υπηρεσιακών παραγόντων των υπουργείων Εσωτερικών και Οικονομικών σε δίκες εργαζομένων της Αυτοδιοίκησης. Ο Χάρης Δούκας έκανε λόγο για κατάφωρη υπονόμευση της διοικητικής αυτοτέλειας των δήμων και ουσιαστική παρέμβαση του κεντρικού κράτους στις αποφάσεις των δημοτικών συμβουλίων.

Στην πραγματικότητα, πίσω από τη συζήτηση για τον νέο Κώδικα Αυτοδιοίκησης διαμορφώνεται μια πολύ μεγαλύτερη πολιτική αντιπαράθεση: ποιος θα ελέγχει τελικά τις πόλεις και με ποιους όρους θα λειτουργεί η δημοκρατική νομιμοποίηση στην Αυτοδιοίκηση.

Και αυτό ακριβώς εξηγεί γιατί η φράση του Δημάρχου Αθηναίων δεν πέρασε απαρατήρητη. Γιατί για πρώτη φορά διατυπώθηκε τόσο καθαρά μέσα στην ΚΕΔΕ η υποψία ότι η κυβέρνηση δεν αλλάζει απλώς έναν εκλογικό νόμο. Αλλά επιχειρεί να ξαναγράψει τους κανόνες του παιχνιδιού επειδή το αποτέλεσμα της Αθήνας απέδειξε ότι οι πολίτες μπορούν ακόμη να ανατρέπουν τους πολιτικούς σχεδιασμούς της εξουσίας.