Γιατί δυναμώνει η Άκρα Δεξιά στην Ευρώπη;

Γράφει ο Γαβρής Αγγελος

Η διαπίστωση των Μικαέλ Φεσέλ και Ετιέν Ολιόν ότι η Άκρα Δεξιά δεν κυριαρχεί επειδή διαθέτει μια συνεκτική πολιτική θεωρία, αλλά επειδή αξιοποιεί τον αντισυστημισμό, την απαξίωση της πολιτικής και την επίκληση μιας αόριστης «κοινής λογικής», φωτίζει μια κρίσιμη πτυχή της σημερινής ευρωπαϊκής πραγματικότητας. Η επιτυχία της δεν στηρίζεται στην παραγωγή νέων ιδεών, αλλά στην ικανότητα να απλουστεύει σύνθετα προβλήματα, να οικειοποιείται κοινωνικές ανασφάλειες και να παρουσιάζει τις δημοκρατικές συγκρούσεις ως περιττές.

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι η ρητορική της κατάφερε να μετατοπίσει το δημόσιο διάλογο, επιβάλλοντας την αντίληψη πως οι ιδεολογικές διαφορές έχουν ξεπεραστεί και πως μοναδικός οδηγός πρέπει να είναι η «αποτελεσματικότητα». Όταν όμως εξαφανίζονται οι διαχωριστικές γραμμές ανάμεσα σε διαφορετικά πολιτικά σχέδια, υποχωρεί και η ίδια η δημοκρατική πολιτική, η οποία προϋποθέτει σύγκρουση ιδεών, κοινωνικών συμφερόντων και αξιών.

Η απάντηση, όπως υποστηρίζουν οι συγγραφείς, δεν βρίσκεται στην υιοθέτηση της ατζέντας της Άκρας Δεξιάς, αλλά στην αποκατάσταση της πολιτικής αντιπαράθεσης γύρω από το αίτημα της ισότητας, της κοινωνικής δικαιοσύνης και της δημοκρατικής λογοδοσίας. Πρόκειται για μια υπενθύμιση ότι η δημοκρατία δεν επιβιώνει με τη διαχείριση του φόβου, αλλά με την υπεράσπιση αρχών και τη διαμόρφωση πειστικού οράματος για την κοινωνία.