Από τη Νέα Υόρκη έως την Αθήνα: οι πολιτικές της δωρεάν μετακίνησης πολιτών επιστρέφουν στο επίκεντρο της κοινωνικής ατζέντας

Σε διεθνές επίπεδο, οι πολιτικές που αφορούν τη δωρεάν ή καθολικά προσβάσιμη μετακίνηση επανέρχονται δυναμικά στη δημόσια συζήτηση, ιδιαίτερα σε μεγάλες μητροπόλεις όπου το κόστος ζωής έχει εκτοξευθεί και οι κοινωνικές ανισότητες βαθαίνουν.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Ζόχραν Μαμντάνι, δημοκρατικού σοσιαλιστή πολιτικού και δημάρχου της Νέας Υόρκης, ο οποίος έχει συνδέσει την πολιτική του παρουσία με προτάσεις που δίνουν έμφαση στη μείωση του κόστους καθημερινότητας για τα χαμηλότερα και μεσαία εισοδήματα.

Στο πλαίσιο των προεκλογικών του εξαγγελιών, ο Μαμντάνι προέβαλε την ανάγκη για πολιτικές που ενισχύουν την καθολική πρόσβαση στις δημόσιες υπηρεσίες και μειώνουν τα εμπόδια κινητικότητας μέσα στην πόλη, με τη δωρεάν ή ενισχυμένα επιδοτούμενη μετακίνηση να αποτελεί κεντρικό σημείο αυτής της προσέγγισης. Η λογική πίσω από τέτοιου είδους παρεμβάσεις δεν είναι απλώς συγκοινωνιακή, αλλά βαθιά κοινωνική: η μετακίνηση αντιμετωπίζεται ως βασικό δικαίωμα πρόσβασης στην εργασία, στην εκπαίδευση και στη δημόσια ζωή.

Αντίστοιχες συζητήσεις αναπτύσσονται και σε ευρωπαϊκές πόλεις, όπου η πίεση από το κόστος στέγασης και μεταφορών οδηγεί όλο και περισσότερες δημοτικές αρχές να εξετάζουν μοντέλα δωρεάν ή σχεδόν δωρεάν δημόσιων συγκοινωνιών, με στόχο τη μείωση των ανισοτήτων και την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής.

Σε αυτό το διεθνές περιβάλλον, οι αντίστοιχες πρωτοβουλίες στην ελληνική τοπική αυτοδιοίκηση αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα.

Το παράδειγμα της Αθήνας,με την πρωτοβουλία της δημοτικής αρχής Δούκα που εδώ και μήνες έκανε την διαφορά στην εγχώρια πολιτική σκηνή με τον σχεδιασμό για δημοτικές γραμμές δωρεάν μετακίνησης, εντάσσεται σε αυτή τη νέα γενιά πολιτικών που επιχειρούν να μετατοπίσουν το κέντρο βάρους από τη διαχείριση του κόστους στη διασφάλιση της καθολικής πρόσβασης.

Η κοινή συνισταμένη αυτών των προσεγγίσεων είναι ότι η μετακίνηση παύει να αντιμετωπίζεται ως εμπορεύσιμο αγαθό και επαναπροσδιορίζεται ως δημόσιο δικαίωμα με άμεση επίδραση στην κοινωνική ισότητα.