Η ριζοσπαστική πρόταση Πικετί για εξίσωση των εισοδημάτων μέχρι το 2100

Πικετί: Ένα παγκόσμιο σχέδιο αναδιανομής πλούτου ή μια ουτοπία για τον 21ο αιώνα;

Την πιο φιλόδοξη –και αμφιλεγόμενη– πρόταση για την αντιμετώπιση των παγκόσμιων ανισοτήτων καταθέτει ο Γάλλος οικονομολόγος Τομά Πικετί, εισηγούμενος τη σύγκλιση των εισοδημάτων όλων των χωρών του πλανήτη έως το 2100 στα σημερινά επίπεδα των ανεπτυγμένων οικονομιών.

Η πρόταση, που περιλαμβάνεται στην επικείμενη Έκθεση για την Παγκόσμια Δικαιοσύνη, ξεκινά από τη διαπίστωση ότι οι οικονομικές ανισότητες μεταξύ πλούσιων και φτωχών χωρών παραμένουν τεράστιες, παρά τη συνολική ανάπτυξη της παγκόσμιας οικονομίας τις τελευταίες δεκαετίες. Στόχος είναι μέχρι το τέλος του αιώνα το μέσο μηνιαίο εισόδημα ανά κάτοικο να προσεγγίσει τα 5.000 ευρώ σε όλες τις περιοχές του κόσμου.

Για να επιτευχθεί αυτό, ο Πικετί προτείνει ένα ριζικό μοντέλο παγκόσμιας αναδιανομής. Οι πλουσιότερες οικονομίες θα πρέπει να κινούνται με οριακούς ρυθμούς ανάπτυξης, ενώ οι φτωχότερες περιοχές του πλανήτη θα χρειαστεί να αναπτύσσονται με σημαντικά υψηλότερους ρυθμούς, προκειμένου να καλύψουν το χάσμα.

Κεντρικό ρόλο στο σχέδιο διαδραματίζει η δημιουργία ενός διεθνούς Ταμείου Παγκόσμιας Δικαιοσύνης, το οποίο θα χρηματοδοτεί επενδύσεις στην πράσινη μετάβαση, στις υποδομές, στην υγεία και στην εκπαίδευση. Η χρηματοδότησή του θα προέρχεται από παγκόσμιους φόρους στις μεγάλες περιουσίες και στα υψηλά εισοδήματα, με συντελεστές που σε ορισμένες περιπτώσεις θα μπορούσαν να φθάσουν το 20% για τον πλούτο και το 90% για τα μεγαλύτερα εισοδήματα.

Το σχέδιο προβλέπει επίσης δραστικό περιορισμό της χρήσης ορυκτών καυσίμων, ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, μετατόπιση της κατανάλωσης προς αγαθά και υπηρεσίες κοινωνικής αξίας, καθώς και σταδιακή μείωση του χρόνου εργασίας.

Ο ίδιος ο Πικετί αναγνωρίζει ότι η πρότασή του έχει έντονα ουτοπικά χαρακτηριστικά. Η εφαρμογή της προϋποθέτει πρωτοφανή διεθνή συνεργασία, δημιουργία υπερεθνικών φορολογικών μηχανισμών και πολιτική συναίνεση που σήμερα μοιάζει εξαιρετικά δύσκολο να επιτευχθεί.

Ωστόσο, για τους υποστηρικτές της, η πρόταση αποτελεί μια αναγκαία απάντηση στην εκρηκτική διεύρυνση των ανισοτήτων και στις προκλήσεις της κλιματικής κρίσης. Για τους επικριτές της, συνιστά ένα σχέδιο που συγκρούεται με τις πραγματικότητες της παγκόσμιας οικονομίας και της εθνικής κυριαρχίας.

Σε κάθε περίπτωση, η παρέμβαση του Πικετί επαναφέρει στο προσκήνιο ένα από τα πιο κρίσιμα ερωτήματα του 21ου αιώνα: μπορεί ο παγκόσμιος πλούτος να αναδιανεμηθεί με τρόπο που να μειώνει τις ανισότητες χωρίς να ανακόπτει την οικονομική ανάπτυξη;